Μετά την επιτυχή εξάρθρωση ενός δικτύου 380 «εταιρειών-φαντασμάτων» που είχαν δημιουργήσει οφειλές ύψους 43 εκατομμυρίων ευρώ προς το Δημόσιο, η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) προχωρά στην υιοθέτηση ενός προηγμένου μοντέλου για την ανάλυση επιχειρηματικών συσχετίσεων. Αυτό το καινοτόμο σύστημα, που αναπτύχθηκε αρχικά για την εν λόγω υπόθεση, σηματοδοτεί μια νέα εποχή στην αντιμετώπιση επιχειρήσεων που επιχειρούν να παρακάμψουν τους παραδοσιακούς ελέγχους, αλλάζοντας συχνά ΑΦΜ και υπευθύνους.
Στην «καρδιά» του συστήματος βρίσκεται ο μαθηματικός αλγόριθμος Jaccard similarity index. Ο αλγόριθμος αυτός είναι ικανός να υπολογίζει την ομοιότητα μεταξύ διαφορετικών συνόλων δεδομένων, καθιστώντας δυνατή την ανίχνευση επαναλαμβανόμενων μοτίβων, κινήσεων και σχέσεων που παλαιότερα παρέμεναν αθέατα. Έτσι, οι έρευνες κατευθύνονται πλέον σε σημεία που προηγουμένως οι έλεγχοι δεν μπορούσαν να προσεγγίσουν.
Για δεκαετίες, η αγορά γνώριζε την ύπαρξη επιχειρηματιών που «έστηναν» εταιρείες, τις φόρτωναν με χρέη, τις διέλυαν και, αμέσως μετά, άνοιγαν νέες. Τα ΑΦΜ και οι υπεύθυνοι άλλαζαν, όμως η παράνομη δραστηριότητα συνεχιζόταν αδιαλείπτως. Οι παραδοσιακοί έλεγχοι δεν είχαν τη δυνατότητα να αποκαλύψουν ολόκληρα τα κυκλώματα: το Δημόσιο έχανε έσοδα, ενώ οι «αχυράνθρωποι» και τα νέα ΑΦΜ συνέχιζαν ανενόχλητοι. Το νέο εργαλείο της ΑΑΔΕ αλλάζει ριζικά το σκηνικό. Αντί να εξετάζεται κάθε εταιρεία μεμονωμένα, ο αλγόριθμος εντοπίζει κοινά μοτίβα που συνδέουν πολλαπλές επιχειρήσεις, κοινά φυσικά πρόσωπα, διευθύνσεις ή ΑΦΜ.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στα λεγόμενα «ΑΦΜ μίας χρήσης». Αυτά, συχνά συνδεδεμένα με αλλοδαπούς ή ανύπαρκτα πρόσωπα, χρησιμοποιούνται για να «φορτωθούν» χρέη και στη συνέχεια να εξαφανιστούν, επιτρέποντας στον κύκλο της απάτης να συνεχίζεται. Η λειτουργία του δείκτη Jaccard περιλαμβάνει:
- Καταγραφή φυσικών προσώπων ανά εταιρεία και εντοπισμός επαναλήψεων σε διαφορετικά εταιρικά σχήματα.
- Ανίχνευση ΑΦΜ που διαδέχονται άλλα σε παρόμοια ή ταυτόσημη δραστηριότητα.
- Εντοπισμός κοινών ή γειτνιάζουσων διευθύνσεων έδρας ή δραστηριότητας.
- Συσχέτιση εταιρειών με κοινά φυσικά πρόσωπα σε θέσεις διαχείρισης, εκπροσώπησης ή ιδιοκτησίας.
Το αποτέλεσμα είναι η δημιουργία ενός ψηφιακού «δικτύου» διασυνδέσεων, ορατού μόνο στο σύνολό του, το οποίο αποκαλύπτει ολόκληρη τη δομή των παράνομων κυκλωμάτων. Έτσι, οι επιτόπιοι έλεγχοι ενεργοποιούνται πλέον αφού τα δεδομένα έχουν αναδείξει πλήρως τη δομή αυτών των δικτύων, επιτρέποντας σαρωτικές επιχειρήσεις σε όλους τους εμπλεκόμενους κόμβους ταυτόχρονα, αντί για μεμονωμένες και λιγότερο αποτελεσματικές ενέργειες.
Η νέα αυτή στρατηγική έχει ήδη οδηγήσει στην αποκάλυψη κυκλωμάτων που περιλάμβαναν εκατοντάδες «ΑΦΜ μίας χρήσης» και θέτει τις γερά θεμέλια για έναν μόνιμο, τεχνοκρατικό μηχανισμό ελέγχου της απάτης που βασίζεται σε «αχυρανθρώπους», σηματοδοτώντας το τέλος μιας δεκαετούς πρακτικής ατιμωρησίας.