Νέα Φάση στην Οικονομική Πολιτική της Κυβέρνησης
Η κυβέρνηση εισέρχεται σε μια νέα εποχή όσον αφορά την οικονομική πολιτική της, με την ενσωμάτωση των πρόσφατων ευρωπαϊκών κανόνων δημοσιονομικής διαχείρισης στη νομοθεσία της χώρας. Αυτοί οι κανόνες περιορίζουν τη δυνατότητα παροχής επιδομάτων, ακόμη και αν υπερβαίνεται ο στόχος του πρωτογενούς πλεονάσματος. Ωστόσο, παρέχουν σημαντικά περιθώρια για φορολογικές ελαφρύνσεις, εφόσον τα έσοδα από φόρους συνεχίζουν να είναι υψηλά.
Η ενσωμάτωσή της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1265, που εγκρίθηκε σήμερα από το υπουργικό συμβούλιο, συνδέεται άμεσα με τον νέο σχεδιασμό που προγραμματίζει η κυβέρνηση μετά την πρόσφατη χορήγηση δύο μόνιμων επιδομάτων σε ενοικιαστές και συνταξιούχους. Αυτή η χορήγηση βασίστηκε σε δημοσιονομική υπεραπόδοση κατά το 2024 που θεωρείται ότι έχει μόνιμο χαρακτήρα.
Με τη νέα προσέγγιση να καθορίζει το ανώτατο όριο αύξησης των δημόσιων δαπανών ως θεμελιώδη αρχή των ευρωπαϊκών δημοσιονομικών κανόνων που τώρα ενσωματώνονται στο ελληνικό δίκαιο, οι δυνατότητες για νέες παροχές μέσω επιδομάτων ή άλλων μέτρων αύξησης των δημόσιων δαπανών θα είναι περιορισμένες. Σε περίπτωση νέων παροχών απαιτείται αντίστοιχη περικοπή δαπανών ώστε να μην ξεπεραστεί το ανώτατο όριο.
Αντίθετα, οι κανόνες σχετικά με τα έσοδα προσφέρουν μεγαλύτερη ευελιξία καθώς επιτρέπουν τη μείωση φορολογικών εσόδων όταν πληρούνται οι στόχοι για το πρωτογενές πλεόνασμα. Η Ελλάδα πρέπει να διατηρεί ένα υψηλό πρωτογενές πλεόνασμα πάνω από 2%, ποσοστό που καλύπτει τους τόκους εξυπηρέτησης του χρέους. Η σταθερή αύξηση των φορολογικών εσόδων έχει οδηγήσει τη χώρα σε πολύ υψηλά πλεονάσματα (4,8% για το 2024).
Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει πλέον χώρος για σημαντικές και μόνιμες μειώσεις φόρων, ειδικά δεδομένου ότι αυτοί είχαν αυξηθεί υπερβολικά κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης. Οι αποφάσεις σχετικά με τους φόρους αναμένονται ως κεντρικό θέμα στην ομιλία του Πρωθυπουργού στη ΔΕΘ τον Σεπτέμβριο και εξετάζονται διάφορες επιλογές όπως η μείωση του συντελεστή φορολόγησης για τα μεσαία εισοδήματα ή ακόμα και μια μεγάλη περικοπή στον ΕΝΦΙΑ.
Σημαντικό είναι ότι οι νέοι κανόνες επικεντρώνονται κυρίως στις δαπάνες και δημιουργούν έναν μόνιμο μηχανισμό παρακολούθησης όλων των παροχών προς φυσικά πρόσωπα από τον Δημόσιο Τομέα είτε χρηματικά είτε σε είδος. Αυτός ο ηλεκτρονικός μηχανισμός παρακολούθησης προβλέπεται στους ευρωπαϊκούς κανονισμούς ώστε να αξιολογείται συνεχώς το κόστος αυτών των παροχών.
Το νέο νομοσχέδιο περιλαμβάνει την ίδρυση ενός «Εθνικού Μητρώου Παροχών», όπως αναφέρεται από το Υπουργείο Οικονομικών. Αυτό θα συγκεντρώνει όλες τις χρηματικές και υλικές παροχές προς φυσικά πρόσωπα προκειμένου να υπάρχει καλύτερη αξιοποίηση δεδομένων του Δημοσίου.
Σχετικά με την Κοινοτική Οδηγία
“Με την ενσωμάτωσή της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1265 θα υπάρχει πλέον ολοκληρωμένη αποτύπωση του κύκλου της δημοσιονομικής διαχείρισης ενώ επικαιροποιούνται και απλοποιούνται ρυθμίσεις που αφορούν σε όργανα, κανόνες και διαδικασίες του δημοσιονομικού πλαισίου.”
Sτην κατεύθυνση αυτή τροποποιούνται οι γενικές αρχές δημοσιονομικής διαχείρισης συμπεριλαμβάνοντας τον κανόνα καθαρών δαπανών όπου ο δείκτης δεν πρέπει να αυξάνεται πιο γρήγορα από έναν συγκεκριμένο ρυθμό μεταβολής ανεξάρτητα από τις συνθήκες στο πρωτογενές ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης.
Eπιπλέον ισχύουν απαιτήσεις ώστε το δημοσιονομικό έλλειμμα να παραμένει κάτω από τo επίπεδο αναφοράς του 3% επί του ΑΕΠ ενώ η θέση στο πρωτογενές ισοζύγιο πρέπει επίσης να είναι θετική.
Mε βάση αυτό το νέο Ευρωπαϊκό πλαίσιο οικονομικής διακυβέρνησης εισάγονται περιπτώσεις όπου μπορεί να υπάρξουν αποκλίσεις από τον κανόνα καθαρών δαπανών (γενική και εθνική ρήτρα διαφυγής).
Aυτή η νέα δομή στη δημοσιονομική πολιτική βασίζεται σ’ ένα Μεσοπρόθεσμο-Δημοσιονομικό Διαρθρωτικό Σχέδιο (ΜΔΣ), το οποίο θα καταρτίζεται κάθε τέσσερα χρόνια αποτυπώνοντας τους δεσμευτικούς στόχους σχετικά με τις καθαρές δημόσιες δαπάνες της χώρας.