Προληπτικά Μέτρα για την Υποστήριξη Ευάλωτων Νοικοκυριών

Η κυβέρνηση έχει αναλάβει δράσεις προκειμένου να προστατεύσει κυρίως τα ευάλωτα νοικοκυριά και τον γενικό πληθυσμό από τις επιπτώσεις που θα προκύψουν με την εφαρμογή του συστήματος εμπορίας εκπομπών CO2 στις μεταφορές και τη θέρμανση, το 2027. Αυτές οι ενέργειες περιλαμβάνουν ένα “πακέτο” ευρωπαϊκών προγραμμάτων συνολικού ύψους 8 δισεκατομμυρίων ευρώ, το οποίο συζητήθηκε πρόσφατα στο Υπουργικό Συμβούλιο.

Επιπλέον, η κυβέρνηση σχεδιάζει να επεκτείνει τα κριτήρια που καθορίζουν ποιοι καταναλωτές θεωρούνται “ευάλωτοι”. Αυτό περιλαμβάνει την αύξηση των εισοδηματικών ορίων που ισχύουν σήμερα για επιδόματα θέρμανσης και το Κοινωνικό Οικιακό Τιμολόγιο ηλεκτρικής ενέργειας. Νέα κριτήρια όπως ο τόπος κατοικίας (π.χ., απομακρυσμένα νησιά ή περιοχές που έχουν πληγεί από φυσικές καταστροφές), το μέγεθος της οικογένειας και οι δαπάνες σε θέρμανση και μεταφορές θα συμπεριληφθούν επίσης.

Το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο ιδρύθηκε παράλληλα με την εφαρμογή του νέου Συστήματος Εμπορίας Εκπομπών της ΕΕ, με στόχο τη χρηματοδότηση δράσεων στήριξης των ευάλωτων νοικοκυριών. Ο προϋπολογισμός αυτού του Ταμείου στην Ελλάδα ανέρχεται σε 4,7 δισεκατομμύρια ευρώ και περιλαμβάνει:

1. Αναβάθμιση ενεργειακής απόδοσης κατοικιών: Η συγκεκριμένη δράση συνοδεύεται από αλλαγές στη φιλοσοφία των προγραμμάτων τύπου “Εξοικονομώ”,ώστε να μειωθούν οι γραφειοκρατικές καθυστερήσεις μέσω πιο ενεργής συμμετοχής του ιδιωτικού τομέα. Σύμφωνα με τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου, διατίθεται ποσό ύψους 1,1 δισ. ευρώ για αυτήν τη δράση.
2. Eπιδότηση αντικατάστασης ενεργειακού εξοπλισμού: Για ευάλωτους πολίτες παρέχονται επιδοτήσεις για αντλίες θερμότητας και ηλιακούς θερμοσίφωνες.
3. Mητρώο Δικαιούχων Ενεργειακής Στήριξης: Δημιουργείται στο Υπουργείο Περιβάλλοντος μια κάρτα δικαιούχου καθώς επίσης παρέχεται δωρεάν πιστοποιητικό ενεργειακής απόδοσης κτιρίων.
4. Eπίδομα θέρμανσης: Για νοικοκυριά που είναι οικονομικά αδύναμα και χρησιμοποιούν ορυκτά καύσιμα.

Aναφορικά με τις μεταφορές, προβλέπονται μέτρα όπως η ενίσχυση της ηλεκτροκίνησης, κάλυψη κόστους μεταφοράς ευπαθών ομάδων (όπως μαθητές με αναπηρίες στα ειδικά σχολεία), επιδότηση ηλεκτρικών αμαξιδίων καθώς επίσης χρηματοδοτική μίσθωση ηλεκτρικών οχημάτων για οικονομικά ασθενέστερα νοικοκυριά. Οι λεπτομέρειες αυτών των δράσεων θα παρουσιαστούν σύντομα σε δημόσια διαβούλευση πριν εγκριθούν από την ΕΕ.

Bάσει της αντιρρυπαντικής νομοθεσίας της ΕΕ που έχει ήδη ενσωματωθεί στην εθνική μας νομοθεσία το 2024, από το 2027 θα επεκταθεί ο “φόρος άνθρακα” – ήδη ισχύοντος στις βιομηχανίες παραγωγής ενέργειας μέσω ορυκτών πρώτων υλών – στη θέρμανση καθώς επίσης στις οδικές μεταφορές αλλά κι άλλες μικρές βιομηχανίες εκτός του υπάρχοντος συστήματος εμπορίας εκπομπών. Αυτό σημαίνει ότι οι εταιρείες πετρελαιοειδών θα πρέπει να διαθέτουν επαρκή δικαιώματα εκπομπής CO2 ανάλογα με τις πηγές καυσίμου τους (βενζίνη ή ντίζελ). Το κόστος αυτών των δικαιωμάτων θα αντικατοπτρίζεται στην τελική τιμή των καυσίμων – όπως συμβαίνει ήδη στον τομέα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας – ενώ οι πρόσφατες παρεμβάσεις αποσκοπούσαν τόσο στη μείωση των εκπομπών όσο κι στην υποστήριξη εκείνων που πλήττονται περισσότερο λόγω αυτής της διαδικασίας ένσωσης περιβαλλοντικού κόστους στα προϊόντα τους.