Η Θέση του Homo Economicus στην Οικονομία

Η έννοια του “Homo Economicus”, που περιγράφει τον υποτιθέμενα απόλυτα λογικό άνθρωπο που παίρνει αποφάσεις με βάση το κόστος και το όφελος, υπήρξε για πολλές δεκαετίες θεμέλιο της οικονομικής επιστήμης.Ωστόσο, η πραγματικότητα έχει αποδείξει ότι αυτή η θεωρία δεν ανταγωνίζεται τις ανθρώπινες επιθυμίες: γνωρίζουμε ότι πρέπει να αποφύγουμε τα τηγανητά φαγητά λόγω των επιπτώσεών τους στην υγεία μας, αλλά η λαχτάρα για αυτά συχνά υπερβαίνει τη λογική.

Αυτή η κατάσταση φαίνεται να αντικατοπτρίζει την πρόσφατη πολιτική αντιπαράθεση που διαδραματίζεται στην Ουάσιγκτον, με επίκεντρο την Κεντρική Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed) και τον πρόεδρό της, Τζερόμ Πάουελ.

Ο διευθυντής Προϋπολογισμού του Λευκού Οίκου,Ράσελ Βοτ,κατηγόρησε τον Πάουελ για κακή διαχείριση και παραπληροφόρηση του Κογκρέσου σχετικά με την ανακαίνιση των γραφείων της Fed. Όπως ανέφερε ο Βοτ,ο προϋπολογισμός για αυτό το έργο ξεπέρασε κατά 700 εκατομμύρια δολάρια το αρχικά εγκεκριμένο ποσό.

Το ειρωνικό είναι ότι παρά την αύξηση κόστους δεν κατασκευάστηκαν ποτέ οι “πολυτελείς” εγκαταστάσεις που είχαν αρχικά σχεδιαστεί: κήποι στις στέγες, VIP εστιατόρια και πολυτελή φινιρίσματα. «Πού έχουν πάει όλα αυτά;» ήταν το υπονοούμενο από πλευράς Λευκού Οίκου. Αν πράγματι λείπουν αυτά τα χαρακτηριστικά ενώ ο προϋπολογισμός εκτοξεύθηκε στα ύψη, τότε κάποιος θα πρέπει να δώσει εξηγήσεις.

Εάν οι κατηγορίες αποδειχθούν αληθινές, αυτό θα αποτελέσει ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα κακής διαχείρισης δημόσιων πόρων σε μια εποχή όπου κάθε δολάριο αξιολογείται σύμφωνα με τις νέες δημοσιονομικές συνθήκες. Παρ’ όλα αυτά, πίσω από τις καταγγελίες αυτές πολλοί βλέπουν πολιτική στρατηγική.

Θα εκμεταλλευτεί ο Τραμπ αυτήν την κατάσταση για να απομακρύνει τον Πάουελ; Αυτή η υπόθεση αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει ιστορία εντάσεων με τον Πάουελ. Έχει στο παρελθόν επικρίνει τις αποφάσεις του σχετικά με τα επιτόκια και τη στάση της Fed απέναντι στον πληθωρισμό.

The question that arises is whether this situation could serve as a pretext for removing Powell from his position—a rare but not impractical scenario under Trump’s administration.

Ο Homo Economicus είναι νεκρός – ή ίσως ποτέ δεν υπήρξε

Aυτή η υπόθεση δεν προκαλεί μόνο πολιτικό θόρυβο αλλά επαναφέρει στη συζήτηση τη ριζική ασυμφωνία μεταξύ οικονομικών θεωριών και ανθρώπινης συμπεριφοράς.Ο “λογικός άνθρωπος”,που ζυγίζει κάθε επιλογή ψυχρά και αντικειμενικά δεν υπάρχει ούτε στις καθημερινές μας ζωές ούτε στο ανώτερο επίπεδο της παγκόσμιας οικονομίας.

Aκόμη κι οι Κεντρικές Τράπεζες -οι πυλώνες της νομισματικής επιστήμης- αποδεικνύονται ευάλωτες σε υπερβολές ή πολιτικές σκοπιμότητες.

Kαι αν χρειάζονταν άπειρες έρευνες στον τομέα της οικονομικής ψυχολογίας για να αμφισβητηθεί το μοντέλο του Homo Economicus; Ίσως τελικά αρκούσε ένα κομμάτι τηγανητού κοτόπουλου – ή μια ανακαίνιση χωρίς μάρμαρα στη Fed…