Η Νέα Καταναλωτική Συμπεριφορά στην Ελλάδα

Η οικονομική πίεση και οι αυξήσεις τιμών έχουν φέρει στο προσκήνιο έναν νέο τύπο καταναλωτή. Οι Έλληνες πλέον δίνουν μεγαλύτερη προσοχή στις τιμές, περιορίζουν τις αγορές τους και επιλέγουν πιο οικονομικές επιλογές, όπως τα προϊόντα με ιδιωτική ετικέτα. Αυτή η αλλαγή δείχνει ότι η καταναλωτική συμπεριφορά γίνεται πιο συνειδητή και λιγότερο παρορμητική, σηματοδοτώντας μια νέα εποχή για την ελληνική αγορά.

Ο Γεώργιος Μπάλτας, καθηγητής στο Τμήμα Μάρκετινγκ & Επικοινωνίας του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών και διευθυντής Μεταπτυχιακών Σπουδών, εξηγεί στο Αθηναϊκό Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ότι οι έρευνες που διεξάγονται από το ΟΠΑ καθώς και άλλους επιστημονικούς φορείς έχουν αναδείξει σημαντικές μεταβολές στις συνήθειες των Ελλήνων καταναλωτών. «Ο κεντρικός άξονας της νέας καταναλωτικής συμπεριφοράς είναι η αυξημένη σημασία της τιμής στις αποφάσεις των αγοραστών. Με τη μείωση της αγοραστικής τους δύναμης, οι καταναλωτές εστιάζουν περισσότερο στο κόστος των προϊόντων», τονίζει.

Πιο συγκεκριμένα, οι Έλληνες δίνουν ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα στην τιμή κατά την επιλογή προϊόντων μεταξύ διαφόρων εναλλακτικών λύσεων. Υψηλά ποσοστά που κυμαίνονται από 16% έως 56% ανά κλάδο δηλώνουν ότι έχουν μειώσει την κατανάλωσή τους σε βασικά αγαθά λόγω ανατιμήσεων. Η συμπεριφορά αυτή έχει γίνει λιγότερο παρορμητική και εκφράζεται με οργανωμένο τρόπο στον προγραμματισμό των αγορών τους.

Επιπλέον, όλο και περισσότεροι προτιμούν σταθερά φθηνότερες επιλογές όπως τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας που συμβάλλουν όχι μόνο στη μείωση εξόδων αλλά επίσης διευκολύνουν τη διαδικασία αγοράς καθημερινών ειδών χωρίς να απαιτείται συνεχής αναζήτηση διαφορετικών επιλογών.

Οι Έλληνες δεν είναι πια αδιάφοροι απέναντι στις εταιρείες· σχηματίζουν αρνητικές απόψεις για μάρκες που θεωρούν αδιάφορες ή εκμεταλλεύονται τον κόσμο μέσω υπερβολικών τιμών.

“Καθώς πλησιάζουμε στον Ιούλιο του 2025”, σημειώνει ο κ.Μπάλτας “βρισκόμαστε σχεδόν τέσσερα χρόνια σε κατάσταση πληθωρισμού”.Ο δείκτης τιμών καταναλωτή παρουσιάζει μεταβολές παραμένοντας όμως σε μη επιθυμητά επίπεδα ενώ συνεχώς συσσωρεύονται νέες ανατιμήσεις.» Σύμφωνα με τον ίδιο: «Από τον Ιούνιο του 2021 μέχρι τον Ιούνιο του 2025 έχουμε σχεδόν 20% αύξηση στον επίσημο δείκτη τιμών». Κρίσιμοι τομείς όπως τα είδη διατροφής σημειώνουν αύξηση κατά 32%, ένδυσης κατά 22%, ενώ το κόστος στέγασης έχει αυξηθεί κατά περίπου 24%. Η αύξηση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας υπολογίζεται κοντά στο 40%. Αυτές οι εκτιμήσεις είναι γενικές κι η πραγματικότητα μπορεί να είναι ακόμα πιο επιβαρυμένη για ορισμένα αγαθά ή υπηρεσίες.

Σύμφωνα με τον κ. Μπάλτα, ένα μεγάλο μέρος ή ακόμα και το σύνολο του εισοδήματος των νοικοκυριών κατευθύνεται πλέον προς τις τρεις βασικές ανάγκες: τροφή, στέγαση και ενέργεια. Αυτό οδηγεί πολλούς οικονομικά ασθενέστερους πολίτες σε δύσκολη θέση καθώς πολλές φορές το μηνιαίο κόστος υπερβαίνει το εισόδημά τους.» Ωστόσο αυτή η πίεση στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς προκαλεί ευρύτερες αλλαγές στη δομή της κατανάλωσης.» Είναι αξιοσημείωτο πως δεν επηρεάζονται μόνο τα χαμηλότερα εισοδήματα αλλά όλοι οι πολίτες αρχίζουν να αλλάζουν τις αγοραστικές τους συνήθειες.»

“Η ακρίβεια αποτελεί ένα περίπλοκο ζήτημα χωρίς εύκολα λύσεις,” υπογραμμίζει ο ίδιος προσθέτοντας πως απαιτείται ένας συνδυασμός μέτρων ώστε να βελτιωθεί η κατάσταση των καταναλωτών.” Τα μέτρα αυτά περιλαμβάνουν την ενίσχυση εγχώριας παραγωγής καθώς επίσης τη διαχείριση κόστους ενέργειας ώστε να μειωθούν δραστικά τόσο τα έξοδα παραγωγής όσο κι αυτά ζωής για τους πολίτες.” Επιβάλλεται επίσης ο περιορισμός γραφειοκρατικών διαδικασιών που βαραίνουν την οικονομία καθώς κι η προστασία ανταγωνισμού.”

Tάσεις Διακοπών

Τα αποτελέσματα έρευνας από το ΙΕΛΚΑ αποκαλύπτουν μια σαφή τάση εξοικονόμησης χρημάτων στις φετινές διακοπές λόγω μειωμένου διαθέσιμου εισοδήματος καθώς επίσης υψηλού κόστους μετακίνησης και διαμονής.

Aυτή η τάση αντικατοπτρίζεται στη συστηματική προετοιμασία γευμάτων στους χώρους διαμονής αντί για έξοδο σε εστιατόρια ενώ παρατηρείται έντονη αγορά τροφίμων από σούπερ μάρκετ ή άλλου είδους επιχειρήσεις.
Παράλληλα υπάρχει μία αύξησή στην υποστήριξη μικρών επιχειρήσεων μέσω αυτού του τρόπου κατανάλωσης δημιουργώντας έτσι έναν κύκλο ευρύτερης στήριξης στις κοινότητες όπου πραγματοποιούνται αυτές οι δραστηριότητες.