Του Γιάννη Μακρή
Μάρτιος 2026
Στο συνέδριο CERAWeek 2026, ο Sultan Ahmed Al Jaber των ΗΑΕ χρησιμοποίησε τον βαρύ όρο «οικονομική τρομοκρατία» για να περιγράψει το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ. Η εργαλειοποίηση της ενέργειας από το Ιράν οδήγησε σε άλμα 50% της τιμής του πετρελαίου σε 20 ημέρες, θέτοντας την παγκόσμια οικονομία σε κατάσταση ομηρίας. Όταν το 20% της παγκόσμιας ενέργειας κρατείται «όμηρος», ο αντίκτυπος δεν είναι πλέον γεωπολιτικός· είναι υπαρξιακός.
Μέσα σε αυτόν τον Αρμαγεδώνα, η Ελλάδα και η Ανατολική Μεσόγειος αναδεικνύονται στη μοναδική εναλλακτική λύση που δεν εξαρτάται από τις ορέξεις καθεστώτων στον Περσικό Κόλπο:
- Ελλάδα – Κύπρος – Ισραήλ: Τα κοιτάσματα της περιοχής (Leviathan, Αφροδίτη, Κρήτη) γίνονται πλέον ζήτημα ευρωπαϊκής επιβίωσης, προσφέροντας ανεξαρτησία από τα στενά του Ορμούζ.
- Υποδομές LNG: Η Ρεβυθούσα και το FSRU Αλεξανδρούπολης λειτουργούν ως οι νέες «πύλες» της Δύσης για αέριο από τις ΗΠΑ ή την Αφρική, σπάζοντας οριστικά το μονοπώλιο του Κόλπου.
Η γεωπολιτική αναβάθμιση της Ελλάδας βρίσκει απέναντί της την πάγια τακτική της Άγκυρας. Η Τουρκία, βλέποντας την Αθήνα να ισχυροποιείται ως ενεργειακός κόμβος, επαναφέρει με ένταση τις αιτιάσεις της για τα «στρατιωτικοποιημένα νησιά». Χρησιμοποιεί αυτό το επιχείρημα για να αμφισβητήσει το δικαίωμα της Ελλάδας να προστατεύει τις ενεργειακές της υποδομές και τις έρευνες στην περιοχή, βαφτίζοντας κάθε αμυντική ή ενεργειακή κίνηση ως «παράνομο τετελεσμένο».
- Η Τουρκία προσπαθεί να γκριζάρει τις θαλάσσιες ζώνες, υποστηρίζοντας ότι η Ελλάδα εκμεταλλεύεται τη διεθνή κρίση για να επιβάλει τη δική της κυριαρχία στη Μεσόγειο.
- Στόχος της είναι να μπλοκάρει τη διέλευση ενέργειας προς την Ευρώπη, αν δεν έχει η ίδια τον έλεγχο των σωληνώσεων και των καλωδίων.
Η Ελλάδα καλείται να διαχειριστεί μια διπλή πρόκληση: να κατοχυρώσει τον ρόλο της ως στρατηγικός εγγυητής της ΕΕ, αποφεύγοντας όμως την ενεργό πολεμική εμπλοκή στον Κόλπο.
Η Ελλάδα έχει κάθε συμφέρον να είναι ο ενεργειακός εγγυητής της Ευρώπης μέσω της Ανατολικής Μεσογείου, αλλά θα ήταν ολέθριο σφάλμα να μετατραπεί σε ενεργό εμπόλεμο μέρος σε μια σύρραξη χιλιάδες μίλια μακριά, στον Περσικό Κόλπο. Η στρατηγική «ασπίδα» πρέπει να προστατεύει τα δικά μας συμφέροντα και την ευρωπαϊκή ροή, χωρίς να θυσιάζει την εθνική ασφάλεια σε ξένους πολέμους.
- Η Αθήνα οφείλει να θωρακίσει τα κυριαρχικά της δικαιώματα απέναντι στις τουρκικές αιτιάσεις, παραμένοντας προσηλωμένη στην προστασία των ενεργειακών οδών της Μεσογείου, χωρίς να γίνει «αιχμή του δόρατος» σε ξένες πολεμικές επιχειρήσεις.
Το Κόστος της Ασφάλειας και η Αμερικανική «Ομπρέλα»
Η ανάγκη προστασίας των υποδομών αυτών μεταφράζεται σε τεράστιες εξοπλιστικές δαπάνες. Η Ελλάδα δεν μπορεί να επωμιστεί μόνη της το βάρος της προστασίας της ευρωπαϊκής ενέργειας· η ΕΕ οφείλει να συμβάλει έμπρακτα στο κόστος της άμυνας. Παράλληλα, η παρουσία των ΗΠΑ ως προστάτη των επενδύσεων προσφέρει μια σημαντική εγγύηση. Η Ελλάδα οφείλει να κεφαλαιοποιήσει αυτή τη στήριξη, χτίζοντας ταυτόχρονα τη δική της αυτόνομη αποτροπή. Η παρουσία των ΗΠΑ ως προστάτη των ενεργειακών επενδύσεων στην Ελλάδα αποτελεί αναμφίβολα έναν ισχυρό αποτρεπτικό παράγοντα. Ωστόσο, η ιστορία διδάσκει ότι η αμερικανική προστασία διαρκεί όσο εξυπηρετούνται τα στρατηγικά συμφέροντα της Ουάσιγκτον. Η Ελλάδα οφείλει να κεφαλαιοποιήσει αυτή τη στήριξη, χωρίς όμως να εφησυχάζει, χτίζοντας τη δική της αυτόνομη αποτροπή και απαιτώντας από την Ευρώπη να αναλάβει το μερίδιο ευθύνης που της αναλογεί.
Η κρίση στο Ορμούζ αναδεικνύει την Ελλάδα σε στρατηγική ασπίδα της Ευρώπης. Η πρόκληση είναι να κεφαλαιοποιήσει αυτή την ισχύ, αποκρούοντας την τουρκική ρητορική περί τετελεσμένων και διασφαλίζοντας ότι η χώρα θα παραμείνει πυλώνας σταθερότητας και όχι μέρος μιας πολεμικής μηχανής.