Κατασκοπεία και Ευρωπαϊκή Χρηματοδότηση στην Τουρκία

Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Nordic Monitor, εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ από τα δισεκατομμύρια που έχει λάβει η κυβέρνηση Ερντογάν από την Ευρωπαϊκή Ένωση για την υποστήριξη της ενταξιακής διαδικασίας της Τουρκίας φέρονται να έχουν χρησιμοποιηθεί για τη δημιουργία ενός εκτενούς δικτύου κατασκοπείας στην Ευρώπη. Τα κονδύλια αυτά — που παρέχονται μέσω του Μηχανισμού Προενταξιακής Βοήθειας της ΕΕ από τη στιγμή που η Τουρκία αναγνωρίστηκε ως υποψήφια χώρα — προορίζονταν αρχικά για πολιτικές και διοικητικές μεταρρυθμίσεις με στόχο την εναρμόνιση της χώρας με τα ευρωπαϊκά πρότυπα.

Από το 2014 έως το 2024,η Τουρκία έχει λάβει περίπου 4 δισεκατομμύρια ευρώ από το συνολικό ποσό,ενώ στον τρέχοντα δημοσιονομικό κύκλο αναμένεται να απολαύσει ένα σημαντικό ποσοστό των 14,32 δισεκατομμυρίων ευρώ που έχουν προβλεφθεί για προενταξιακή βοήθεια κατά την περίοδο 2021-2027.

Μυστικές Επιχειρήσεις

Ωστόσο, πηγές που μίλησαν στο Nordic Monitor αποκάλυψαν ότι μέρος αυτών των κονδυλίων κατευθύνθηκε σιωπηλά σε μυστικές επιχειρήσεις σε κράτη-μέλη της ΕΕ. Το Υπουργείο Εσωτερικών καθώς και το Υπουργείο Εξωτερικών φέρονται να χρησιμοποίησαν εκατομμύρια ευρώ από τον Μηχανισμό για δραστηριότητες συλλογής πληροφοριών κατά χωρών της ΕΕ — είτε εντός των συνόρων τους είτε στοχεύοντας διπλωμάτες τους στην Τουρκία. Ο μηχανισμός αυτός σχεδιάστηκε έτσι ώστε οι μεταφορές κονδυλίων να φαίνονται νόμιμες.

Διάφορες εταιρείες βιτρίνας και οι εκπρόσωποί τους χρησιμοποιήθηκαν προκειμένου να καλυφθεί η πραγματική φύση των χρημάτων που διοχετεύθηκαν στη κατασκοπεία ως υποστήριξη προς την ένταξη της Τουρκίας στην ΕΕ. Αυτές οι οντότητες εξέδιδαν πλασματικά τιμολόγια και διατηρούσαν παραποιημένα λογιστικά αρχεία.

Η επιστολή του Φιντάν

Στις 16 Ιουνίου 2025, ο Τούρκος Υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν ενημέρωσε με επιστολή του το κοινοβούλιο ότι το υπουργείο του είχε ξοδέψει συνολικά 339,9 εκατομμύρια ευρώ από ευρωπαϊκούς πόρους μεταξύ 2014 και 2024, ενώ αντίστοιχα το Υπουργείο Εσωτερικών είχε χρησιμοποιήσει περίπου 327,9 εκατομμύρια ευρώ κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου.

Στην επιστολή δεν διευκρινίζεται πάντως πώς ακριβώς αξιοποιήθηκαν αυτά τα χρήματα.

Pροσανατολισμός στις υπηρεσίες πληροφοριών

The Nordic Monitor επισημαίνει πως ο Φιντάν ανέλαβε πλήρη αναδιοργάνωση του Υπουργείου όταν ανέλαβε καθήκοντα τον Ιούνιο του ’23. Τοποθέτησε αρκετούς αξιωματούχους υπηρεσιών πληροφοριών σε κρίσιμες θέσεις στο υπουργείο και επεκτείνοντας τον σκοπό της Διεύθυνσης Πληροφοριών δημιούργησε τις πρεσβείες σε κέντρα μυστικών επιχειρήσεων. Δημιουργήθηκε επίσης μια νέα μονάδα υπό την επωνυμία Γενική Διεύθυνση Διπλωματικής Ασφάλειας με αποστολή τη βελτίωση ασφαλείας των περίπου διακοσίων εξηντάδιπλων αποστολών παγκοσμίως.

Aλλαγές στον προϋπολογισμό

The στρατηγική επέκταση των υπηρεσιών πληροφοριών συνέπεσε με σημαντική περικοπή στον προϋπολογισμό του υπουργείου αυτού υπό τον πρόεδρο Ερντογάν. Η κυβέρνηση φαίνεται να ανησύχησε μήπως ο Φιντάν επιδιώκει υψηλότερες θέσεις εξουσίας – έναν φόβο που ενίσχυσε τις περικοπές στα κονδύλια προς αυτό το υπουργείο κάτω από ένα ποσοστό μόλις κάτω από μισό % επί του κρατικού προϋπολογισμού.

Aπάντηση στις περικοπές

Aκολουθώντας αυτές τις μειώσεις χρηματοδότησης ο Φιντάν στράφηκε όλο και περισσότερο στα ευρωπαϊκά κεφάλαια για την υλοποίηση των σχεδίων κατασκοπείας.
Ένας άλλος σημαντικός παράγοντας είναι η Διεύθυνση Πληροφοριών Ασφαλείας υπεύθυνη ενός εκτενούς δικτύου πρακτόρων όπου αστυνομικοί στέλνονται στο εξωτερικό δήθεν για λόγους ασφάλειας πρεσβειών αλλά στην ουσία λειτουργούν ως πράκτονες συλλογής πληροφοριών.

Tα θυμα παρακολούθησης

“Τα τελευταία χρόνια αυτή η κυβέρνηση έχει εκμεταλλευτεί αυτούς τους αξιωματικούς πληροφόρησης ώστε να παρακολουθούν χώρες μέλη όπως Γερμανία ή Γαλλία.”

Eπιπτώσεις στη σχέση EE-Tουρκίας

“Παρά τις γνώσεις σχετικά με κακό χειρισμό πόρων δεν έχουν ληφθεί σοβαρά μέτρα ούτε έχουν εφαρμοστεί όροι ώστε να αποφευχθούν οι καταχρήσεις.”