Η Σχέση Πολιτικής και Δημοσιογραφίας

«Ο καλός δημοσιογράφος, δεν έχει φίλους πολιτικούς και επιχειρηματίες- οι ισχυροί επιδιώκουν την επαφή μαζί του, αλλά τον φοβούνται».
Γιάννης Μαρίνος

Στην πλατφόρμα iEidiseis.gr εργάζονται επαγγελματίες με πολυάριθμες εμπειρίες στον τομέα της ενημέρωσης, οι οποίοι παρατηρούν τις σημαντικές αλλαγές που έχουν συμβεί στις σχέσεις μεταξύ πολιτικών και ΜΜΕ τα τελευταία χρόνια. Αυτοί που έχουν ενεργό ρόλο σε αυτές τις σχέσεις από τη δημοσιογραφική πλευρά το αποδεικνύουν καθημερινά. Όσοι πολιτικοί αγνοούν ή παραβλέπουν δύο θεμελιώδεις κανόνες της δημοσιογραφικής πρακτικής…

Ο πρώτος κανόνας είναι ότι ο δημοσιογράφος λογοδοτεί μόνο στον διευθυντή του και στη συνείδησή του. Κανείς άλλος δεν έχει το δικαίωμα να τον ελέγξει μέσω ιδιωτικών επικοινωνιών ή άλλων μη δημόσιων τρόπων. Οι δημοσιογράφοι εκφράζουν τις απόψεις τους με την υπογραφή τους χωρίς να χρειάζεται να επικοινωνήσουν προσωπικά με κάθε αναγνώστη τους. Αυτό συμβαίνει ακριβώς επειδή υπάρχει ένας δεύτερος κανόνας.

Ποιος είναι αυτός; Ότι σε ένα άρθρο που αναφέρεται σε πολιτικά πρόσωπα ή καταστάσεις υπάρχουν δύο βασικά στοιχεία: πρώτον, πληροφορίες ή γεγονότα και δεύτερον, αξιολογήσεις ή απόψεις.

Όταν το πρώτο στοιχείο διατυπώνεται λανθασμένα ή περιλαμβάνει κενά – όλοι κάνουν λάθη – ο πολιτικός που αισθάνεται θιγμένος μπορεί απλά να το διαψεύσει επίσημα. Ο δημοσιογράφος υποχρεούται τότε να προχωρήσει σε διορθώσεις – ζητώντας συγνώμη αν χρειάζεται – προς τον θιγόμενο πολιτικό καθώς και προς τους αναγνώστες του… Αν δεν γίνει αυτό και υπάρχει νομικό θέμα, η Δικαιοσύνη θα παρέμβει.Η έννοια της «αστικής ευθύνης» προστέθηκε αργότερα από έναν συγκεκριμένο πολιτικό κι ίσως είναι η κατάρα που τον κυνηγά έκτοτε.

Όσον αφορά το δεύτερο στοιχείο ενός άρθρου – τη γνώμη του υπογράφοντος δημοσιογράφου ή της εφημερίδας – αποτελεί δικαίωμά του που δεν μπορεί κανείς να αφαιρέσει. Όποιος διαφωνεί – είτε πρόκειται για κάποιον πολιτικό είτε για άλλο άτομο – μπορεί απλά να υπογράψει ένα δικό του κείμενο το οποίο θα μπορούσε εύκολα να φιλοξενηθεί από οποιοδήποτε ΜΜΕ ως απάντηση στην αρχική θέση.

Pαλαιότερα, ουδείς είχε την τόλμη να “καθαρίσει” ένα άρθρο απειλώντας τον συντάκτη ή απαιτώντας ποινές από την εφημερίδα στην οποία εργάζεται ο εν λόγω συντάκτης. Αν κάποιος επιχειρούσε κάτι τέτοιο, η ίδια η διεύθυνση θα αντέτεινε ότι η ενημέρωση δε γίνεται υπό καθεστώς κοινής διοίκησης.

Οι παλαιοί αυτοί συσχετισμοί είχαν ως αποτέλεσμα οι πολιτικοί όταν ένοιωθαν ότι πλήττονταν ή διαφωνούσαν με μία αναφορά στο μέσο ενημέρωσης συχνά έστελναν επιστολές – ακόμα κι εξώδικες – βάζοντας τη σφραγίδα τους πάνω σ’ αυτές τις αντιρρήσεις.

(Παρένθεση): Επιτρέψτε μου μια προσωπική παρατήρηση: Γνωρίζω καλά τι συνέβαινε στους παλιούς χρόνους όταν ένας πολιτικός ζητούσε ποινές για κάποιον συντάκτη χωρίς ποτέ ο ίδιος να εμφανιστεί δημόσια για αυτό! Υπήρχαν πάντα άνθρωποι στα μέσα ενημέρωσης με αντίστοιχη νοοτροπία ώστε οι ίδιοι οι πολιτικοί τους θεωρούσαν αξιόπιστους συνεργάτες.

(Κλείνει η παρένθεση)

Aυτές οι σχέσεις σήμερα έχουν αλλάξει δραματικά καθώς μια νέα γενιά politicos βλέπει τα ΜΜΕ μόνο ως εργαλεία για συμφωνίες πίσω από κλειστές πόρτες όπου όλα γίνονται στο σκοτάδι προς όφελος των ίδιων των ενδιαφερόμενων προσώπων.

Aυτή είναι μια γενιά που σχηματίστηκε κυρίως στα κόμματα ΠΑΣΟΚ και ΝΔ κατά τη διάρκεια μιας εποχής όπου τα ΜΜΕ πέρασαν στα χέρια επιχειρηματιών αντί των τυπικών εκδοτών- ανθρώπων της ενημέρωσης- κάτι που άλλαξε ριζικά την δυναμική αυτής της σχέσης.

Aυτό έχει οδηγήσει πολλούς στη σύγχυση σχετικά με την αποστολή των μέσων ενημέρωσης καθώς πολλές φορές στέλνονται non papers στους δημοσιογράφους αντί πραγματικών ειδήσεων!