Οι Επιπτώσεις της Πολιτικής Δασμών του Τραμπ στην Αμερικανική Οικονομία

Η επιθετική στρατηγική δασμών που προωθεί ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, φαίνεται να έχει αρνητικές συνέπειες για τις εμπορικές ροές και την οικονομική ανάπτυξη, κυρίως στις Ηνωμένες Πολιτείες, πριν καν εφαρμοστούν πλήρως οι νέοι κανονισμοί. Πρόσφατα δεδομένα αποκαλύπτουν μια εικόνα προληπτικών στρεβλώσεων στην παγκόσμια οικονομία.

Απρόσμενη Μείωση του Αμερικανικού ΑΕΠ

Μια από τις μεγαλύτερες εκπλήξεις ήρθε από τις Ηνωμένες Πολιτείες,όπου το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) σημείωσε πτώση 0,3% το πρώτο τρίμηνο του 2025. Αυτή είναι η πρώτη αρνητική επίδοση από το 2022 όταν η οικονομία προσπαθούσε να ανακάμψει μετά την πανδημία και έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τη θετική ανάπτυξη της προηγούμενης διετίας (που είχε φτάσει το 2,3% στο τέταρτο τρίμηνο του 2024) καθώς και με τις προβλέψεις των αναλυτών που ανέμεναν απλώς μια επιβράδυνση.

Η κύρια αιτία αυτής της απροσδόκητης συρρίκνωσης ήταν η εντυπωσιακή αύξηση των εισαγωγών κατά 51%. Οι αμερικανικές επιχειρήσεις έσπευσαν να γεμίσουν τα αποθέματά τους με προϊόντα πριν την εφαρμογή των νέων υψηλών δασμών ώστε να αποφύγουν τις αναμενόμενες αυξήσεις τιμών. Αυτή η μαζική εισροή αγαθών είχε πρωτοφανείς αρνητικές συνέπειες στο ΑΕΠ αφαιρώντας περίπου πέντε ποσοστιαίες μονάδες από την ανάπτυξη.

Σημαντικό είναι ότι αν και οι συζητήσεις για τους δασμούς ξεκίνησαν αμέσως μετά την ανάληψη της προεδρίας από τον Τραμπ τον Ιανουάριο, τα πρώτα μέτρα εφαρμόστηκαν στα τέλη Φεβρουαρίου/αρχές Μαρτίου. Στις αρχές Απριλίου ανακοινώθηκαν οι σαρωτικοί δασμοί (με μέσο όρο άνω του 20%,επίπεδο που δεν έχει παρατηρηθεί εδώ και έναν αιώνα). Στη συνέχεια ο Τραμπ περιορίστηκε προσωρινά σε γενικό δασμό ύψους 10%, δίνοντας περιθώριο τριών μηνών για διαπραγματεύσεις πριν τη θέσπιση υψηλότερων συντελεστών (όπως το 20% για την ΕΕ), ενώ ήδη εφαρμόζονταν κλαδικοί δασμοί (25% σε αλουμίνιο/χάλυβα).

Στην αρνητική εικόνα του αμερικανικού ΑΕΠ συνέβαλε επίσης η πτώση των δημόσιων δαπανών (-5,1%) στο πλαίσιο προσπάθειας περιορισμού ελλειμμάτων καθώς και η επιβράδυνση στη καταναλωτική δραστηριότητα (+1,8% έναντι +4% προηγούμενου τριμήνου). Αντίθετα όμως οι επενδύσεις παρουσίασαν αύξηση (+7,8%), κυρίως λόγω αγορών κεφαλαιουχικού εξοπλισμού (+22,5%), κάτι που πιθανόν αντικατοπτρίζει επίσης τη στρατηγική των επιχειρήσεων να προλάβουν τους νέους δασμούς.

Παγκόσμιες Συνέπειες και Προοπτικές

Η μαζική αποθήκευση στις ΗΠΑ αρχικά λειτούργησε θετικά για τους εμπορικούς εταίρους. Στην Κίνα παρατηρήθηκε ενίσχυση της μεταποιητικής δραστηριότητας κατά το πρώτο τρίμηνο λόγω αυξανόμενων παραγγελιών από τις ΗΠΑ. Ωστόσο μετά την επιβολή σφοδρών δασμών (που φτάνουν έως και το 145%), οι παραγγελίες μειώθηκαν δραματικά τον Απρίλιο ασκώντας πίεση στο Πεκίνο για λήψη υποστηρικτικών μέτρων αν και τίθεται θέμα αν μπορούν να διατηρήσουν ανάπτυξη κοντά στο 5%. Κάποιοι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι φέτος θα υπάρξει πτώση στην κινεζική ανάπτυξη γύρω στο 3,5%.

Aπό την άλλη πλευρά καλύτερη ήταν η κατάσταση στην Ευρωζώνη με αύξηση του ΑΕΠ κατά 0,4% το πρώτο τρίμηνο. Αν κι αναμένονται λεπτομέρειες σχετικά με τη σύνθεση αυτού του ποσοστού αργότερα είναι πιθανό ότι αυτή η αύξησή σχετίζεται με τις εξαγωγές προς τις ΗΠΑ ώστε να καλυφθούν ανάγκες αποθήκευσης.

Pαρ’ όλα αυτά ο αρνητικός αντίκτυπος των νέων δασμών θα γίνει αισθητός στην Ευρώπη από το δεύτερο τρίμηνο κι έπειτα καθώς οι εξαγωγείς θα αντιμετωπίσουν τους νέους αμερικανικούς φόρους (10% ή ακόμα περισσότερο ανάλογα με τα προϊόντα). Το σοκ στη ζήτηση μαζί με γενικευμένη αβεβαιότητα αναμένεται πως θα πλήξει επίσης την ευρωπαϊκή οικονομία.

Eνώ λοιπόν δεν έχει τεχνικά εισέλθει ακόμη σε ύφεση η αμερικανική οικονομία , καθιστούν σαφείς οι πολιτικές εμπορίου υπό τον Τραμπ ως έχουν σοβαρούς αρνητικούς αντίκτυπους εντείνοντας παράλληλα μια κατάσταση ασφυξίας στον χώρο αυτό . Ορισμένοι ειδικοί δεν αποκλείουν μάλιστα ένα σενάριο ύφεσης στις ΗΠΑ κατά τη διάρκεια του δεύτερου εξαμήνου του έτους αυτού.