Ευελιξία για την Ελλάδα μέσω αμυντικών δαπανών
Η έγκριση από το πρόσφατο Ecofin της ρήτρας διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες ανοίγει ένα «παράθυρο ευελιξίας» όχι μόνο για την Ελλάδα,αλλά και για 16 κράτη-μέλη της ΕΕ συνολικά. Αυτή η απόφαση επιτρέπει τη δυνατότητα δημιουργίας επιπλέον εξοπλιστικών δαπανών έως και 1,5% του ΑΕΠ, οι οποίες δεν θα προσμετρώνται στο έλλειμμα της χώρας (αν και θα καταγράφονται στο δημόσιο χρέος).
Ένα κρίσιμο σημείο είναι η αλλαγή του έτους βάσης των στρατιωτικών δαπανών, που μεταφέρεται από το 2021 στο 2024. Αν το 2021 παρέμενε ως έτος βάσης – όταν οι ελληνικές αμυντικές δαπάνες ξεπερνούσαν το 3% του ΑΕΠ – δεν θα υπήρχε περιθώριο ευελιξίας. Με τη νέα βάση, η αύξηση κατά 0,3 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ δημιουργεί δημοσιονομικό χώρο περίπου στα 500 εκατ. ευρώ.
Αυτό το ποσό αναμένεται να ενισχύσει τον «κουμπαρά» των 1 δις ευρώ που έχει συγκεντρωθεί μέσω της περιορισμένης εκτέλεσης πρωτογενών δαπανών και των επιπλέον εσόδων που προκύπτουν από μέτρα κατά της φοροδιαφυγής. Έτσι διαμορφώνεται ένα «πακέτο» ελαφρύνσεων συνολικού ύψους 1,5 δις ευρώ που ο πρωθυπουργός θα παρουσιάσει στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης τον επόμενο Σεπτέμβριο.
Μετά την απόφαση του Ecofin, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης χαρακτήρισε αυτήν την εξέλιξη ως «στρατηγική νίκη για την Ελλάδα», υπογραμμίζοντας ότι η χώρα μας υπερασπίζεται όχι μόνο την κυριαρχία της αλλά και τα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τα απαραίτητα εργαλεία.
Ο υπουργός ανέφερε ότι «η χώρα μας ήταν μία από τις πρώτες χώρες που ζήτησαν εξαίρεση μέρους των αμυντικών δαπανών από τους δημοσιονομικούς κανόνες». Τώρα έχουμε στη διάθεσή μας επιπλέον πόρους ύψους περίπου 500 εκατ. ευρώ για να ενισχύσουμε τις στρατιωτικές μας δυνατότητες μέχρι το 2026 καθώς αυτό ανοίγει νέους δημοσιονομικούς δρόμους.
Σύμφωνα με πληροφορίες από την Κομισιόν, η εφαρμογή αυτής της rήτρας αναμένεται να ισχύσει μεταξύ των ετών 2025 έως το τέλος του 2028 με πιθανότητα παράτασης ενός ακόμη χρόνου καθώς επίσης θα υπάρχει ετήσιος έλεγχος εφαρμογής.
Για τη χώρα μας συγκεκριμένα προβλέπεται ότι αυτή η διαδικασία συνδέεται άμεσα με το νέο Μακροχρόνιο Πρόγραμμα Αμυντικού Εξοπλισμού (2025-2036), όπου οι στρατιωτικές δαπάνες αναμένονται να αυξηθούν σταδιακά: αρχικά σε ποσοστό δύο κόμμα δύο % του ΑΕΠ το ’24 και φτάνοντας στο δύο κόμμα πέντε % μέχρι το ’26.
Aκόμη πιο συγκεκριμένα στοιχεία δείχνουν πως σύμφωνα με εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής οι συνέπειες απ’ αυτήν τη διαδικασία μπορεί να φτάσουν έως και στο ένα κόμμα δύο % επί του ΑΕΠ όσον αφορά τα ελλείματα ενώ αντίστοιχα έως ένα κόμμα οχτώ % επί χρέους μέχρι το ’28.
Tέλος αξίζει να σημειωθεί ότι σύμφωνα με τις συστάσεις που έχουν δοθεί στην Ελλάδα απαιτείται μια σειρά δημοσιονομικών παρεμβάσεων ύψους μισού δις ευρώ κάθε χρόνο ή αλλιώς μικρότερες παρεμβάσεις σε μεγαλύτερη χρονική διάρκεια αν αποφασιστεί αυτό στον επόμενο Μεσοπρόθεσμο Προγραμματισμό.