Η Εθνική Συνομοσπονδία Ελληνικού Εμπορίου (ΕΣΕΕ), μέσω του τμήματος Διεθνών Σχέσεων, εξέδωσε μία εμπεριστατωμένη μελέτη με τίτλο «Σύρραξη στη Μέση Ανατολή: Επιπτώσεις στο διεθνές εμπόριο και την παγκόσμια οικονομία», αναλύοντας τις πιθανές συνέπειες της στρατιωτικής κλιμάκωσης μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών, Ισραήλ και Ιράν για την παγκόσμια οικονομία και το διεθνές εμπόριο.
Η ανάλυση επισημαίνει ότι η αυξανόμενη ένταση στη Μέση Ανατολή σηματοδοτεί μια νέα περίοδο γεωπολιτικής αβεβαιότητας, με σοβαρές επιπτώσεις σε κρίσιμους τομείς όπως οι αγορές ενέργειας, οι εφοδιαστικές αλυσίδες και η χρηματοπιστωτική σταθερότητα.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην περιοχή του Περσικού Κόλπου, καθώς από τα Στενά του Ορμούζ διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας ημερήσιας κατανάλωσης πετρελαίου (περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια) και περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Οποιαδήποτε διαταραχή στη ναυσιπλοΐα της περιοχής μπορεί να οδηγήσει σε κατακόρυφη αύξηση των τιμών ενέργειας, αύξηση του κόστους μεταφορών και, συνεπώς, σε επιβράδυνση του διεθνούς εμπορίου.
Ήδη, οι επιπτώσεις στη ναυτιλία είναι εμφανείς, με περιορισμούς στην ασφαλιστική κάλυψη για πολεμικό κίνδυνο και αλματώδη αύξηση των ασφαλίστρων, τα οποία σε ορισμένες περιπτώσεις φτάνουν έως και το 3% της αξίας του πλοίου, έναντι προηγούμενων 0,25%. Παράλληλα, παρατηρούνται καθυστερήσεις σε δεξαμενόπλοια και πλοία μεταφοράς LNG που παραμένουν αγκυροβολημένα, ενώ τμήμα του παγκόσμιου στόλου εμπορευματοκιβωτίων αντιμετωπίζει εκτροπές ή συσσωρευμένες καθυστερήσεις.
Παρόλο που η παγκόσμια οικονομία είναι σήμερα λιγότερο εξαρτημένη από το πετρέλαιο σε σύγκριση με τη δεκαετία του 1970, η ισχυρή χρηματοπιστωτική διασύνδεση των οικονομιών και η εξάρτηση από τις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες δημιουργούν νέες ευαλωτότητες. Η έκταση των οικονομικών επιπτώσεων θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τη διάρκεια της σύγκρουσης.
Η μελέτη της ΕΣΕΕ εξετάζει τρία βασικά σενάρια για την εξέλιξη της κρίσης:
- Σενάριο 1: Σύντομη Κρίση (λίγες ημέρες ή εβδομάδες). Οι επιπτώσεις εκτιμάται ότι θα είναι περιορισμένες και κυρίως βραχυπρόθεσμες. Η Oxford Economics εκτιμά ότι μία μέτρια διαταραχή στις ενεργειακές ροές θα μπορούσε να μειώσει την παγκόσμια ανάπτυξη κατά 0,1% και να αυξήσει τον πληθωρισμό σε ΗΠΑ και Ευρωζώνη κατά 0,3-0,4%.
- Σενάριο 2: Παρατεταμένη Ένταση (χωρίς πλήρη αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ). Επιθέσεις σε πλοία ή ενεργειακές υποδομές θα αυξήσουν τα ασφάλιστρα μεταφοράς και θα προκαλέσουν διαταραχές στις θαλάσσιες μεταφορές. Οι τιμές του πετρελαίου αναμένεται να κινηθούν γύρω στα 80 δολάρια το βαρέλι, με σταδιακή υποχώρηση.
- Σενάριο 3: Ακραίο Σενάριο (παρατεταμένη περιφερειακή σύγκρουση με ουσιαστική επίδραση στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ). Οι τιμές του πετρελαίου θα μπορούσαν να ξεπεράσουν τα 100 δολάρια ανά βαρέλι, οδηγώντας σε σημαντικές αναταραχές στις διεθνείς αγορές, αυξημένο πληθωρισμό και επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομίας.
Επιπτώσεις στο Λιανικό Εμπόριο
Η αύξηση των τιμών ενέργειας και μεταφορών ενισχύει τις πληθωριστικές πιέσεις, αυξάνοντας το κόστος παραγωγής, μεταφοράς και διάθεσης προϊόντων. Παράλληλα, περιορίζεται το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών, οδηγώντας σε συμπίεση των περιθωρίων κέρδους των επιχειρήσεων λιανικού εμπορίου και αυξημένες ανάγκες κεφαλαίου κίνησης.
Οι μεγαλύτερες αλυσίδες διαθέτουν μεγαλύτερη δυνατότητα απορρόφησης του κόστους και πιο ανθεκτικά δίκτυα προμηθειών, ενώ οι μικρότερες επιχειρήσεις είναι πιο εκτεθειμένες στις διακυμάνσεις των τιμών και της ζήτησης. Αυτό μπορεί να επιταχύνει τις διαδικασίες συγκέντρωσης της αγοράς.
Δηλώσεις
Ο πρόεδρος της ΕΣΕΕ, Σταύρος Καφούνης, δήλωσε:
«Οι τελευταίες εκτιμήσεις για πολεμικές επιχειρήσεις που θα διαρκέσουν πάνω από έναν μήνα στη Μέση Ανατολή, οι αυξήσεις στην τιμή του πετρελαίου και οι αντιδράσεις των διεθνών αγορών υποδεικνύουν ότι η παγκόσμια οικονομία και το εμπόριο υφίστανται ήδη τις επιπτώσεις μίας παρατεταμένης έντασης στη Μέση Ανατολή, όπως περιγράφονται στην πληρέστατη ανάλυση του τμήματος Διεθνών Σχέσεων της ΕΣΕΕ, και όχι μίας σύντομης κρίσης όπως ελπίζαμε. Οι εξελίξεις μπορούν να επηρεάσουν άμεσα και σημαντικά το κόστος ενέργειας και μεταφορών, να συμπιέσουν τα περιθώρια κέρδους των εμπορικών επιχειρήσεων και να επιβαρύνουν τις τελικές τιμές για τον καταναλωτή. Ήδη καταγράφονται οι πρώτες αυξήσεις στην τιμή των καυσίμων και των μεταφορών. Η ΕΣΕΕ παρακολουθεί στενά τα δεδομένα της αγοράς και σε συνεννόηση με την κυβέρνηση θα στηρίξουμε κάθε πρωτοβουλία που ενισχύει την ανθεκτικότητα της οικονομίας, διασφαλίζει ομαλές ροές τροφοδοσίας και προστατεύει την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών. Απαιτείται εγρήγορση, συντονισμός και ετοιμότητα για μέτρα ρευστότητας όταν και όπου χρειαστεί, ιδιαίτερα για τις μικρομεσαίες εμπορικές επιχειρήσεις που είναι, και κατά την ανάλυσή μας, οι πλέον ευάλωτες».
Ο επικεφαλής Διεθνών Σχέσεων της ΕΣΕΕ, Κωστής Μουσουρούλης, ανέφερε:
«Η κρίση στη Μέση Ανατολή μάς υπενθυμίζει ότι από την εφοδιαστική αλυσίδα και την ενεργειακή ασφάλεια κρίνεται σε μεγάλο βαθμό η βιωσιμότητα της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας. Όταν αυξάνεται η αβεβαιότητα στις διεθνείς ροές, οι πρώτοι που δοκιμάζονται είναι οι μικροί και μεσαίοι της αγοράς, καθώς μειώνονται τα αποθέματα, αυξάνονται οι ανάγκες για κεφάλαιο κίνησης, η τήρηση χρόνων παράδοσης καθίσταται δυσχερής, με αποτέλεσμα η καθημερινή λειτουργία μίας εμπορικής επιχείρησης να γίνεται πιο δύσκολη και πιο ακριβή. Στο προσεχές Διοικητικό Συμβούλιο της SMEunited, που έχει προγραμματιστεί στις Βρυξέλλες για τις 12 Μαρτίου, θα ζητήσω εκ μέρους του προέδρου της ΕΣΕΕ κ. Σταύρου Καφούνη συντονισμό των ευρωπαϊκών οργανώσεων των ΜμΕ, ώστε να διαμορφώσουμε κοινή γραμμή και συγκεκριμένες παρεμβάσεις προς τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, με στόχο να προστατευθεί η ρευστότητα και η ομαλή λειτουργία της αγοράς σε όλα τα κράτη-μέλη».