Τις κεντρικές θέσεις και τις προτάσεις του για τη διαμόρφωση της εξωτερικής πολιτικής της Ελλάδας, μπροστά στις σύγχρονες γεωπολιτικές προκλήσεις, ανέπτυξε ο Αλέξης Τσίπρας, κατά την παρουσίαση της «Ιθάκης» στην Αλεξανδρούπολη. Σε μια περίοδο που, όπως τόνισε, «ξετυλίγεται μια γεωπολιτική δυστοπία που γεννά σε όλους μας βαθιά ανασφάλεια και αβεβαιότητα», ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ εστίασε στις συγκρούσεις σε Ιράν, Μέση Ανατολή και Ουκρανία, επισημαίνοντας τις άμεσες επιπτώσεις τους στην καθημερινότητα των Ελλήνων, μέσω της αύξησης τιμών στην ενέργεια, στα καύσιμα και στα τρόφιμα, καθώς και στην ενίσχυση της ανασφάλειας και της κερδοσκοπίας. «Γι’ αυτό η ειρήνη είναι όρος επιβίωσης για την κοινωνία μας. Και η επιδίωξή της ειρήνης απαιτεί καθαρές θέσεις, πολιτικό θάρρος, εθνική αποφασιστικότητα», υπογράμμισε.
«Εθνική πυξίδα» για τον Αλέξη Τσίπρα: Η αναγκαιότητα άρνησης στις ΗΠΑ όταν διακυβεύονται τα εθνικά συμφέροντα
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Αλέξης Τσίπρας έκανε λόγο για «εθνική πυξίδα», εξηγώντας ότι: «Εθνική πυξίδα, σημαίνει να έχεις το σθένος, να πεις όχι στις ΗΠΑ και στη χρήση των στρατιωτικών μας εγκαταστάσεων, όταν οι ενέργειές τους θέτουν σε κίνδυνο τη χώρα και τα εθνικά της συμφέροντα». Παραδείγματα από τη διεθνή σκηνή, όπως η στάση του Πρωθυπουργού της Ισπανίας, προβλήθηκαν ως πρότυπα. «Σημαίνει να μη λες ότι δεν είναι ώρα να σχολιάσουμε τη νομιμότητα της επέμβασης των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα, όταν αυτή παραβιάζει κατάφωρα το διεθνές δίκαιο. Ειδικά όταν ξέρεις πόσο σημαντικό είναι το διεθνές δίκαιο για τη χώρα σου. Εθνική Πυξίδα, επίσης, σημαίνει, όταν γίνεται γενοκτονία στη Γάζα, να μην αγκαλιάζεις τον Πρωθυπουργό του Ισραήλ που έχει καταδικαστεί από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο. Να έχεις το σθένος να αναγνωρίσεις το κράτος της Παλαιστίνης, όπως έκαναν τόσα ευρωπαϊκά κράτη. Να έχεις το σθένος να στηρίξεις ευρωπαϊκές κυρώσεις απέναντι στο Ισραήλ, όπως πάλι έκαναν τόσα κράτη».
Η «εθνική πυξίδα» που πρότεινε, αντί «δειγμάτων υποτέλειας», δείχνει ξεκάθαρα: «Ναι σε αμοιβαία επωφελή συνεργασία με τις ΗΠΑ. Όχι σε λευκές επιταγές. Πρέπει να εξασφαλισθούν σαφείς όροι στη Συμφωνία για την αμυντική μας συνεργασία. Ναι σε συμμάχους. Όχι σε προστάτες».
Επίθεση στην κυβέρνηση
Ο πρώην πρωθυπουργός επέκρινε έντονα την κυβέρνηση, υποστηρίζοντας ότι εγκαταλείπει την ηθική, αξιακή και ιστορική βάση της ελληνικής επιρροής για «πρόσκαιρα πολιτικά οφέλη στο εσωτερικό, ή κάποιες πρόσκαιρες και ατελέσφορες συμπράξεις στο διεθνή χώρο». Σχολίασε την αντιφατική στάση της κυβέρνησης στο ουκρανικό ζήτημα, από την «σωστή πλευρά της ιστορίας» και την κατηγορία εναντίον του ΣΥΡΙΖΑ για «τραμπισμό», στην επικαιροποιημένη προσέγγιση «να είμαστε με τους ισχυρούς για να είμαστε ασφαλείς». «Αυτό δεν είναι όρος ασφάλειας. Είναι πηγή πολλαπλών κινδύνων. Καθιστά την Ελλάδα μέρος της εμπλοκής και στόχο. Και αποδυναμώνει καθοριστικά τις θέσεις μας στα μείζονα προβλήματα με την Τουρκία», τόνισε.
Για τις σχέσεις με τις ΗΠΑ
Ο Αλέξης Τσίπρας υπερασπίστηκε την πολιτική της δικής του κυβέρνησης στις σχέσεις με τις ΗΠΑ, αναφέροντας συγκεκριμένα επιτεύγματα όπως η στήριξη του FSRU, η υπογραφή της σύμβασης για τον αγωγό φυσικού αερίου Ελλάδας-Βουλγαρίας, η καθιέρωση του Στρατηγικού Διαλόγου, η ίδρυση του σχήματος 3+1 και η προσέλκυση αμερικανικών επενδύσεων. «Η στόχος μας ήταν πάντα σαφής: η οικοδόμηση αμοιβαία επωφελών σχέσεων. Όχι σχέσεων υποτέλειας και δορυφόρου», δήλωσε, παραπέμποντας στην έκφραση του Ανδρέα Παπανδρέου.
Ανέφερε ως παράδειγμα διαπραγμάτευσης τη στάση του το 2016, όταν η αμερικανική κυβέρνηση ζήτησε την παραχώρηση της Σούδας για ανανέωση ανά πενταετία αντί για ετήσια. «Απάντησα ξεκάθαρα: Αυτό μπορεί να γίνει μόνο αν υπάρξουν συγκεκριμένα οφέλη για την Ελλάδα. Και διαπραγματευτήκαμε. Όμως, επειδή αυτά τα οφέλη δεν εξασφαλίστηκαν, μια τέτοια συμφωνία δεν προχώρησε ποτέ». Αντιπαρέβαλε την παραχώρηση, από τον κ. Μητσοτάκη, της Σούδας «επ’ αόριστον» και έξι στρατιωτικών εγκαταστάσεων, συμπεριλαμβανομένου του λιμανιού της Αλεξανδρούπολης, χωρίς, όπως υποστήριξε, απτά οφέλη για την Ελλάδα.
«Τέσσερα χρόνια μετά ποιος δικαιώθηκε;», διερωτήθηκε, αναφερόμενος στην ακύρωση του αγωγού EastMed και του ηλεκτρικού καλωδίου από την Κύπρο, την υπογραφή του τουρκολιβυκού μνημονίου, τις τουρκικές κινήσεις στην ελληνική υφαλοκρηπίδα χωρίς ουσιαστικές αμερικανικές αντιδράσεις, και την αγορά F-16 από την Τουρκία. «Πού ήταν αυτοί οι όροι όταν η Τουρκία έστειλε πριν λίγες μέρες τρία ζεύγη F-16 στα κατεχόμενα, χωρίς κανείς να πεί κουβέντα;», ρώτησε.
Για την Κύπρο
Σχετικά με την Κύπρο, ο Αλέξης Τσίπρας εξέφρασε την ανησυχία του για τις πιέσεις και τις απειλές που δέχεται, τονίζοντας ότι η ασφάλεια της νήσου προϋποθέτει «δίκαιη και βιώσιμη λύση του Κυπριακού στη βάση των αποφάσεων του ΟΗΕ».
Για την ευρωπαϊκή οικονομία
Θεώρησε απαραίτητο ο Έλληνας πρωθυπουργός να συγκαλέσει τις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου, ενδεχομένως και με εκπροσώπους από αραβικές χώρες και τη ναυτιλία, στην Κρήτη, προκειμένου να συζητηθούν οι επιπτώσεις του πολέμου στην Ευρώπη και τη Μεσόγειο και να ζητηθεί άμεση κατάπαυση του πυρός, για την προστασία της ελεύθερης ναυσιπλοΐας.
Για ελληνοτουρκικά
Τόνισε την ανάγκη για μια στρατηγική με αρχή, μέση και τέλος για την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ, καθώς και την επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, μια στρατηγική που «μεγαλώνει την Ελλάδα, διασφαλίζοντας όμως την ίδια στιγμή την ειρήνη και τη σταθερότητα». Απέκλεισε την αξιοποίηση εθνικών θεμάτων για πολιτική κερδοσκοπία και ψηφοθηρία, επικρίνοντας την κυβέρνηση για την προσέγγιση στο ζήτημα της μουσουλμανικής μειονότητας στη Θράκη. Αντί για «μεθοδεύσεις ψηφοθηρικού χαρακτήρα», προέκρινε «περισσότερες δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις στη Θράκη», οι οποίες θα στηρίξουν τα δικαιώματα της μειονότητας, την κοινωνική συνοχή και θα αντιμετωπίσουν την τουρκική παρέμβαση. «Η μουσουλμανική μειονότητα, δεν χρειάζεται προστάτες. Χρειάζεται μια Ελληνική Πολιτεία που να λειτουργεί αποτελεσματικά και να θωρακίζει την ισονομία και την ισοπολιτεία», είπε.
Μεταναστευτικό – Προσφυγικό
Ο Αλέξης Τσίπρας ζήτησε «μια ολοκληρωμένη μεταναστευτική πολιτική και πολιτική ασύλου» που θα προστατεύει τα σύνορα απέναντι σε διακινητές και εργαλειοποίηση, αλλά και θα σέβεται το διεθνές δίκαιο και την ανθρώπινη ζωή. Μια τέτοια στρατηγική, όπως εξήγησε, περιλαμβάνει την επιστροφή όσων δεν δικαιούνται άσυλο στην Τουρκία, αλλά και μια σοβαρή διαδικασία νόμιμης ένταξης και συμπερίληψης προσφύγων και μεταναστών στην αγορά εργασίας, για οικονομικούς, κοινωνικούς και λόγους ασφάλειας.