Μετά από μια περίοδο όπου κυριαρχούσαν οι μη χρηματοοικονομικοί κίνδυνοι, ο πιστωτικός κίνδυνος επανέρχεται δυναμικά ως κορυφαία προτεραιότητα για τις τράπεζες, συγκεντρώνοντας το 62% των ανησυχιών. Αυτό οφείλεται στην αυξανόμενη ανησυχία για επισφαλείς απαιτήσεις και στον εντεινόμενο ανταγωνισμό από μη τραπεζικούς φορείς (non-banks). Παράλληλα, το χρηματοοικονομικό έγκλημα καταγράφει σημαντική άνοδο, φτάνοντας το 43% από 23% πέρυσι, ενώ οι ψηφιακές απάτες προκαλούν έντονη ανησυχία στο 59% των τραπεζών, έναντι 23%.
Αυτά τα ευρήματα προέρχονται από την 15η έκδοση της παγκόσμιας έκθεσης της ΕΥ και του Institute of International Finance (IIF), με τίτλο “Global Bank Risk Management Survey”. Η έκθεση αναδεικνύει την επανεμφάνιση παραδοσιακών κινδύνων, όπως ο πιστωτικός κίνδυνος και το χρηματοοικονομικό έγκλημα, ενώ παράλληλα τονίζει την αυξανόμενη έμφαση σε κυβερνοαπειλές, ψηφιακές απάτες και την ταχεία υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης (AI).
Η έρευνα, βασισμένη σε απαντήσεις ανώτατων στελεχών από 101 τράπεζες σε 31 χώρες, απεικονίζει έναν κλάδο που επαναπροσδιορίζει τις προτεραιότητές του. Οι αυξανόμενες γεωπολιτικές εντάσεις, οι διαφοροποιούμενες ρυθμιστικές προσεγγίσεις και οι διευρυνόμενοι τεχνολογικοί κίνδυνοι διευρύνουν την ατζέντα των Chief Risk Officers (CROs).
Στην Ευρώπη και την περιοχή Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής, οι γεωπολιτικές εξελίξεις παραμένουν ιδιαίτερα καθοριστικές, επηρεάζοντας τη στρατηγική ατζέντα του 95% και 90% των CROs, αντίστοιχα.
Οι Παραδοσιακοί Κίνδυνοι Επανέρχονται στο Προσκήνιο
Μετά από χρόνια εστίασης σε μη χρηματοοικονομικούς κινδύνους, ο πιστωτικός κίνδυνος αναδεικνύεται εκ νέου ως κορυφαία προτεραιότητα (62%). Αυτή η επιστροφή οφείλεται στην αυξανόμενη ανησυχία για επισφαλείς απαιτήσεις και στον εντεινόμενο ανταγωνισμό από μη τραπεζικούς φορείς (non-banks). Το χρηματοοικονομικό έγκλημα παρουσιάζει επίσης σημαντική αύξηση, φτάνοντας στο 43% από 23% πέρυσι, ενώ οι ψηφιακές απάτες αποτελούν ανησυχία για το 59% των CROs, από 23%.
Επιπλέον, οι CROs επισημαίνουν ότι η ραγδαία ανάπτυξη του private credit (άμεσες δανειοδοτήσεις από μη τραπεζικούς φορείς) προσθέτει νέα επίπεδα πολυπλοκότητας στην αξιολόγηση κινδύνων. Περισσότεροι από το ένα τρίτο των ερωτηθέντων αναφέρουν ότι το private credit αυξάνει την πολυπλοκότητα της ανάλυσης εκθέσεων σε κινδύνους, ενώ 26% βλέπουν αυξημένες συγκεντρώσεις πιστωτικού κινδύνου και κινδύνων αντισυμβαλλόμενων.
Ταυτόχρονα, το cybersecurity παραμένει ο σημαντικότερος βραχυπρόθεσμος κίνδυνος για τις τράπεζες (86%), αντανακλώντας τη συνεχή κλιμάκωση των κυβερνοαπειλών.
Αργή Υλοποίηση Τεχνολογιών
Παρόλο που περισσότεροι από τους μισούς CROs (55%) αναγνωρίζουν τις προηγμένες τεχνολογίες ως κορυφαία προτεραιότητα, εξακολουθεί να υπάρχει σημαντικό χάσμα μεταξύ της στρατηγικής πρόθεσης και της επιχειρησιακής υλοποίησης. Το 72% των CROs δηλώνει ότι η υιοθέτηση του AI στη διαχείριση κινδύνων βρίσκεται σε αρχικό στάδιο, με τον ρυθμό προόδου να έχει μεταβληθεί ελάχιστα από το 2024.
Οι CROs αξιοποιούν ήδη το AI, κυρίως για τον εντοπισμό απάτης και χρηματοοικονομικού εγκλήματος, με το 61% να αναφέρει ενεργή χρήση σε αυτούς τους τομείς. Η τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποιείται επίσης για την ενίσχυση της παρακολούθησης κυβερνο- και λειτουργικών κινδύνων (41%), ενώ 33% την αξιοποιούν για την υποστήριξη μοντέλων πιστωτικού κινδύνου και κινδύνου αγορών.
Ο κυριότερος περιοριστικός παράγοντας για την περαιτέρω υλοποίηση τεχνολογιών παραμένει η ποιότητα και η διαθεσιμότητα των δεδομένων, με το 80% των CROs να την θεωρούν βασικό εμπόδιο. Κοιτάζοντας προς το μέλλον, οι CROs εκτιμούν ότι το AI θα χρησιμοποιηθεί εντονότερα για τον εντοπισμό απάτης, την παρακολούθηση κυβερνοκινδύνων και τη μοντελοποίηση πιστωτικού κινδύνου.
Εντείνονται οι Πιέσεις για Εξειδικευμένο Ανθρώπινο Κεφάλαιο
Οι CROs αντιμετωπίζουν αυξανόμενες απαιτήσεις για ψηφιακές δεξιότητες. Ωστόσο, το 30% εκτιμά ότι οι ομάδες διαχείρισης κινδύνου θα συρρικνωθούν τα επόμενα τρία χρόνια, ποσοστό σχεδόν διπλάσιο σε σχέση με το 16% της περσινής χρονιάς. Το 2024, το 68% των συμμετεχόντων ανέμεναν αύξηση προσλήψεων, έναντι μόλις 49% σήμερα.
Η ψηφιακή επάρκεια, που περιλαμβάνει δεξιότητες σε τεχνολογία, δεδομένα, AI και προγραμματισμό, αναδεικνύεται ως το σημαντικότερο σύνολο δεξιοτήτων για τις ομάδες risk management, με το 71% των CROs να την αξιολογούν ως κρίσιμη. Ταυτόχρονα, το 64% σχεδιάζει την αυτοματοποίηση ρόλων, ενώ 55% αναμένουν αύξηση υβριδικών ρόλων ανθρώπου-AI. Η αναβάθμιση δεξιοτήτων (upskilling) αποτελεί κεντρικό άξονα προσαρμογής, με το 79% να δίνει έμφαση στις δεξιότητες δεδομένων και τεχνητής νοημοσύνης.
Τα Digital Assets Διευρύνουν το Φάσμα Κινδύνων
Οι ανησυχίες που σχετίζονται με τα ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία (digital assets) αυξάνονται ταχύτατα, με τον κίνδυνο κυβερνοασφάλειας να φτάνει το 83% και το χρηματοοικονομικό έγκλημα, το 78%. Ωστόσο, η υιοθέτηση παραμένει άνιση: 60% των τραπεζών δεν διαθέτουν ακόμη στρατηγική για τα digital assets. Όσες προχωρούν, εστιάζουν κυρίως σε ζητήματα έκθεσης πελατών σε κίνδυνο (29%) και σε υπηρεσίες σχετικές με digital assets (16%).
Σχολιάζοντας την έκθεση, ο Γιώργος Πουλόπουλος, Εταίρος και Επικεφαλής Χρηματοοικονομικών Υπηρεσιών της ΕΥ Ελλάδος, δήλωσε: “Ο ρόλος του Chief Risk Officer έχει εξελιχθεί την τελευταία 15ετία, από μια λειτουργία εποπτείας σε ρόλο με κεντρική συμβολή στη στρατηγική των τραπεζών. Η επανεμφάνιση παραδοσιακών κινδύνων, σε συνδυασμό με τις αυξανόμενες τεχνολογικές και γεωπολιτικές προκλήσεις, απαιτεί μια πιο προληπτική, ευέλικτη και τεχνολογικά ώριμη προσέγγιση στη διαχείριση κινδύνων. Για τις ελληνικές τράπεζες, η περίοδος αυτή αποτελεί ταυτόχρονα πρόκληση, αλλά και ευκαιρία. Πρόκληση λόγω της αυξανόμενης πολυπλοκότητας και της πίεσης για ταχύτερη προσαρμογή, και ευκαιρία, καθώς όσες επενδύσουν έγκαιρα σε σαφή στρατηγική, τεχνολογία και ανθρώπινο κεφάλαιο θα ενισχύσουν ουσιαστικά την ανθεκτικότητα και την ανταγωνιστικότητά τους. Όσες κινηθούν έγκαιρα και μεθοδικά, θα είναι σε ισχυρότερη θέση να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της επόμενης ημέρας.”