Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και οι επιπτώσεις τους στην παγκόσμια οικονομία και στις αγορές προκαλούν έντονη ανησυχία στο κυβερνητικό οικονομικό επιτελείο. Είναι πλέον εμφανές ότι η επίτευξη πολλών στόχων του τρέχοντος κρατικού προϋπολογισμού καθίσταται ιδιαίτερα δύσκολη.
Αναγκαία κρίνεται η αναθεώρηση πολλών προβλέψεων που είχαν ενσωματωθεί στο νέο Μεσοπρόθεσμο Διαρθρωτικό Σχέδιο. Υπό τις παρούσες συνθήκες, είναι προφανές ότι αυτές οι προβλέψεις δύσκολα θα επιβεβαιωθούν.
Το Μεσοπρόθεσμο Σχέδιο βρίσκεται στο τελικό στάδιο επεξεργασίας και αναμένεται να αποσταλεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή την τελευταία εβδομάδα του Απριλίου. Θα περιλαμβάνει σημαντικές τροποποιήσεις σε σχέση με τις αρχικές εκτιμήσεις, καθώς πολλές προβλέψεις και στόχοι του εκτελούμενου προϋπολογισμού αναθεωρούνται επί τα χείρω.
Νέες Προβλέψεις: Χαμηλότερος Πήχυς για την Ανάπτυξη
Το οικονομικό επιτελείο αναγκάζεται να χαμηλώσει τον πήχυ των προβλέψεων για την οικονομική ανάπτυξη και τα πρωτογενή πλεονάσματα. Παράλληλα, αναπροσαρμόζονται οι εκτιμήσεις για τον πληθωρισμό και τις δημόσιες δαπάνες.
Η πρόβλεψη για την ανάπτυξη τοποθετείται πλέον στο 1,9% με 2%, έναντι αρχικής πρόβλεψης για 2,4%. Ωστόσο, ακόμη και αυτή η εκτίμηση μπορεί να αποδειχθεί αισιόδοξη, εάν η κατάσταση στη Μέση Ανατολή επιδεινωθεί και το ενεργειακό κόστος (τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου) παραμείνει σε υψηλά επίπεδα για μεγάλο χρονικό διάστημα. Αυτό θα μπορούσε να πυροδοτήσει ένα νέο πληθωριστικό κύμα, ενώ ταυτόχρονα θα διαταράσσονταν οι εφοδιαστικές αλυσίδες και το διεθνές εμπόριο.
Ενώ το κυβερνητικό επιτελείο προσπαθεί να «αποκρυπτογραφήσει» τις εξελίξεις, αρκετοί αρμόδιοι φορείς και οργανισμοί έχουν ήδη προχωρήσει σε αναθεώρηση των προβλέψεών τους για την ελληνική οικονομία:
- Η Τράπεζα της Ελλάδος εκτιμά πλέον την ανάπτυξη στο 1,9%, από 2,1% προηγουμένως.
- Το ΔΝΤ προβλέπει αύξηση του ΑΕΠ κατά 1,8%, έναντι αρχικής εκτίμησης 2%.
- Αντίστοιχη είναι η εκτίμηση του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή, που τοποθετεί την ανάπτυξη στο 2%, από 2,1%.
Άνοδος Πληθωρισμού και «Φρένο» στις Επενδύσεις
Σε αντίθεση με την πορεία της ανάπτυξης, ο πληθωρισμός αναμένεται να ενισχυθεί και να υπερβεί το 3%, έναντι αρχικών προβλέψεων για αποκλιμάκωση στο 2,2% (από 2,6% το 2025).
Αυτή η εξέλιξη συνδέεται άμεσα με το αυξημένο ενεργειακό κόστος, αλλά και με το ευρύτερο κύμα ακρίβειας που επηρεάζει σχεδόν όλα τα αγαθά και τις υπηρεσίες. Η άνοδος των τιμών επιβαρύνει τα νοικοκυριά, περιορίζοντας το διαθέσιμο εισόδημα και ασκώντας πιέσεις στην κατανάλωση και στην εγχώρια ζήτηση, η οποία τροφοδοτεί την ανάπτυξη.
Αρνητικές είναι και οι ενδείξεις για την πορεία των επενδύσεων. Το ασταθές διεθνές περιβάλλον και η γεωπολιτική αβεβαιότητα λειτουργούν αποτρεπτικά για την ανάληψη νέων επιχειρηματικών πρωτοβουλιών. Οι έντονες διακυμάνσεις στο ενεργειακό κόστος οδηγούν επιχειρήσεις και επενδυτές σε πιο συντηρητική στάση.
Υπό αυτά τα δεδομένα, η αρχική πρόβλεψη για αύξηση των επενδύσεων κατά 10,2% το 2026, έναντι 5,7% το 2025, θεωρείται πλέον υπεραισιόδοξη και αναμένεται να αναθεωρηθεί προς τα κάτω.
Ανησυχία για Απώλεια Πόρων από το Ταμείο Ανάκαμψης
Παράλληλα, εντείνεται η ανησυχία για πιθανή απώλεια πόρων από το Ταμείο Ανάκαμψης, όπως έχει προειδοποιήσει ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας.
Όπως τονίζεται, η πλήρης απορρόφηση των διαθέσιμων κονδυλίων προϋποθέτει την έγκαιρη υλοποίηση μεγάλου αριθμού οροσήμων και στόχων εντός του 2026, καθιστώντας το σχετικό χρονοδιάγραμμα ιδιαίτερα απαιτητικό. Τυχόν καθυστερήσεις στην εκτέλεση έργων και στην εκταμίευση των ευρωπαϊκών επιχορηγήσεων, ενδέχεται να οδηγήσουν στη μεταφορά έργων στο Εθνικό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων. Έτσι, η χρηματοδότησή τους θα γίνει αναγκαστικά από εθνικούς πόρους, επιβαρύνοντας άμεσα τα δημοσιονομικά μεγέθη.
Συνολικά, η Ελλάδα έχει ακόμη να λάβει 11,3 δισεκατομμύρια ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης. Τα 5,3 δισεκατομμύρια ευρώ αφορούν επιχορηγήσεις και 6 δισεκατομμύρια ευρώ δάνεια. Για την εκταμίευσή τους, θα πρέπει έως τον Σεπτέμβριο, που θα υποβληθεί το τελευταίο αίτημα, να έχουν υλοποιηθεί 164 μεταρρυθμίσεις και επενδυτικά έργα. Το οικονομικό διακύβευμα είναι εξαιρετικά μεγάλο.