Σε μια ομιλία με έντονο ιδεολογικό αποτύπωμα, ο Γιώργος Παπανδρέου, μιλώντας στο 4ο Συνέδριο του ΠΑΣΟΚ το Σάββατο 28 Μαρτίου, παρουσίασε ένα φιλόδοξο σχέδιο για την ανασυγκρότηση της χώρας.
Ο πρώην πρωθυπουργός ξεκίνησε την τοποθέτησή του αναφερόμενος στο ιστορικό δίλημμα του Κορνήλιου Καστοριάδη «Σοσιαλισμός ή Βαρβαρότητα», τονίζοντας την ανάγκη για ριζικές δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις. Παρουσίασε μια «Βίβλο Δημοκρατικών Μεταρρυθμίσεων», ένα ολοκληρωμένο σχέδιο που στοχεύει στη δημιουργία ενός νέου Κοινωνικού Συμβουλίου, ικανού να αντισταθμίσει την ισχύ των κατεστημένων συμφερόντων.
Η παγκόσμια κρίση και η άνοδος της ολιγαρχίας
Ο Γιώργος Παπανδρέου συνέδεσε τις παγκόσμιες προκλήσεις με την ελληνική πραγματικότητα, επισημαίνοντας ότι η ανθρωπότητα διαθέτει πλέον τους πόρους και τη γνώση για την εξάλειψη της φτώχειας, αλλά στερείται δημοκρατικού ελέγχου επί αυτών των δυνάμεων. «Ζούμε σε μια εποχή πρωτοφανών δυνατοτήτων», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ότι το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι «τι μπορούμε να κάνουμε», αλλά «ποιος αποφασίζει και προς όφελος ποιου».
Αναλύοντας τα αίτια της κρίσης εμπιστοσύνης προς τους θεσμούς, εστίασε στην ακραία ανισότητα. Τόνισε ότι το 1% του παγκόσμιου πλούτου ευθύνεται για το 41% των εκπομπών του θερμοκηπίου, καταγγέλλοντας τη μετατροπή του πλούτου σε ανεξέλεγκτη εξουσία. «Η βαθιά ολιγαρχία, όπως προειδοποιούσαν οι αρχαίοι Έλληνες, κυριαρχεί, αφήνοντας στον πολίτη μόνο την τυπική κάλπη κάθε τέσσερα χρόνια», δήλωσε, προειδοποιώντας παράλληλα για τη χειραγώγηση μέσω αλγορίθμων και την άνοδο αυταρχικών ηγετών.
Μέτωπο κατά της Ν.Δ. και η αλήθεια για τα Μνημόνια
Η κριτική του προς την κυβέρνηση ήταν έντονη, κατηγορώντας την για ένα μοντέλο διακυβέρνησης που εξυπηρετεί λίγους. Απέρριψε το αφήγημα της κυβερνητικής σταθερότητας, χαρακτηρίζοντάς το ως «σταθερότητα αδικίας» που προσφέρει επιδόματα αντί για δικαιώματα και καλλιεργεί έναν «νέο ραγιαδισμό».
Ο Γιώργος Παπανδρέου έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην αποκατάσταση της ιστορικής αλήθειας σχετικά με την οικονομική κρίση. Ξεκαθάρισε ότι η χρεοκοπία οφείλεται στα ελλείμματα της περιόδου 2004-2009. «Την κρίση χρεοκοπίας δεν την έφερε το ΠΑΣΟΚ, την έφεραν τα τεράστια ελλείμματα της Ν.Δ.», δήλωσε κατηγορηματικά, στέλνοντας μήνυμα ότι η ενότητα των προοδευτικών δυνάμεων απαιτεί την αποδοχή των πραγματικών αιτιών της κρίσης.
Η «Βίβλος Δημοκρατικών Μεταρρυθμίσεων»: Ένας νέος οδικός χάρτης
Το κεντρικό μέρος της ομιλίας του δόθηκε στην πρόταση για ριζική συνταγματική αναθεώρηση, με την «Βίβλο Δημοκρατικών Μεταρρυθμίσεων» να διαρθρώνεται σε τρεις άξονες για την προστασία του δημόσιου συμφέροντος.
Ο πρώτος άξονας αφορά τη συνταγματική προστασία του εθνικού πλούτου, με απαγόρευση πώλησης δημόσιας γης, δασών και αιγιαλών. Πρότεινε τον μετασχηματισμό του Υπερταμείου σε έναν «δημοκρατικά και εθνικά ελεγχόμενο εθνικό αναπτυξιακό θεσμό» υπό την εποπτεία της Βουλής. Εισήγαγε επίσης την έννοια της διαγενεακής δικαιοσύνης, τονίζοντας: «Δεν κληρονομούμε τη γη από τους γονείς μας. Τη δανειζόμαστε από τα παιδιά μας».
Ο δεύτερος άξονας εστιάζει στην ποιότητα ζωής. Εισηγήθηκε την υποχρεωτική «Έκθεση Κοινωνικής Ευημερίας» που θα συνοδεύει τον Προϋπολογισμό, μετρώντας δείκτες ανισότητας και ψυχικής υγείας. «Η κοινωνική ανισότητα είναι έλλειμμα μεγαλύτερο, πολιτικό και ηθικό», ανέφερε. Προτάσεις περιλαμβάνουν τη συνταγματική κατοχύρωση του δικαιώματος στην κατοικία και την ενέργεια, καθώς και την ενίσχυση του Άρθρου 16 για την καλλιέργεια της κριτικής σκέψης στην Παιδεία.
Ο τρίτος άξονας αφορά τη συμμετοχική δημοκρατία, με θεσμούς όπως κληρωτές συνελεύσεις πολιτών και συμμετοχικούς προϋπολογισμούς. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην πρόταση για συνταγματική ρύθμιση της τεχνητής νοημοσύνης, με απαγόρευση της μαζικής ψηφιακής επιτήρησης. «Αν δεν ρυθμίσουμε την τεχνητή νοημοσύνη τώρα, θα τη ρυθμίζουν οι ολιγάρχες που την κατέχουν», προειδοποίησε. Επιπλέον, πρότεινε τον εκδημοκρατισμό της οικονομίας και τη θωράκιση της «Διαύγειας» και της πολυφωνίας στα μέσα ενημέρωσης.
Ολοκληρώνοντας, ο Γιώργος Παπανδρέου υπογράμμισε ότι η «Βίβλος» αποτελεί τη βάση για κάθε μελλοντική προοδευτική διακυβέρνηση. «Το ΠΑΣΟΚ δεν επιστρέφει για να διαχειριστεί καλύτερα αυτό που υπάρχει, επιστρέφει για να αλλάξει τον τρόπο που λειτουργεί η χώρα», δήλωσε, προτρέποντας: «Να κάνουμε τη λέξη “Δημοκρατία” ξανά επικίνδυνη για τα κατεστημένα, και λυτρωτική για τους πολλούς».