Στην καρδιά του Μονάχου, μιας πόλης συνώνυμης με την κομψότητα και τα πολυτελή αυτοκίνητα, οι δρόμοι κοσμούνται πλέον με αφίσες που διαφημίζουν drones επόμενης γενιάς. Το μήνυμα είναι σαφές: «Η ασφάλεια της Ευρώπης βρίσκεται υπό κατασκευή». Αυτή η τολμηρή δημόσια επίδειξη στρατιωτικής τεχνολογίας, τοποθετημένη πάνω σε σκαλωσιές που καλύπτουν μια ιστορική εκκλησία, θα ήταν αδιανόητη μόλις λίγα χρόνια πριν. Ωστόσο, ο παγκόσμιος χάρτης αλλάζει ραγδαία, συμπαρασύροντας και τη Γερμανία σε αυτή τη νέα πραγματικότητα. Η Βαυαρία, και ειδικότερα η νότια της περιφέρεια, έχει αναδειχθεί σε επίκεντρο της γερμανικής αμυντικής καινοτομίας, εστιάζοντας σε τομείς όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη, τα drones και η αεροδιαστημική.
Η αίσθηση ανασφάλειας είναι έκδηλη στους πολίτες της Γερμανίας και σε ολόκληρη την Ευρώπη. Η ήπειρος νιώθει «προσκεκλημένη» ανάμεσα σε μια επεκτατική Ρωσία και μια οικονομικά επιθετική Κίνα στα ανατολικά, και σε έναν απρόβλεπτο, άλλοτε στενό σύμμαχο, τις Ηνωμένες Πολιτείες, στα δυτικά. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του Ευρωβαρόμετρου, το 68% των Ευρωπαίων αισθάνεται ότι η χώρα του απειλείται. Όπως επισημαίνει το BBC, φέτος το φθινόπωρο, το Ομοσπονδιακό Γραφείο Πολιτικής Προστασίας και Βοήθειας σε Καταστροφές της Γερμανίας εξέδωσε προειδοποίηση, την πρώτη μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, τονίζοντας ότι ο πόλεμος δεν είναι πλέον «απίθανος». Συστήνει μάλιστα στους πολίτες να διατηρούν προμήθειες τροφίμων για τρεις έως δέκα ημέρες, «για κάθε ενδεχόμενο».
Επιπλέον, η Γερμανία έχει αναλάβει τον ρόλο του μεγαλύτερου μεμονωμένου χρηματοδότη στρατιωτικής και άλλης βοήθειας προς την Ουκρανία, ειδικά μετά την παύση της άμεσης αμερικανικής βοήθειας. Δημοσκοπήσεις καταδεικνύουν τη βούληση των ψηφοφόρων για αυξημένη αίσθηση ασφάλειας και εντός της χώρας.
Το κεντρικό ερώτημα για τη Γερμανία και τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες εστιάζει στο κατά πόσον οι παραδοσιακές συμμαχίες, μέσω του ΝΑΤΟ και της ΕΕ, επαρκούν, ή αν είναι απαραίτητο να διερευνηθούν νέες, ad hoc συνεργασίες με ομοϊδεάτισσες χώρες όπως η Αυστραλία, η Νότια Κορέα και η Ιαπωνία.
ΣΥΝΕΧΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ
- Στο Βέλγιο εμπειρογνώμονες για τις φωτογραφίες των 200 εκτελεσθέντων της Καισαριανής – Θα παραχωρηθούν στη Βουλή εάν αποκτηθούν
- Στέφανος Κασσελάκης: Καλώ τον Δημήτρη Μαρκόπουλο να αιτηθεί την άρση της ασυλίας του
- Δυτική Αχαΐα: Νεαρός μετανάστης βρέθηκε κρεμασμένος σε θερμοκήπιο – Συναγερμός στην αστυνομία
- Χρήστος Μαυρίκης: Πυροβόλησε στον αέρα και ταμπουρώθηκε στο σπίτι του στα Σπάτα
Διαβάστε όλα τα τελευταία νέα στη ροή ειδήσεων του enikos.gr
Εύθραυστες Διατλαντικές Σχέσεις
Μέχρι το 2029, ο γερμανικός αμυντικός προϋπολογισμός αναμένεται να ξεπεράσει το άθροισμα των αντίστοιχων της Βρετανίας και της Γαλλίας, όπως επισήμανε ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε. Οι 150 δισ. ευρώ που σκοπεύει να διαθέσει το Βερολίνο για την άμυνα χαρακτηρίζονται ως «εντυπωσιακό ποσό» και εκτιμώνται από τις ΗΠΑ.
Ο Ντόναλντ Τραμπ, αν και όχι ο πρώτος Αμερικανός πρόεδρος που ζητά από την Ευρώπη να αναλάβει μεγαλύτερη ευθύνη για την άμυνά της, έχει επιδείξει έναν σαφώς πιο απειλητικό τόνο. Η εύθραυστη κατάσταση των διατλαντικών σχέσεων βρέθηκε στο επίκεντρο της Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου (MSC), της μεγαλύτερης ετήσιας συνάντησης για θέματα άμυνας παγκοσμίως.
Παρότι οι διοργανώσεις αυτού του τύπου συχνά επικρίνονται ως «λέσχες συζητήσεων», σε περιόδους γεωπολιτικής αναταραχής αποκτούν ιδιαίτερη σημασία, ιδίως μέσω των ιδιωτικών επαφών. Η ομιλία του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών, εκπροσώπου της κυβέρνησης Τραμπ, αναμενόταν με έντονο ενδιαφέρον και ανησυχία. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες παρακολουθούσαν με αγωνία, καθώς οι σχέσεις Ευρώπης-ΗΠΑ δεν ήταν ποτέ τόσο τεταμένες τα τελευταία 80 χρόνια. Μέσα σε περίπου 12 μήνες, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει προσβάλει Ευρωπαίους ηγέτες, επιβάλει δασμούς και, το πιο σοκαριστικό, απείλησε τη δανική κυριαρχία στη Γροιλανδία, χωρίς να αποκλείει τη χρήση στρατιωτικής ισχύος. Η Δανή πρωθυπουργός Μέτε Φρεντέρικσεν τόνισε στο Μόναχο ότι οι προθέσεις Τραμπ για τη Γροιλανδία παραμένουν «οι ίδιες», παρά τις διαβουλεύσεις. Ακόμη και με την προσωρινή αποσιώπηση της στρατιωτικής επέμβασης και των οικονομικών κυρώσεων, η διατλαντική εμπιστοσύνη έχει υποστεί σοβαρό πλήγμα. Οι ευρωπαϊκές δυνάμεις αντιλαμβάνονται έναν πρόεδρο προσανατολισμένο στις συναλλαγές, ο οποίος δεν διστάζει να χρησιμοποιεί την ασφάλεια και τις οικονομικές σχέσεις ως μοχλό πίεσης. Ο Γερμανός υπουργός Άμυνας, Μπόρις Πιστόριους, δήλωσε χαρακτηριστικά: «Συνηθίσαμε στη στήριξη των ΗΠΑ. Συνηθίσαμε στη ζώνη άνεσής μας. Αυτή η εποχή έχει τελειώσει».
Μια Εύθραυστη Νέα Σχέση
Στην ομιλία του, ο εκπρόσωπος της κυβέρνησης Τραμπ υιοθέτησε έναν συμφιλιωτικό τόνο, δηλώνοντας: «Θέλουμε μια ισχυρή Ευρώπη», υπογραμμίζοντας την αλληλεξάρτηση των πεπρωμένων ΗΠΑ και Ευρώπης, όπως αποδεικνύουν οι δύο παγκόσμιοι πόλεμοι. Ωστόσο, η πρόταση για στενή συνεργασία συνοδευόταν από όρους: οι ΗΠΑ επιθυμούν εταίρους που μοιράζονται τις ίδιες αξίες και όχι συμμάχους προσκολλημένους στο παλαιό status quo.
Η Ρέιτσελ Έλεχουους, ειδικός στον τομέα της άμυνας, εκτιμά ότι διαφαίνεται ένα ρήγμα στην Ευρώπη: οι βόρειες και βαλτικές χώρες, μαζί με τη Γερμανία και την Ολλανδία, αυξάνουν τις αμυντικές δαπάνες, ενώ χώρες του ευρωπαϊκού νότου, όπως η Ισπανία, διστάζουν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις που θέτει ο Τραμπ.
Ο υφυπουργός Άμυνας των ΗΠΑ, Έλμπριτζ Κόλμπι, ήταν σαφής: η Ευρώπη δεν αποτελεί πλέον προτεραιότητα για τις ΗΠΑ, με το ενδιαφέρον να μετατοπίζεται στον Ινδο-Ειρηνικό. Οι ΗΠΑ παραμένουν δεσμευμένες στη ρήτρα αμοιβαίας άμυνας του ΝΑΤΟ, αλλά σκοπεύουν να μειώσουν τις στρατιωτικές τους δυνατότητες στην Ευρώπη, επιδιώκοντας ένα «ΝΑΤΟ 3.0». Η παλαιά παγκόσμια τάξη, με τον δυτικό κόσμο στο επίκεντρο, έχει εξασθενήσει. Το μέλλον για Ευρώπη και ΗΠΑ παραμένει αβέβαιο. Ο Μάρκο Ρούμπιο μίλησε για έναν νέο αιώνα δυτικού πολιτισμού, ο Elbridge Colby για ένα ανανεωμένο ΝΑΤΟ, ενώ ο Βρετανός πρωθυπουργός ζήτησε την επαναθεμελίωση της δυτικής συμμαχίας. Το μόνο βέβαιο είναι ότι η Ευρώπη καλείται να προσαρμοστεί – και μάλιστα γρήγορα.
Η πιο «Λεπτή» Προσέγγιση Στάρμερ
Σε αντίθεση με την έμφαση του Μάρκο Ρούμπιο στην εθνική κυριαρχία, ο Κιρ Στάρμερ υποστήριξε μεγαλύτερη ενοποίηση μεταξύ Ηνωμένου Βασιλείου και Ευρώπης στον τομέα της άμυνας, με στόχο τη μείωση του κόστους επανεξοπλισμού. Τόνισε, ωστόσο, ότι αυτό δεν σημαίνει απομάκρυνση του Ηνωμένου Βασιλείου από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Σοφία Γκάστον, ειδικός εθνικής ασφάλειας, ανέφερε ότι ο Στάρμερ κατάφερε να εκφράσει με μεγαλύτερη σαφήνεια τις αποχρώσεις της βρετανικής στρατηγικής. «Άλλοι σύμμαχοι στην Ευρώπη ενδέχεται να είναι περισσότερο πρόθυμοι να μιλήσουν για απόκλιση από την Ουάσιγκτον», σημείωσε. «Για τη Βρετανία, όμως, παραμένει στρατηγική επιταγή να ισορροπεί εντός της διατλαντικής σχέσης». Η επικεφαλής του King’s College του Λονδίνου επεσήμανε ότι «θα υπάρξουν και στιγμές που η Βρετανία θα χρειαστεί να λάβει δύσκολες αποφάσεις, και ο Στάρμερ φάνηκε πιο έτοιμος να αντιμετωπίσει αυτήν την πραγματικότητα». Το κλειδί, σύμφωνα με την ίδια, είναι η ισχυρή κατανόηση του εθνικού συμφέροντος και των διαθέσιμων μέσων ισχύος και επιρροής, κάτι που απαιτεί μια «πολύ πιο ανταγωνιστική προσέγγιση», η οποία δεν ήταν πάντα φυσική για τη Βρετανία, που παραδοσιακά ασκούσε διπλωματία με κομψό, συναινετικό και συχνά αθέατο τρόπο.
Σε αυτήν τη φάση έντονης αβεβαιότητας και ταχύτατων γεωπολιτικών μεταβολών, οι Ευρωπαίοι ηγέτες στρέφονται ολοένα και περισσότερο σε «à la carte» συμμαχίες, παράλληλα με παραδοσιακούς οργανισμούς όπως το ΝΑΤΟ ή η ΕΕ, οι οποίοι, λόγω μεγέθους, συχνά κινούνται πιο αργά. Σε αυτές τις ευέλικτες συνεργασίες συμμετέχουν και μη ευρωπαϊκά κράτη. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η λεγόμενη «Συμμαχία των Προθύμων», υπό την ηγεσία Ηνωμένου Βασιλείου και Γαλλίας, η οποία συγκροτήθηκε με στόχο τη διασφάλιση της ουκρανικής κυριαρχίας σε περίπτωση μελλοντικής ειρηνευτικής συμφωνίας με τη Ρωσία. Στις συναντήσεις της συμμετείχαν η Τουρκία, η Νέα Ζηλανδία και η Αυστραλία.
Ο Καναδάς εντείνει τη συνεργασία του με τις σκανδιναβικές και βαλτικές χώρες, που αντιμετωπίζουν παρόμοιες γεωπολιτικές προκλήσεις και μοιράζονται κοινές αξίες, επιδιώκοντας τη σταθερότητα και την αποτροπή από τη Βαλτική έως τον Βόρειο Ατλαντικό, τη Γροιλανδία και την καναδική Αρκτική. Ένας Ευρωπαίος αξιωματούχος, που ζήτησε να διατηρήσει την ανωνυμία του, σχολίασε χιουμοριστικά ότι ο Καναδάς «γίνεται ολοένα και πιο ευρωπαϊκός». Σύμφωνα με τον ίδιο, και η Ιαπωνία με τη Νότια Κορέα αντιμετωπίζονται πλέον ως μέλη μιας «οικογένειας ομοϊδεατών χωρών».
Όχι Μόνο Άμυνα
Οι ευέλικτες αυτές συμμαχίες δεν περιορίζονται αποκλειστικά στην άμυνα. Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν έχει επανειλημμένα καλέσει την Ευρώπη να ενισχύσει τη στρατηγική της αυτονομία – όχι μόνο σε επίπεδο παραδοσιακής ασφάλειας, αλλά και σε ζητήματα ενεργειακής ασφάλειας, εφοδιαστικών αλυσίδων και νέων τεχνολογιών. Στο Μόναχο πρότεινε μάλιστα η Ευρώπη να «μειώσει τους κινδύνους» που απορρέουν από εξωτερικές εξαρτήσεις. Το ίδιο Σαββατοκύριακο, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής παραδέχθηκε ότι, αν η ΕΕ δεν κινηθεί αρκετά γρήγορα για να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητά της, «μια ομάδα κρατών-μελών θα πρέπει να προχωρήσει μόνη της».
Οι προσπάθειες μικρότερων ομάδων ευρωπαϊκών χωρών να συνεργαστούν για την ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας δεν είναι πάντοτε επιτυχείς. Χαρακτηριστική είναι η τρέχουσα διαμάχη μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας για το κοινό τους σχέδιο ανάπτυξης του μαχητικού επόμενης γενιάς στο πλαίσιο του προγράμματος Future Combat Air System (FCAS). Παρά τις φιλοδοξίες για μεγαλύτερη ευρωπαϊκή ανεξαρτησία, η διάσκεψη στο Μόναχο υπενθύμισε και το βάθος της ευρωπαϊκής εξάρτησης από τις Ηνωμένες Πολιτείες – από την αμερικανική πυρηνική «ομπρέλα» έως τη διαμοίραση πληροφοριών και τις δομές διοίκησης και ελέγχου. Αποκάλυψε επίσης το πόσο πίσω βρίσκεται ακόμη η Ευρώπη έναντι των ΗΠΑ στην υψηλή τεχνολογική καινοτομία. Οι μεταβολές που καταγράφονται σήμερα στην Ευρώπη – συμπεριλαμβανομένων των στενότερων συμμαχιών εκτός της ηπείρου – δεν φαίνεται να αποτελούν απλώς βραχυπρόθεσμες προσαρμογές για «να αντέξει» η ήπειρος στην εποχή Τραμπ. Διαγράφεται μια βαθύτερη, πιο μακροπρόθεσμη αναδιάταξη.
Ο κόσμος μοιάζει πλέον να κινείται στον ρυθμό της πολιτικής των μεγάλων δυνάμεων. Και ακόμη και η συνήθως αργοκίνητη Ευρώπη αναγκάζεται να προσαρμοστεί.