Η Ανάπτυξη των Επενδύσεων στην Ελλάδα: Μια Αξιολόγηση
Η πρόσφατη αύξηση των επενδύσεων στην Ελλάδα έχει αναδειχθεί ως ένα από τα πιο σημαντικά αφηγήματα της κυβέρνησης. Το Μαξίμου έχει εστιάσει σε αυτό το θέμα, προσδίδοντάς του διαστάσεις που ενδέχεται να μην αντικατοπτρίζουν την πραγματικότητα.
Αν και η πρόοδος είναι εμφανής σε σύγκριση με προηγούμενα έτη, οι τελευταίες εκθέσεις της Κομισιόν και τα απογοητευτικά στοιχεία του β’ τριμήνου από την ΕΛΣΤΑΤ υποδεικνύουν ότι το αφήγημα αυτό παρουσιάζει κενά. Σύμφωνα με την Ελληνική Στατιστική Υπηρεσία, οι ακαθάριστες επενδύσεις παγίου κεφαλαίου σημείωσαν πτώση 3,2% σε σχέση με το πρώτο τρίμηνο του 2024. Αυτή η πτώση λειτουργεί ως καμπανάκι ανησυχίας, όπως επίσης και η εικόνα που δίνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τις συνολικές επενδύσεις στη χώρα μας.
Η Κομισιόν επισημαίνει ότι ο λόγος των επενδύσεων προς το ΑΕΠ στην Ελλάδα παραμένει ο χαμηλότερος στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Παρά τις αξιοσημείωτες αυξήσεις τα τελευταία χρόνια, ο συγκεκριμένος δείκτης ανήλθε στο 15,3% του ΑΕΠ το 2024 — σχεδόν έξι ποσοστιαίες μονάδες κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Αυτός ο δείκτης είναι κρίσιμος για την οικονομική ανάπτυξη μιας χώρας καθώς υποδηλώνει πόσο προγραμματίζει να επενδύσει στο μέλλον της παραγωγικής της δυνατότητας.
Το χάσμα μεταξύ Ελλάδας και υπόλοιπης ΕΕ αποδίδεται κυρίως στις χαμηλές επιχειρηματικές επενδύσεις, ενώ οι δημόσιες επενδύσεις έχουν ξεπεράσει ελαφρώς τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Ωστόσο, δεν πρόκειται μόνο για ποσοτικούς δείκτες αλλά και για ποιοτικούς· όπως αναφέρει το Sin, οι αυξανόμενες επενδύσεις δεν συμβάλλουν ουσιαστικά στο παραγωγικό δυναμικό της οικονομίας. Οι ξένες εισροές κεφαλαίων που προορίζονται για τη δημιουργία νέων επιχειρήσεων παραμένουν περιορισμένες και κυρίως αφορούν ακίνητα.
Εμπόδια στις Ιδιωτικές και Δημόσιες Επενδύσεις
Τα τρία κύρια εμπόδια που συμβάλουν στη μειωμένη δραστηριότητα των επενδυτικών σχεδίων σε σύγκριση με άλλες χώρες της ΕΕ περιλαμβάνουν:
- Ρυθμιστικό πλαίσιο: Η αβεβαιότητα γύρω από τους κανονισμούς καθώς και τα υψηλά ενεργειακά κόστη αποτελούν σοβαρές προκλήσεις σύμφωνα με την Κομισιόν. Πάνω από το 90% των επιχειρήσεων δηλώνει αυτούς τους παράγοντες ως εμπόδιο στις αποφάσεις τους για νέες επενδύσεις.
- Eλλείψεις εργατικού δυναμικού: Ένα αυξανόμενο ποσοστό ελληνικών εταιρειών αναφέρει ότι η έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού αποτελεί σημαντικό φραγμό.
- Pρόσβαση στη χρηματοδότηση: Παρά τις θετικές εξελίξεις στα τελευταία χρόνια, ένα μεγάλο ποσοστό ελληνικών επιχειρήσεων εξακολουθεί να αντιμετωπίζει δυσκολίες στην πρόσβαση σε χρηματοδοτήσεις —ιδιαίτερα μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις— λόγω περιορισμένων επιλογών πέρα από τις παραδοσιακές τραπεζικές λύσεις.
Iδιαίτερα όσον αφορά τις δημόσιες επενδύεις παρά τη βελτίωση κατά τα τελευταία χρόνια υπάρχουν ακόμα προβλήματα όπως: (i) χρονοβόρες διαδικασίες στο δικαστικό σύστημα που καθυστερούν έργα υποδομών· (ii) δημόσιες συμβάσεις όπου συχνά συμμετέχει μόνο ένας υποψήφιος προσφορέας.
Aνάγκη Επιτάχυνσης Ορόσημων Ταμείου Ανάκαμψης
Kαθώς πλησιάζει η λήξη του προγράμματος Ταμείου Ανάκαμψης το 2026 χωρίς πιθανότητα παράτασης, είναι επιτακτική ανάγκη η Ελλάδα να εντείνει τις προσπάθειές της ώστε να βελτιώσει την απορροφητικότητα στον δημόσιο τομέα. Η Κομισιόν παρέχει αυτή τη σύσταση προς την Αθήνα.
Η εφαρμογή του Ελληνικού Σχεδίου Ανάκαψης βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη αλλά αντιμετωπίζει αρκετές δυσκολίες συνδεδεμένες με αυτές τις προκλήσεις.
Μέχρι στιγμής έχουν εκπληρωθεί μόλις το 35% των στόχων του RRP.