Καθώς συμπληρώνονται τέσσερις εβδομάδες συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, εκφράζει εμφατικά ότι το Ιράν επιθυμεί διακαώς μια συμφωνία κατάπαυσης του πυρός. Παρόλο που η Τεχεράνη αρνείται ότι διαπραγματεύεται με τις ΗΠΑ, φέρεται να έχει απαντήσει επίσημα σε ένα σχέδιο 15 σημείων. Μεσολαβητές, όπως το Πακιστάν, διαμεσολαβούν στη μεταφορά μηνυμάτων και προτάσεων μεταξύ των δύο πλευρών, συμπεριλαμβανομένου του αμερικανικού σχεδίου. Και οι δύο χώρες έχουν θέσει τις δικές τους απαιτήσεις, τονίζοντας ότι η ικανοποίησή τους είναι απαραίτητη για τον τερματισμό των εχθροπραξιών.
Η θέση των ΗΠΑ
Ο Τραμπ επιμένει ότι η αμερικανική κυβέρνηση διεξάγει θετικές συνομιλίες με Ιρανούς αξιωματούχους, κάτι που το Ιράν έχει διαψεύσει κατηγορηματικά. «Θέλουν τόσο πολύ να κλείσουν συμφωνία, αλλά φοβούνται να το πουν επειδή θα τους σκοτώσει ο ίδιος ο λαός τους», δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος. Δεν έχει αποκαλύψει ποιοι είναι οι Ιρανοί συνομιλητές, ενώ εγείρονται ερωτήματα σχετικά με την εξουσία λήψης αποφάσεων των προσώπων που υποτίθεται ότι συμμετέχουν στις συνομιλίες. Οι ΗΠΑ έχουν υποβάλει ένα σχέδιο κατάπαυσης του πυρός 15 σημείων, το οποίο μεταφέρθηκε στο Ιράν μέσω του Πακιστάν.
Αν και το σχέδιο δεν έχει δημοσιοποιηθεί, πληροφορίες αναφέρουν ότι απαιτεί από το Ιράν:
- Να δεσμευτεί να μην επιδιώξει ποτέ την απόκτηση πυρηνικών όπλων και να θέσει εκτός λειτουργίας τις πυρηνικές του εγκαταστάσεις.
- Να παραδώσει το εμπλουτισμένο ουράνιό του.
- Να περιορίσει το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων του.
- Να σταματήσει τη χρηματοδότηση περιφερειακών παραστρατιωτικών ομάδων, όπως η Χεζμπολάχ στο Λίβανο και οι Χούτι στην Υεμένη.
- Να ανοίξει ξανά τα Στενά του Ορμούζ, ώστε να λειτουργούν ως ελεύθερος θαλάσσιος διάδρομος.
Σε αντάλλαγμα, οι ΗΠΑ προτείνουν τον τερματισμό του πολέμου και την άρση όλων των διεθνών κυρώσεων κατά του Ιράν. Η Τεχεράνη αναγνώρισε την παραλαβή της πρότασης, αλλά η άρνησή της περί διαπραγματεύσεων με τις ΗΠΑ προκάλεσε την έντονη αντίδραση του Τραμπ, ο οποίος εξέφρασε τις αμφιβολίες του για την επίτευξη συμφωνίας.
Τι θέλει το Ιράν;
Το Ιράν απέρριψε αρχικά το αμερικανικό σχέδιο των 15 σημείων ως υπερβολικό και αρνείται τις διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ. Ωστόσο, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, επιβεβαίωσε την παραλαβή της πρότασης μέσω του Πακιστάν. Ο ίδιος δήλωσε ότι η ανταλλαγή μηνυμάτων και η έκφραση θέσεων δεν συνιστά διαπραγμάτευση. Το Πακιστάν και οι ΗΠΑ, από την πλευρά τους, αναφέρουν ότι δεν έχουν λάβει ακόμη επίσημη απάντηση από το Ιράν.
Ένας Ιρανός αξιωματούχος χαρακτήρισε το αμερικανικό σχέδιο «μονομερές και άδικο», που εξυπηρετεί μόνο τα συμφέροντα των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Σε απάντηση, το Ιράν δημοσίευσε τις δικές του απαιτήσεις για τον τερματισμό του πολέμου, οι οποίες περιλαμβάνουν:
- Τερματισμός της «επιθετικότητας και των δολοφονιών».
- «Συγκεκριμένες» εγγυήσεις για την αποτροπή επανάληψης εχθροπραξιών κατά του Ιράν.
- Αποζημίωση για τις ζημίες και αποκατάσταση.
- Τέλος του πολέμου κατά του Ιράν και κατά «όλων των ομάδων αντίστασης» στη Μέση Ανατολή.
- Αναγνώριση της κυριαρχίας του Ιράν επί των Στενών του Ορμούζ.
Το Ιράν έχει δηλώσει ότι θα συνεχίσει και θα εντείνει τις επιθέσεις του, εάν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ κλιμακώσουν τους βομβαρδισμούς.
Πόσο πιθανή είναι η επίτευξη συμφωνίας;
Υπάρχει ένα σημαντικό χάσμα μεταξύ των απαιτήσεων ΗΠΑ και Ιράν. Αναλυτές εκτιμούν ότι και οι δύο πλευρές θα μπορούσαν να μετριάσουν τις θέσεις τους σε μελλοντικές διαπραγματεύσεις. Οι ειδικοί θεωρούν δύσκολη την επίτευξη των αμερικανικών στόχων όσον αφορά τα πυρηνικά και βαλλιστικά προγράμματα, ενώ οι απαιτήσεις του Ιράν για τα Στενά του Ορμούζ θα προκαλέσουν προβλήματα στον Λευκό Οίκο. Επιπλέον, οι ΗΠΑ ενδέχεται να αντιμετωπίσουν αντίσταση από το Ισραήλ, το οποίο έχει ήδη προειδοποιήσει τον σύμμαχό του για μια «κακή συμφωνία».
Το Ισραήλ
Το Ισραήλ έχει θέσει μακροπρόθεσμα σχέδια για τη συνέχιση της επίθεσής του στον Λίβανο και τον αγώνα κατά της Χεζμπολάχ. Ισραηλινοί αναλυτές πιστεύουν ότι, ακόμη και αν σταματήσουν οι βομβαρδισμοί εναντίον του Ιράν, το Ισραήλ θα επιθυμεί να συνεχίσει τον πόλεμο κατά της Χεζμπολάχ. Επομένως, το αίτημα του Ιράν για παύση όλων των επιθέσεων εναντίον των συμμάχων του μπορεί να αποτελέσει «κόκκινη γραμμή» για το Ισραήλ.
Η προοπτική διαπραγματεύσεων ΗΠΑ-Ιράν είναι περίπλοκη, καθώς η Τεχεράνη παραμένει δυσπιστη προς την Ουάσιγκτον. Δύο φορές υπό την προεδρία Τραμπ, οι ΗΠΑ προχώρησαν σε επιθέσεις ενώ βρίσκονταν σε εξέλιξη διπλωματικές συνομιλίες, με αποκορύφωμα τις πρόσφατες ενέργειες που πυροδότησαν τον τρέχοντα πόλεμο.
Τι έπεται
Υπάρχουν πληροφορίες για πιθανή συνάντηση Αμερικανών και Ιρανών αξιωματούχων στο Ισλαμαμπάντ του Πακιστάν για τον τερματισμό της σύγκρουσης. Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σεμπάζ Σαρίφ, έχει δηλώσει ότι η χώρα είναι έτοιμη να «διευκολύνει ουσιαστικές και αποφασιστικές συνομιλίες».
I welcome Pakistan’s timely and constructive offer to host dialogue between the United States and Iran. I commend Prime Minister Shehbaz Sharif and the leaders of other friendly nations for stepping forward at a moment of acute regional danger, following the earlier commendable… pic.twitter.com/ObtNuey9OS
— Anwar Ibrahim (@anwaribrahim) March 25, 2026
Αν μια τέτοια συνάντηση πραγματοποιηθεί, θα θεωρηθεί σημαντικό βήμα, αλλά όχι απαραίτητα αρκετό για τη συνέχιση των διαπραγματεύσεων. Άλλη πιθανότητα είναι η στρατιωτική κλιμάκωση, με περίπου 5.000 επιπλέον Αμερικανούς στρατιώτες να κατευθύνονται προς τη Μέση Ανατολή. Ο Τραμπ έχει προειδοποιήσει ότι αν το Ιράν δεν αποδεχτεί μια συμφωνία, θα «ξεσπάσει κόλαση». Ανακοινώθηκε προσωρινή παύση στρατιωτικών επιχειρήσεων κατά ιρανικών ενεργειακών υποδομών, η οποία παρατάθηκε για 10 ημέρες.
Το Ιράν, από την πλευρά του, έχει δεσμευτεί να εντείνει τις επιθέσεις του και να ανοίξει ένα νέο μέτωπο μέσω των Χούθι. Δημοσιεύματα αναφέρουν ότι πάνω από 1 εκατομμύριο μαχητές στο Ιράν έχουν τεθεί σε ετοιμότητα για πιθανή χερσαία σύγκρουση. Λαμβάνοντας υπόψη όλους αυτούς τους παράγοντες, ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν ότι μια εκεχειρία στη Μέση Ανατολή, αν και όχι αδύνατη, είναι πιθανώς απίθανη βραχυπρόθεσμα.