Οι επιθέσεις εναντίον υποδομών ύδρευσης, αν και όχι συχνές σε περιόδους συγκρούσεων, έχουν αναδειχθεί σε κεντρικό ζήτημα στον τρέχοντα πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Συγκεκριμένα, τα πλήγματα εναντίον των σταθμών αφαλάτωσης θαλασσινού νερού, οι οποίοι αποτελούν ζωτικής σημασίας πόρο για εκατομμύρια κατοίκους της περιοχής, έχουν προκαλέσει ανησυχία, όπως σημειώνει το Γαλλικό πρακτορείο.
Μετά το τελεσίγραφο του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος απείλησε με καταστροφή ιρανικών σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας εάν η Τεχεράνη δεν επιτρέψει το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, το Ιράν φαίνεται να αντιδρά στοχεύοντας πλέον τις μονάδες αφαλάτωσης της περιοχής.
Ποιες υποδομές έχουν στοχοποιηθεί;
Σύμφωνα με την Τεχεράνη, εγκαταστάσεις που σχετίζονται με τη διαχείριση του νερού στο Ιράν έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές από αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις. Ο Ιρανός υπουργός Ενέργειας, Αμπάς Αλιαμπαντί, δήλωσε συγκεκριμένα ότι «δεκάδες εγκαταστάσεις μεταφοράς και επεξεργασίας του νερού» έγιναν στόχος, με τις επιθέσεις αυτές να «καταστρέφουν ζωτικής σημασίας τμήματα του δικτύου τροφοδοσίας».
Ενδεικτικά, ένας σταθμός αφαλάτωσης στο Μπαχρέιν επλήγη στις 8 Μαρτίου από επίθεση ιρανικών drone, όπως ανακοίνωσαν οι αρχές την επομένη, μετά από παρόμοιες κατηγορίες της Τεχεράνης για επίθεση κατά σταθμού αφαλάτωσης στο νησί του Κεσμ στο Ιράν, η οποία επηρέασε την υδροδότηση 30 χωριών.
Παρότι αυτές οι επιθέσεις παραμένουν, προς το παρόν, περιορισμένες, η Esther Crauser-Delbourg, οικονομολόγος του νερού, προειδοποιεί ότι όποιος «τολμά να επιτεθεί κατά του νερού εξαπολύει έναν πόλεμο που είναι πολύ μεγαλύτερων διαστάσεων από τον σημερινό».
Γιατί είναι κρίσιμο το αφαλατωμένο νερό;
Σε μια περιοχή, η οποία χαρακτηρίζεται ως μία από τις πιο άγονες στον κόσμο και όπου η διαθεσιμότητα νερού είναι δέκα φορές χαμηλότερη από τον παγκόσμιο μέσο όρο, σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, τα εργοστάσια αφαλάτωσης διαδραματίζουν πρωταρχικό ρόλο για την οικονομία και την παροχή πόσιμου νερού σε εκατομμύρια κατοίκους.
Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση Nature, περίπου το 42% των παγκόσμιων υποδομών αφαλάτωσης εδρεύει στη Μέση Ανατολή. Επιπλέον, μελέτη του 2022 του Institut français des relations internationales (Ifri) αποκαλύπτει ότι το 42% του πόσιμου νερού στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το 90% στο Κουβέιτ, το 86% στο Ομάν και το 70% στη Σαουδική Αραβία προέρχεται από εργοστάσια αφαλάτωσης.
«Εκεί, χωρίς αφαλατωμένο νερό, δεν υπάρχει τίποτα», τονίζει η Esther Crauser-Delbourg, υπογραμμίζοντας τη στρατηγική σημασία αυτών των εγκαταστάσεων για μητροπόλεις όπως το Ντουμπάι και το Ριάντ.
Η σημασία αυτή είχε αναδειχθεί ήδη από το 2010, όταν αναλυτικό σημείωμα της CIA προειδοποιούσε ότι «η διατάραξη των εγκαταστάσεων της αφαλάτωσης στις περισσότερες αραβικές χώρες θα μπορούσε να έχει σοβαρότερες συνέπειες από κάθε απώλεια άλλης βιομηχανίας ή πρώτων υλών».
Ακόμη, το 2008, ο ιστότοπος Wikileaks δημοσιοποίησε αμερικανικό διπλωματικό τηλεγράφημα που ανέφερε ότι «το Ριάντ θα πρέπει να εκκενωθεί σε διάστημα μίας εβδομάδας αν πληγούν σοβαρά ή καταστραφούν το εργοστάσιο αφαλάτωσης του Τζουμπαΐλ ή πετρελαιαγωγοί του».
Από τι κινδυνεύει το νερό;
Εκτός από τις άμεσες επιθέσεις, οι σταθμοί αφαλάτωσης είναι ευάλωτοι σε διακοπές της ηλεκτροδότησης και σε ενδεχόμενη μόλυνση του θαλασσινού νερού, ιδίως από πετρελαιοκηλίδες.
Ο Φιλίπ Μπουρντό, περιφερειακός διευθυντής Αφρικής/Μέσης Ανατολής της γαλλικής εταιρείας Veolia, η οποία τροφοδοτεί με αφαλατωμένο νερό περιοχές όπως το Μασκάτ, το Σουρ, τη Σαλάλα στο Ομάν και το Τζουμπάιλ στη Σαουδική Αραβία, εξηγεί: «Έχουμε ενισχύσει τα μέτρα ασφαλείας στην πρόσβαση, τους ελέγχους στην άμεση περίμετρο των εργοστασίων».
Αναφερόμενος στα πρόσφατα γεγονότα, προσθέτει: «Τα πρόσφατα γεγονότα φυσικά μας αναγκάζουν να είμαστε πιο προσεκτικοί. Παρακολουθούμε πολύ στενά την κατάσταση των εγκαταστάσεων».
Επιπλέον, αναφέρει ότι «σε ορισμένες χώρες, οι αρχές έχουν αναπτύξει συστοιχίες πυραύλων γύρω από τα μεγαλύτερα εργοστάσια αφαλάτωσης κατά των απειλών των drone και των πυραύλων». Για τις πετρελαιοκηλίδες, οι βιομηχανίες διαθέτουν εργαλεία που περιορίζουν τους κινδύνους.
Επιθέσεις εναντίον εργοστασίων αφαλάτωσης έχουν σημειωθεί και κατά την προηγούμενη δεκαετία, με την Υεμένη και τη Σαουδική Αραβία να έχουν στοχοποιηθεί η μία από την άλλη, ενώ η Γάζα έχει δεχθεί ισραηλινά πλήγματα, σύμφωνα με το Pacific Institute της Καλιφόρνιας, το οποίο τηρεί αρχείο πολεμικών συγκρούσεων που σχετίζονται με το νερό.
Οι επιπτώσεις των επιθέσεων
Οι επιπτώσεις των επιθέσεων ποικίλλουν, από διαταράξεις στην υδροδότηση έως ευρύτερες και πιο σοβαρές συνέπειες, εάν αυτές διαρκέσουν.
«Μπορεί να δούμε μαζική έξοδο από τις μεγάλες πόλεις. Και έπειτα επιβολή δελτίου», προβλέπει η Esther Crauser-Delbourg, με αλυσιδωτές συνέπειες για την οικονομία, καθώς ο τουρισμός, η βιομηχανία και τα κέντρα δεδομένων, που είναι μεγάλοι καταναλωτές νερού λόγω των αυξημένων αναγκών ψύξης, θα επηρεαστούν.
Ωστόσο, υπάρχουν και ασφαλιστικές δικλείδες, όπως αναφέρει ο Φιλίππο Μπουρντό της Veolia: τα εργοστάσια αφαλάτωσης είναι συχνά διασυνδεδεμένα, γεγονός που μπορεί να περιορίσει τις συνέπειες της διακοπής λειτουργίας μιας μεμονωμένης μονάδας. Επιπλέον, υπάρχουν αποθέματα που αντιστοιχούν σε κατανάλωση δύο έως επτά ημερών, εξασφαλίζοντας την αποφυγή άμεσης έλλειψης, υπό την προϋπόθεση ότι οι βλάβες δεν θα είναι παρατεταμένες.