«Πλέον μπορώ να βάλω πρόσωπο» στους ανθρώπους που εκτελέστηκαν από τους ναζιστές την Πρωτομαγιά του 1944 στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, δηλώνει ο 96χρονος Βαγγέλης Σακκάτος, αναφερόμενος στις συγκλονιστικές φωτογραφίες ντοκουμέντο που ήρθαν στο φως της δημοσιότητας πρόσφατα. Στις εικόνες, που αναρτήθηκαν στο eBay την περασμένη Κυριακή (15.02.2026), απεικονίζονται οι 200 της Καισαριανής να βαδίζουν αγέρωχοι προς το εκτελεστικό απόσπασμα. Είναι ευρέως γνωστό ότι πήγαν στον θάνατο τραγουδώντας αντάρτικα τραγούδια, σε μια ύστατη πράξη αντίστασης.
«Αυτό ακούγαμε πάντα», είπε ο 96χρονος Βαγγέλης Σακκάτος, μιλώντας στην Guardian. Ο κ. Σακκάτος, ο οποίος επί χρόνια αγωνιζόταν μαζί με άλλους αριστερούς για την ανέγερση μνημείου προς τιμήν των εκτελεσθέντων, συνέχισε: «Και τώρα μπορούμε να δούμε αυτό το θάρρος με τα ίδια μας τα μάτια». «Ο ηρωισμός τους ήταν βγαλμένος από μύθο», τόνισε.
Το Υπουργείο Πολιτισμού ανακοίνωσε ότι έχει προχωρήσει σε προκαταρκτική συμφωνία για την αγορά του αρχείου, χαρακτηρίζοντας τις φωτογραφίες «μνημείο εξαιρετικής ιστορικής σημασίας». Η συλλογή, που εκτιμάται ότι περιλαμβάνει 262 φωτογραφίες, είναι πιθανότατα δημιούργημα του Γερμανού αξιωματικού Χέρμαν Χόιερ, ο οποίος υπηρετούσε στην Ελλάδα κατά την περίοδο της Κατοχής. Ορισμένες από τις φωτογραφίες φέρουν τη χειρόγραφη ένδειξη «Aten 1.5.44», που αντιστοιχεί στην ημερομηνία της σφαγής.
Έλληνες ιστορικοί, οι οποίοι εδώ και χρόνια επισημαίνουν την έλλειψη αρχειακού υλικού από την περίοδο αυτή, χαρακτήρισαν τις εικόνες εξαιρετικές. Τονίζουν ότι η απρόσμενη αυτή ανακάλυψη όχι μόνο θα συμβάλει στην έρευνα για τα ναζιστικά εγκλήματα, αλλά θα «ανοίξει τον χώρο» για περαιτέρω συζήτηση σχετικά με τον αιματηρό Εμφύλιο Πόλεμο του 1946-49.
Επί δεκαετίες, το ΚΚΕ ήταν παράνομο και η μνήμη γεγονότων όπως οι εκτελέσεις της Πρωτομαγιάς ήταν απαγορευμένη. Αυτό οφειλόταν εν μέρει και στην αδυναμία πρόσβασης σε χώρους όπως το Σκοπευτήριο της Καισαριανής. Μέχρι την πτώση της στρατιωτικής δικτατορίας το 1974, διαδοχικές δεξιές κυβερνήσεις προσπάθησαν να υποβαθμίσουν τον ρόλο της αριστερής αντίστασης στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι ιστορικοί επισημαίνουν ότι η ανακάλυψη αυτών των εικόνων δεν ενισχύει μόνο την τεκμηρίωση των ναζιστικών εγκλημάτων, αλλά προκαλεί και μία σημαντική συζήτηση για την πολιτική μνήμη στην Ελλάδα, σε μια εποχή όπου οι διαιρέσεις του Εμφυλίου Πολέμου εξακολουθούν να επηρεάζουν τον δημόσιο διάλογο.