Η «Μαύρη Βίβλος» της Νέας Δημοκρατίας στην Δικαιοσύνη και τους Θεσμούς
Το ΠΑΣΟΚ παρουσίασε την αποκαλούμενη «Μαύρη Βίβλο» που αφορά τα έξι χρόνια διακυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας στους τομείς της Δικαιοσύνης, των Θεσμών και της Δημόσιας Διοίκησης. Η παρουσίαση αυτή πραγματοποιήθηκε κατά τη διάρκεια μιας σειράς συνεντεύξεων Τύπου ενόψει της συμμετοχής του πρωθυπουργού στη ΔΕΘ.
Οι ομιλητές περιλάμβαναν την Ευαγγελία Λιακούλη,υπεύθυνη ΚΤΕ για τη Δικαιοσύνη και τους Θεσμούς,τον Παναγιώτη Δουδωνή από το ΚΤΕ Εσωτερικών,καθώς και άλλους εκπροσώπους του κόμματος.
Στην εισαγωγική του τοποθέτηση, ο εκπρόσωπος Τύπου του ΠΑΣΟΚ, Κώστας Τσουκαλάς δήλωσε: «ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει αναδειχθεί σε έναν σημαντικό απορρυθμιστή στον τομέα της δικαιοσύνης και των θεσμών». Υπογράμμισε ότι η κυβέρνηση έχει δημιουργήσει μια κατάσταση όπου η θεσμική σταθερότητα είναι σοβαρά απειλούμενη.
Αναφέρθηκε επίσης σε σκανδαλώδεις αποφάσεις που ευνοούν ισχυρούς παράγοντες και τόνισε ότι οι καθυστερήσεις στην απονομή δικαιοσύνης έχουν γίνει κανόνας. Ο κ. Τσουκαλάς κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι παραβιάζει το Σύνταγμα όταν αυτό δεν εξυπηρετεί τα συμφέροντά της.
“Η κυβέρνηση δεν εμπιστεύεται τη δικαστική εξουσία”, είπε χαρακτηριστικά ο κ. Τσουκαλάς προσθέτοντας ότι οι κυβερνώντες αγνοούν τις δικαστικές αποφάσεις που δεν τους ευνοούν.
Η παρέμβαση στις ανεξάρτητες αρχές ήταν επίσης ένα σημείο που επισημάνθηκε από τον εκπρόσωπο τύπου του ΠΑΣΟΚ. Κατήγγειλε στοχοποίηση επικεφαλής ανεξάρτητων αρχών που προσπάθησαν να ασκήσουν τις αρμοδιότητές τους με τρόπο νόμιμο.
“Στη Δημόσια Διοίκηση παρατηρείται υποβάθμιση”, ανέφερε ο κ. Τσουκαλάς λέγοντας πως οι υπουργοί αντικαθιστούν την υπηρεσιακή ιεραρχία με προσωπικό επιλογής τους χωρίς ουσιαστική αξιολόγηση προσόντων.
“Η αξιολόγηση έχει μετατραπεί σε αστείο”, πρόσθεσε ενώ τόνισε πως η νέα πειθαρχική νομοθεσία φαίνεται να στοχεύει περισσότερο στον εκφοβισμό των δημοσίων υπαλλήλων παρά στη βελτίωση των διαδικασιών διοίκησης.
Καταλήγοντας, επεσήμανε τη σημασία λειτουργίας των θεσμών ως δείκτη δημοκρατικής υγείας και ανακοίνωσε προτάσεις για αναμόρφωση τόσο στη δημόσια διοίκηση όσο και στη δικαιοσύνη προκειμένου να αποκατασταθεί η θεσμική σταθερότητα.
Προβλήματα στους Θέματα Διακυβέρνησης
Ο Παναγιώτης Δουδωνής υπογράμμισε πως παρά τις υποτιθέμενες προεκλογικές δεσμεύσεις του 2019 από πλευράς ΝΔ, οι θετικοί δείκτες έχουν επιδεινωθεί λόγω συστηματικής υπονόμευσης των θετικών εξελίξεων με στόχο τη διαφθορά.
“Το πρόγραμμά μας είναι σαφές: απαιτούμε μια άλλη ηθική στην πολιτική”, δήλωσε χαρακτηριστικά.
Αναφερόμενος στο σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ σημείωσε πως υπάρχει μια χυδαία προσπάθεια δημιουργίας προηγούμενων καταστάσεων ώστε να μην μπορεί ποτέ να συγκληθεί Προανακριτική Επιτροπή για υπουργούς.
Aπαντήσεις σχετικά με Βουλευτικές Έδρες
“Υπάρχει μεγάλη αμηχανία από πλευράς κυβέρνησης σχετικά με τις κενές βουλευτικές έδρες,” ανέφερε ο κ. Δουδωνής προσδιορίζοντας ότι αυτό συνδέεται άμεσα με πιθανές εκλογικές ήττες για τη ΝΔ.
Pροτάσεις για Αναμόρφωση
- Eπιτελικό κράτος:
- Aξιολόγηση:
- Dημόσιες υπηρεσίες:
Η Δημόσια Διοίκηση και οι Προκλήσεις της
Στην σύγχρονη εποχή, παρατηρείται ότι ιδιώτες καλούνται να αναλάβουν κρίσιμες λειτουργίες του κράτους και της κεντρικής διοίκησης.
ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ & ΘΕΣΜΟΙ
Υποσχέσεις και Πραγματικότητα
Η δέσμευση για την οικοδόμηση ενός θεσμικού κράτους, σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα, περιλάμβανε την ανάπτυξη ποιοτικών πολιτικών θεσμών που θα διασφαλίσουν τη σωστή λειτουργία της Δημοκρατίας και την προώθηση ανάπτυξης. Ωστόσο, η πραγματικότητα αποδείχθηκε διαφορετική.
Διαπιστώθηκε μια σοβαρή θεσμική εκτροπή στη χώρα, με συνεχείς παρεμβάσεις από κυβερνητικά στελέχη σε σκάνδαλα που οδήγησαν σε παραβιάσεις του Συντάγματος και των κανόνων της Βουλής. Η αδιαφάνεια και η διαφθορά έγιναν καθημερινότητα, ενώ υπήρξαν επιθέσεις κατά ευρωπαϊκών θεσμών.
Παραβιάσεις Συντάγματος και Κανονισμού Βουλής
- Άρθρο 86: Συχνές παραβιάσεις σχετικά με την ποινική ευθύνη των Υπουργών – βολικές ερμηνείες στο πλαίσιο σκανδάλων όπως αυτό του ΟΠΕΚΕΠΕ.
- Eξεταστικές Επιτροπές: Ευτελισμός των διαδικασιών τους.
- Kανονισμός Βουλής: Παραβιάζεται συστηματικά, όπως φάνηκε στην πρόσφατη ψηφοφορία για προανακριτική επιτροπή σχετικά με τον ΟΠΕΚΕΠΕ.
Aνεξάρτητες Αρχές: Παρεμβάσεις στη Λειτουργία τους
- Aνεξαρτησία: Υποστελέχωση που εμποδίζει τις Αρχές να ασκήσουν το έργο τους αποτελεσματικά. Για παράδειγμα, η Εθνική Αρχή Διαφάνειας αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα προσωπικού.
- Aλλαγές Μελών: Αντικαταστάθηκαν μέλη χωρίς τη νόμιμη πλειοψηφία 3/5.
- Eπιθέσεις στους Εμπλεκόμενους: Χυδαίες επιθέσεις κατά προσώπων που θεωρούνται «ενοχλητικοί», όπως στην περίπτωση της ΑΔΑΕ.
Ανασκόπηση του Ν. 4622/2019 και της Δημόσιας Διοίκησης
Ο νόμος 4622/2019, που αφορά τη λειτουργία του επιτελικού κράτους, δεν έχει εφαρμοστεί πλήρως μέχρι σήμερα. Στην πραγματικότητα, ο σχεδιασμός αυτού του μοντέλου αποσκοπούσε στην υπερσυγκέντρωση εξουσιών στον Πρωθυπουργό και στο Μέγαρο Μαξίμου.
Μετακλητοί Υπάλληλοι και Συμβασιούχοι
Η Νέα Δημοκρατία είχε δηλώσει ότι θα εμπιστευτεί τους δημόσιους υπαλλήλους με στόχο τη μείωση των πολιτικών θέσεων (γραμματείς κ.λπ.) κατά τουλάχιστον 20%. Εξέφρασε την άποψη ότι πρέπει να τοποθετούνται “κατάλληλοι άνθρωποι στις κατάλληλες θέσεις”. Ωστόσο, οι μετακλητοί υπάλληλοι αυξήθηκαν στους 3.303 (Μάρτιος 2025), σε σύγκριση με τους 2.200 που υπηρέτησαν υπό την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ. Αυτοί οι μετακλητοί καταλαμβάνουν θέσεις προϊσταμένων χωρίς αξιολόγηση και έχουν τον έλεγχο της δημόσιας χρηματοδότησης.
Προστασία της Μονιμότητας
Η έννοια της μονιμότητας δεν ισοδυναμεί με ασυλία ή ισόβια θητεία αλλά λειτουργεί ως θεσμικό αντίβαρο για την αποφυγή αυθαιρεσίας από την εκτελεστική εξουσία. Σκοπός είναι η προστασία του δημοσίου συμφέροντος και όχι μόνο των δημοσίων υπαλλήλων. Η ΝΔ συνέχισε να καταργεί θέσεις εργασίας, οδηγώντας σε περίπου 1.200 απολύσεις δημοσίων υπαλλήλων από το 2018 έως σήμερα.
Aξιολόγηση Δημοσίων Υπαλλήλων
Η κυβέρνηση είχε δεσμευθεί για μια αντικειμενική αξιολόγηση ώστε να επιβραβεύονται οι καλύτεροι εργαζόμενοι και να υποστηρίζονται όλοι στη βελτίωση των επιδόσεών τους, διαβεβαιώνοντας ότι κανείς δημόσιο υπάλληλος δεν θα απολυθεί. Αντίθετα, προχώρησε σε ενέργειες που πλήττουν τη μονιμότητα ενώ το νέο πειθαρχικό σύστημα φαίνεται να στοχεύει στην αύξηση των απολύσεων.
ΑΣΕΠ και Προσωρινές Προσκλήσεις
Ο οργανισμός ΑΣΕΠ λειτουργεί υπό συνθήκες πίεσης καθώς παρά τις διευρυμένες αρμοδιότητές του δεν έχει λάβει επαρκείς πόρους ούτε έχει εκμοντερνιστεί τεχνολογικά. Η ΝΔ ανακοίνωσε γραπτούς διαγωνισμούς κάθε δύο χρόνια για προσλήψεις μέσω ΑΣΕΠ αλλά η διαδικασία αυτή έχει προκαλέσει πολλές δυσκολίες στην πράξη.
Mισθοί Δημοσίων Υπαλλήλων
Ο μισθός ενός νεοπροσλαμβανόμενου δημόσιου υπαλλήλου κυμαίνεται γύρω από τα 750-800 ευρώ καθαρά μηνιαίως. Παρά τις υποσχέσεις για αύξηση μισθών στους δημοσίους υπαλλήλους, η πραγματική αύξηση ήταν μικρότερη από τον σωρευτικό πληθωρισμό (70 ευρώ μικτά). Η επαναφορά του 13ου μισθού παραμένει ασαφής.
Ψηφιοποίηση Δημόσιων Υπηρεσιών
Kάθε φορά που εμφανίζεται ένα πρόβλημα η κυβέρνηση φαίνεται να δημιουργεί μια νέα ιστοσελίδα ως λύση – πρόσφατη περίπτωση είναι η δήθεν αξιολόγηση υπηρεσιών από πολίτες μέσω διαδικτύου.
Ωστόσο σύμφωνα με στοιχεία που αναρτήθηκαν στην ιστοσελίδα του Υπουργείου Οικονομικών υπάρχουν ακόμα περισσότερες από 3.500 διαδικασίες προς ψηφιοποίηση ενώ πολλές ήδη ψηφιοποιημένες απαιτούν υβριδική υποβολή αιτήσεων ή φυσική παρουσία των πολιτών.
Η Ελλάδα παραμένει πίσω στους δείκτες ψηφιοποίησης συγκριτικά με άλλες χώρες.
Διαφάνεια & Λογοδοσία
The διαβουλεύσεις γίνονται συχνά γρήγορα χωρίς ουσιαστική συμμετοχή ενώ τροπολογίες τελευταίας στιγμής είναι συνηθισμένο φαινόμενο.
H χρήση κοινοτικών πόρων χαρακτηρίζεται επίσης από έλλειψη διαφάνειας όπως δείχνουν τα πρόσφατα περιστατικά στον ΟΠΕΚΕΠΕ.
Oι διαδικασίες δημοσίων προμηθειών συχνά δεν εξασφαλίζουν τη δίκαιη επιλογή αναδόχων ενώ το σύστημα Διαύγεια παρουσιάζει σοβαρές αδυναμίες στη λειτουργία του.
Tηλεργασία στο Δημόσιο Τομέα
H εφαρμογή της νομοθεσίας σχετικά με την τηλεργασία (Ν .4808 /2021) παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανενεργός στον δημόσιο τομέα .