Για δεκαετίες, η πληροφόρηση σχετικά με τα ακίνητα στη χώρα μας παρέμενε κατακερματισμένη, οδηγώντας εκατομμύρια ιδιοκτήτες σε επαναλαμβανόμενες δηλώσεις σε διάφορους φορείς. Από την Εφορία (Ε9, Ε2, myProperty) έως το Υποθηκοφυλακείο/Κτηματολόγιο και τους Δήμους, η εικόνα των ακινήτων ήταν διάσπαρτη, με πολλαπλές, συχνά αντικρουόμενες, καταγραφές. Αγροτικά και βιομηχανικά ακίνητα βρίσκονταν επίσης σε διάφορες βάσεις δεδομένων, δημιουργώντας ένα δυσνόητο δίκτυο μη διασυνδεδεμένων συστημάτων.
Ωστόσο, αυτή η κατάσταση αλλάζει σύντομα. Μέχρι το τέλος Μαρτίου, η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) αναμένεται να θέσει σε λειτουργία το Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ). Πρόκειται για μια ψηφιακή πλατφόρμα που θα συγκεντρώνει και θα ενοποιεί σε ένα κεντρικό σημείο όλες τις πληροφορίες που έχουν δηλώσει οι ιδιοκτήτες για τα ακίνητά τους σε διάφορους φορείς. Οι ιδιοκτήτες θα κληθούν να ελέγξουν, να επιβεβαιώσουν και, εφόσον χρειαστεί, να διορθώσουν τα στοιχεία της περιουσίας τους.
Η πλατφόρμα ΜΙΔΑ δεν αποτελεί απλώς μια ακόμα δηλωτική υποχρέωση. Θα είναι το εργαλείο που θα επιτρέψει στο κράτος να αποκτήσει για πρώτη φορά μια ολοκληρωμένη και διαρκή εικόνα του κτιριακού αποθέματος της χώρας, διευκολύνοντας τη χάραξη πολιτικών για τη φορολογία, τη στέγαση και την ανάπτυξη. Υπάρχει επίσης η πιθανότητα να εντοπιστούν ακίνητα που δεν είχαν ποτέ δηλωθεί.
Τι θα βλέπουν οι πολίτες στην οθόνη τους
Με την έναρξη λειτουργίας του ΜΙΔΑ, πάνω από 7,1 εκατομμύρια ιδιοκτήτες (φυσικά και νομικά πρόσωπα) θα έχουν πρόσβαση στη νέα ενοποιημένη βάση δεδομένων. Μέσω των προσωπικών τους κωδικών πρόσβασης στο myAADE, θα εμφανίζονται αυτόματα όλα τα ακίνητά τους. Για κάθε ακίνητο, θα παρουσιάζονται τρεις ξεχωριστές καρτέλες, προσυμπληρωμένες με στοιχεία που αφορούν τον ιδιοκτήτη:
- Στοιχεία Εφορίας: ΑΤΑΚ, επιφάνεια, χρήση, ηλεκτροδότηση.
- Στοιχεία Κτηματολογίου: ΚΑΕΚ, εμβαδόν, δικαιώματα.
- Δεδομένα από άλλες πηγές: Πληροφορίες που αντλεί η ΑΑΔΕ από άλλους φορείς, οι οποίες θα εμπλουτίζονται σταδιακά.
Κάθε ακίνητο θα εμφανίζεται ξεχωριστά, και ο ιδιοκτήτης θα κληθεί να συσχετίσει τον Αριθμό Ταυτότητας Ακινήτου (ΑΤΑΚ) με τον Κωδικό Αριθμό Εθνικού Κτηματολογίου (ΚΑΕΚ). Η πλατφόρμα θα επισημαίνει τυχόν αποκλίσεις, και ο ιδιοκτήτης θα επιλέγει ποια στοιχεία είναι ορθά, πραγματοποιώντας τις απαραίτητες διορθώσεις.
Τι πρέπει να δηλωθεί
Για κάθε ακίνητο, θα πρέπει να επιβεβαιωθούν τα εξής:
- Ταυτότητα και διεύθυνση.
- Ποσοστό και είδος δικαιώματος (πλήρης κυριότητα, ψιλή κυριότητα, επικαρπία).
- Βασικά τεχνικά χαρακτηριστικά (κατηγορία, επιφάνεια, τεχνικά στοιχεία).
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στα τετραγωνικά μέτρα, καθώς ενδέχεται να προκύψουν διαφορές από προηγούμενες δηλώσεις (Ε9/ΕΝΦΙΑ, Κτηματολόγιο, ρυθμίσεις, Δήμους). Θα ελεγχθούν επίσης στοιχεία από άλλους δημόσιους φορείς, όπως αριθμοί παροχής ηλεκτροδότησης (ΔΕΔΔΗΕ).
Η ορθή δήλωση της πραγματικής χρήσης του ακινήτου είναι υποχρεωτική. Οι ιδιοκτήτες θα πρέπει να επιλέξουν από πάνω από 60 κατηγορίες χρήσης (βιομηχανικές, αγροτικές, οικιστικές κ.ά.). Κάθε ακίνητο θα πρέπει να χαρακτηριστεί ως ιδιοκατοικούμενο, ενοικιαζόμενο (μακροχρόνια ή βραχυχρόνια μίσθωση), κενό, δωρεάν παραχωρούμενο, επαγγελματικός χώρος, καλλιεργούμενη έκταση κ.λπ.
Στην περίπτωση μισθωμένων ακινήτων, θα καταγραφούν τα στοιχεία του μισθωτή, το μίσθωμα, η διάρκεια και το είδος της μίσθωσης. Ασυμφωνίες με φορολογικά δεδομένα θα επισημαίνονται αυτόματα. Θα υπάρχει ελαστικότητα, καθώς παράλληλα υφίστανται και άλλες φορολογικές υποχρεώσεις (δηλώσεις εισοδημάτων, δήλωση τραπεζικού λογαριασμού για ενοίκια).
Αποκλίσεις, όχι απαραίτητα παράβαση
Το οικονομικό επιτελείο αναγνωρίζει ότι η ενοποίηση διαφορετικών βάσεων δεδομένων θα αναδείξει αναπόφευκτα αποκλίσεις. Αυτές, όμως, δεν συνιστούν απαραίτητα αδήλωτη περιουσία, αλλά αποτελούν «κληρονομιά» δεκαετιών ασύνδετων συστημάτων. Το ΜΙΔΑ δημιουργείται για να επιτρέψει την «μία κίνηση» διόρθωσης σε μια ενιαία βάση. Έχουν ήδη διενεργηθεί διασταυρώσεις Ε9 και Κτηματολογίου για τον περιορισμό των εσφαλμένων δεδομένων.
Ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλεί η αποτύπωση των αγροτεμαχίων, όπου η «δια λόγου» παραχώρηση ή ανταλλαγή χωρίς επίσημες δηλώσεις είναι συχνή πρακτική. Τα στοιχεία των αγροτεμαχίων μέσω του ΜΙΔΑ θα χρησιμοποιηθούν για τον υπολογισμό αγροτικών επιδοτήσεων και τον σχεδιασμό του νέου ηλεκτρονικού συστήματος ΟΣΔΕ/AGRI SNAP.
Επαρκής χρόνος για όλους… με μία εξαίρεση
Το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας τονίζει ότι ο σκοπός του ΜΙΔΑ είναι η ορθή αποτύπωση των ακινήτων, όχι η επιβολή προστίμων. Μετά την έναρξη λειτουργίας, οι ιδιοκτήτες θα λάβουν ειδοποίηση και εύλογο χρόνο για διορθώσεις, με δυνατότητα παράτασης. Ωστόσο, υπάρχει μια άμεση υποχρέωση: κάθε νέα μίσθωση ακινήτου ή αγροτεμαχίου, καθώς και μεταβολές χρήσης (μετάβαση σε ιδιοκατοίκηση, κένωση, παραχώρηση), θα πρέπει να καταχωρίζονται από τον Απρίλιο.
Πώς θα χρησιμοποιηθούν τα στοιχεία
Τα δεδομένα του ΜΙΔΑ θα αξιοποιηθούν δυναμικά για ελέγχους αδήλωτων εισοδημάτων από ενοίκια, αυτόματη προσυμπλήρωση φορολογικών δηλώσεων, εντοπισμό κενών και αναξιοποίητων ακινήτων, και για τη χάραξη νέας στεγαστικής και φορολογικής πολιτικής. Για τους συνεπείς ιδιοκτήτες, το σύστημα θα αποτελέσει ευκαιρία τακτοποίησης σφαλμάτων δεκαετιών. Για όσους αγνοήσουν τις κλήσεις για δηλώσεις και διορθώσεις, οι συνέπειες θα είναι αναπόφευκτες, καθώς ο στόχος του ΜΙΔΑ είναι η πρώτη πραγματική καταγραφή του συνόλου της ακίνητης περιουσίας της χώρας.