Διευκρινίσεις από το Συμβούλιο Επικρατείας για την Οριοθέτηση Οικισμών

Το Συμβούλιο Επικρατείας (ΣΤΕ) εξέδωσε ανακοίνωση που αφορά τη νομιμότητα ενός σχεδίου Προεδρικού Διατάγματος, το οποίο καθορίζει τα κριτήρια και τις διαδικασίες για την οριοθέτηση των οικισμών στην Ελλάδα με πληθυσμό κάτω των δύο χιλιάδων κατοίκων. Επιπλέον, υπάγονται στη ρύθμιση αυτή οι χρήσεις γης και οι γενικοί όροι δόμησης.

Στην ανακοίνωση του ΣΤΕ διευκρινίζεται ότι η πρόβλεψη της Ζώνης Γ κρίθηκε μη νόμιμη καθώς θα αποτελούσε ουσιαστικά επέκταση υφιστάμενου οικισμού. «Με τα Πρακτικά Επεξεργασίας 74/2024 και 17/2025 του Ε΄ Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας (Πρόεδρος Μ. Γκορτζολίδου, Εισηγήτρια η Πάρεδρος Ζ. Θεοδωρικάκου) κρίθηκε νόμιμο με παρατηρήσεις σχέδιο διατάγματος με αντικείμενο τον καθορισμό κριτηρίων,τρόπου και διαδικασιών οριοθέτησης των οικισμών της Χώρας με πληθυσμό κάτω των δύο χιλιάδων (2.000) κατοίκων καθώς και τον καθορισμό χρήσεων γης και γενικών όρων και περιορισμών δόμησης.

Η δημοσίευση του Π.Δ. 194/2025 προήλθε από την ενοποίηση δύο παλαιότερων νομοθεσιών: μιας που αφορούσε τους οικισμούς πριν το 1923 κι άλλης που κάλυπτε τους μεταγενέστερους αυτής περιόδου. Αυτή η ενοποίηση θεωρήθηκε νόμιμη λόγω της ύπαρξης ειδικών διατάξεων στο διάταγμα για τους προϋφισταμένους του 1923 οικισμούς καθώς επίσης και για τους παραδοσιακούς.

Οι κατηγορίες Ζωνών Α (συνεκτικό τμήμα προϋφισταμένο του 1923), Β (δημιουργημένο μεταξύ 1923-1983) και Β1 (διάσπαρτο τμήμα αυτού) κρίθηκαν αποδεκτές ως προς τη νομιμότητα, ενώ οι προτεινόμενες διατάξεις για τη Ζώνη Γ απορρίφθηκαν.

Η πρόταση περιλάμβανε εκτάσεις που είχαν συμπεριληφθεί σε προηγούμενες αναρμοδίως πραγματοποιηθείσες πολεοδομικές διαδικασίες χωρίς να πληρούν τις απαιτήσεις ένταξης στα όρια ενός οικισμού σύμφωνα με τα κριτήρια του ίδιου διατάγματος. Στην πραγματικότητα αυτές οι εκτάσεις θα έπρεπε να είναι εκτός των γεωγραφικών περιοχών ανάπτυξης, επιτρέποντας οικοδόμηση μόνο βάσει κανόνων εκτός σχεδίου δόμησης.

Η αναγνώριση της Ζώνης Γ θα σήμαινε ουσιαστική επέκταση ενός ήδη υπάρχοντος οικισμού κάτι που απαγορεύεται τόσο από τον εξουσιοδοτικό νόμο όσο κι από τις προβλέψεις του ίδιου Προεδρικού Διατάγματος.

Αν χρειάζεται η Διοίκηση να επεκτείνει τα όρια των υφισταμένων κοινοτήτων είτε για λόγους κατοίκησης είτε άλλους σκοπούς αξιοποίησης, πρέπει πρώτα να ολοκληρώσει τη διαδικασία πολεοδόμησης στις απαραίτητες περιοχές ώστε να εξυπηρετούνται σωστά οι ανάγκες των κατοίκων σε θέματα υποδομής όπως υγιεινή ή ασφάλεια σύμφωνα με το άρθρο 24 παρ.2 του Συντάγματος.

Tέλος, στο Κεφάλαιο Β του Προεδρικού Διατάγματος υπάρχουν κανονιστικές διατυπώσεις σχετικά με τους όρους δόμησης εντός των συγκεκριμένων κοινοτήτων.
Το Συμβούλιο επισήμανε ότι αυτές οι διατυπώσεις απευθύνονται στους επαγγελματίες ώστε να συντονίζουν τις σχετικές πολεοδομικές προσανατολισμένες έρευνες ανάλογα με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής πριν υποβληθούν προς έγκριση στη Διοίκηση.