Σκάνδαλο με τις αγροτικές επιδοτήσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ στην Ελλάδα
Ένα σοβαρό σκάνδαλο που αφορά τις αγροτικές επιδοτήσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ αποκαλύπτεται από το Politico. Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO) έχει ξεκινήσει έρευνες για πολλές περιπτώσεις όπου Έλληνες πολίτες έχουν λάβει κονδύλια της Ε.Ε. από το 2017 για βοσκοτόπους που είτε δεν κατείχαν είτε δεν είχαν ενοικιάσει, ή ακόμη και για γεωργικές δραστηριότητες που δεν εκτέλεσαν ποτέ, στερώντας έτσι τους νόμιμους δικαιούχους από τα χρήματα που τους αναλογούν.
Το Politico αναφέρει ότι η έρευνα εξετάζει τη διαδικασία δημιουργίας του προγράμματος και πιθανές ευθύνες κρατικών φορέων, ιδιαίτερα των υπαλλήλων του οργανισμού ΟΠΕΚΕΠΕ (Οργανισμός Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικής Βοήθειας και Εγγυήσεων), ο οποίος είναι υπεύθυνος για την εποπτεία της διανομής αυτών των χρημάτων.
Παρά το γεγονός ότι οι εμπλεκόμενοι έχουν ήδη προσαχθεί στη δικαιοσύνη, κανένα μέλος του οργανισμού δεν έχει κατηγορηθεί μέχρι στιγμής.Αντιθέτως, όταν οι αρχές προσπάθησαν να παρέμβουν για να σταματήσουν την απάτη, συχνά αντιμετώπιζαν αντιστάσεις από τον υπουργό Γεωργίας.
Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι τα ποσά που έχουν παραποιηθεί ανέρχονται σε 45 εκατομμύρια ευρώ ετησίως, καθιστώντας αυτό το σκάνδαλο μία από τις μεγαλύτερες απάτες στον γεωργικό τομέα της τελευταίας δεκαετίας.Το θέμα αυτό βγαίνει στο φως λίγους μήνες πριν ξεκινήσουν οι συζητήσεις στην Ε.Ε. σχετικά με τον νέο μεσοπρόθεσμο προϋπολογισμό για την περίοδο 2028-2034.
Η κατάσταση αυτή σίγουρα θα ενδυναμώσει τους επικριτές της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ), η οποία αποτελεί περίπου το ένα τρίτο του συνολικού επταετούς προϋπολογισμού ύψους 1,3 τρισ. ευρώ της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Μια από τις πρώτες που αντελήφθησαν τις παρατυπίες ήταν η διευθύντρια εσωτερικού ελέγχου του ΟΠΕΚΕΠEΡ κ. Παρασκευή Τυχεροπούλου. Οι ανώτεροί της όμως την περιθωριοποίησαν – αποκλείοντάς την από πρόσβαση στις βάσεις δεδομένων και απομακρύνοντάς την από τον χώρο εργασίας της. Σήμερα συνεργάζεται με την EPPO παρέχοντας τεχνική και νομική υποστήριξη στις έρευνές τους.
“Η προσέγγιση της κας Τυχεροπούλου αποκάλυψε ένα εκτεταμένο κύκλωμα απατης μέσω ψευδών δηλώσεων ιδιοκτησίας”, δήλωσε ο δικηγόρος της κος Αντώνης Βαγιανός στο Politico.
“Υπήρξε μια συντονισμένη προσπάθεια να υποβαθμίσουν τη δουλειά της… μέσω πειθαρχικών διαδικασιών κατά εκείνης καθώς επίσης κι απομάκρυνσή της ‘λόγω ανικανότητας'”, πρόσθεσε ο ίδιος.
Όπως αναφέρεται στο Politico,ο ΟΠЕΚЕПE άλλαξε διοίκηση έξι φορές μέσα σε πέντε χρόνια και όσοι προσπάθησαν να διορθώσουν τα προβλήματα γρήγορα απομακρύνθηκαν.
Eυρωπαίοι εισαγγελείς παρακολουθούν τη χρήση κονδυλίων των ευρωπαϊκών επιδοτήσεων στην Ελλάδα ήδη από το 2021 και διερευνούν περίπου 70 υποθέσεις σύμφωνα με αξιωματούχους.
Μία υπόθεση έχει ήδη εκδικαστεί στα ελληνικά δικαστήρια με καταδίκες σε φυλάκιση ενώ δύο ακόμα θα εξεταστούν στις 19 Φεβρουαρίου.
Anatomy of the Fraud with EU Funds
Ο οργανισμός ΟPKEPEP διαχειρίζεται τα κονδύλια στήριξης προς αγρότες στην Ελλάδα εδώ και χρόνια.
Από το 2005 είναι η μοναδική αρχή στη χώρα αρμόδια για τη διαχείριση των επιδοτήσεων στο πλαίσιο ΚΑΠ.
Διαχειρίζεται περίπου τρία δισεκατομμύρια ευρώ κάθε χρόνο προς σχεδόν εννέα εκατομμύρια δικαιούχους όπως αγρότες αλλά κι εξαγωγικές επιχειρήσεις.
Το πρόγραμμα αυτό ξεκίνησε μετά τις αλλαγές στη νομοθεσία περί κοινοτικών επιδοτήσεων ώστε περισσότερες περιοχές να θεωρούνται κατάλληλες προς βοσκή ειδικά στη Μεσόγειο.
Η διεύρυνση αυτή αύξησε σχεδόν διπλάσια έκταση βοσκοτόπων στην Ελλάδα – κάτι που άνοιξε νέες ευκαιρίες αλλά παράλληλα δημιούργησε συνθήκες διάπραξης απάτης.
Τα στελέχη του οργανισμού καθώς επίσης τεχνικές εταιρείες είχαν άμεση πρόσβαση στα νέα δεδομένα γης,
και ακολούθως άρχισε μια σειρά αιτήσεων δήθεν ιδιοκτητών ή μισθωτών βοσκοτόπων χωρίς ωστόσο αυτοί πραγματικά να διαθέτουν τέτοιες εκτάσεις.
Σκάνδαλο Αγροτικών Επιδοτήσεων στην Ελλάδα
Αρκετοί αξιωματούχοι που εργάστηκαν για τον οργανισμό αναφέρουν ότι οι αξιώσεις για αγροτεμάχια υποβλήθηκαν χωρίς τα απαραίτητα δικαιολογητικά, όπως συμβόλαια πώλησης και αγοράς. Αντί αυτού, οι ενδιαφερόμενοι απλά συμπλήρωναν έναν αριθμό σε μια αίτηση. Σύμφωνα με οδηγίες του ΟΠΕΚΕΠΕ,οι ελεγκτές δεν είχαν υποχρέωση να ελέγχουν τις συμβάσεις ή τους τίτλους ιδιοκτησίας ούτε να συγκρίνουν τις δηλώσεις με προηγούμενα έτη.
Ορισμένες εκτάσεις δηλώνονταν ως ιδιοκτησία ενός δικαιούχου για ένα έτος και στη συνέχεια από έναν άλλο το επόμενο έτος. Το γεγονός ότι το ίδιο κομμάτι γης δεν διεκδικήθηκε ποτέ δύο φορές υποδεικνύει ότι κάποιος με πλήρη πρόσβαση στα αρχεία μπορεί να έχει οργανώσει το σχέδιο αυτό, σύμφωνα με πληροφορίες από αξιωματούχους που συμμετείχαν στην έρευνα.
«Αυτό το σχέδιο δεν θα μπορούσε να έχει δημιουργηθεί χωρίς κάποιον στην οργάνωση που θα σας ενημέρωνε ποια κομμάτια γης είναι διαθέσιμα σε όλη τη χώρα και θα διασφάλιζε ότι δεν θα υπήρχε “διπλή κράτηση” στους φερόμενους ιδιοκτήτες της γης», δήλωσε πρώην στέλεχος του ΟΠΕΚΕΠΕ.
Δομή του Σχεδίου: Τρία Επίπεδα Συνεργασίας
Οι παρόντες και πρώην αξιωματούχοι περιγράφουν ένα σχέδιο που λειτουργούσε σε τρία επίπεδα:
- Ο ΟΠΕΚΕΠΕ παρείχε πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά με τους διαθέσιμους βοσκότοπους στους τεχνικούς συμβούλους του.
- Aξιωματούχοι που συμμετείχαν στις απάτες αγνοούσαν ακατάλληλες αιτήσεις ή εξέδιδαν εγκυκλίους που βοηθούσαν τους δράστες να αποφύγουν την επιθεώρηση, ενώ άλλοι διευθυντές της υπηρεσίας αντιμετώπισαν πιέσεις ώστε να αποχωρήσουν.
-
«Αυτό δεν θα ήταν δυνατό χωρίς τον συντονισμό κάποιου που έχει πρόσβαση στον χάρτη των διαθέσιμων εκτάσεων και των ήδη δηλωμένων»,ανέφερε ένας υπεύθυνος στο υπουργείο Γεωργίας.
Pεπορείες πλαστών αιτήσεων προήλθαν κυρίως από την Κρήτη, η οποία είχε λάβει περίπου τα δύο τρίτα των συνολικών αγροτικών επιδοτήσεων της Ελλάδας από την Ε. Ε. το 2020. Σύμφωνα με στοιχεία του ΟΠΕΚΕΠΈ, άτομα από τη συγκεκριμένη περιοχή ισχυρίζονται πως κατέχουν γη σε διάφορες περιοχές -από τη Βόρεια Ελλάδα μέχρι την Πελοπόννησο και τα νησιά.
“Υπάρχουν τόσοι πολλοί αγρότες από την Κρήτη που δηλώνουν γη σε όλη την Ελλάδα· καμία αίτηση δε σχετίζεται με ίδια περιοχή κι ούτε κανείς δηλώνει το ίδιο κομμάτι”,προσέθεσε ο εκπρόσωπος του υπουργείου Γεωργίας.
Aξιοσημείωτο είναι πως οι αιτούντες κατάφεραν να λάβουν χρηματοδότηση για εκτάσεις εκτός Ελλάδας σε 34 περιπτώσεις, συμπεριλαμβανομένης μιας αίτησης για επιδότηση σχετικά με οικόπεδο στη Βόρεια Μακεδονία -μια χώρα μη μέλος της Ε.E., όπως αποκάλυψε η ελληνική ιστοσελίδα «Inside Story».
“Τους εντοπίσαμε το 2021 και ζητήσαμε επιστροφή των χρημάτων”, δήλωσε πρώην στέλεχος του ΟΠЕΚЕПE υπό καθεστώς ανωνυμίας λόγω ευαισθησίας θέματος. “Ωστόσο, η κατάσταση ήταν πολύ πιο περίπλοκη”.
Tο 2019 δύο άτομα από τη Ρέθυμνο υπέβαλαν αίτηση για επιδότηση μισθωμένης έκτασης στο νησί Τζιάς ως βοσκότοπο. Η αίτησή τους περιλάμβανε μισθωτικά συμβόλαια αναφέροντας άλλους κατοίκους ως ιδιοκτήτες κι έτσι εισέπραξαν περίπου €73.000 ευρώ χρηματοδότηση από κονδύλια της Ε.E.. Στην επόμενη χρονιά άλλοι παραγωγοί μίσθωσαν ξανά αυτήν την έκταση αλλά φαίνεται πως άλλαξε χέρια σύμφωνα με τα νέα συμβόλαια στον ΟΠЕКΈPΈ.”
“Οι φερόμενοι ιδιοκτήτες αυτών των τεμαχιών στην Τζιά άλλαζαν συνεχώς”, ανέφερε ο τότε πρόεδρος του ΟΠKEPE Γρηγόριος Βάρρας στην έκθεση προς τους εισαγγελείς Ρεθύμνου.” Υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις συνενοχής.”
Eλληνικό δικαστήριο καταδίκασε τον περασμένο μήνα απατεώνες στη Ρέθυμνο σε ποινές φυλάκισης μεταξύ 12 έως 24 μηνών – αυτές είναι οι πρώτες σημαντικές καταδίκες στο πλαστό σύστημα βοσκής . Η υπόθεση υποστηρίχθηκε επίσης μέσω στοιχείων αποσταλείσα απο τον EPPO ενώ Ευρωπαίος εισαγγελέας συμμετείχε στις ακροάσεις .
Nέα Υπόθεση Δικαστικής Έρευνας
Sτην άλλη περίπτωση ,που εξετάζεται στις Φεβρουαρίου , άντρας απο Κρήτης ισχυρίστηκε πως ήταν κάτοχος βοσκών στον Γράμμα , βορειοδυτική Ελλάδα . O συγκεκριμένος άντρας , πρώην εργολάβος υπουργείου γεωργίας , κατηγορείται μαζί οικογενειακά μέλη καθώς φέρονται έχουν λάβει χιλιάδες ευρώ μετά ισχυρισμούς περί ενοικίασης 450 στρεμάτων κοντά στα αλβανικά σύνορα .
Σκάνδαλο στον ΟΠΕΚΕΠΕ: Υπουργοί και Ηγετικά Στελέχη σε Αντιπαράθεση
Η ηγεσία του ΟΠΕΚΕΠΕ έχει γίνει αντικείμενο πολιτικής αντιπαράθεσης, καθώς οι υπουργοί Γεωργίας προχώρησαν στην απομάκρυνση στελεχών που επιχείρησαν να καταπολεμήσουν σκάνδαλα. Πρώτος στη λίστα των απομακρυνθέντων ήταν ο Γρηγόριος Βάρρας,του οποίου οι παρατυπίες ήρθαν στο φως το 2020.
Κατά τη διάρκεια ελέγχων εκείνης της χρονιάς, η Τυχεροπούλου, η οποία αργότερα απολύθηκε και υποβιβάστηκε, συνέκρινε δηλώσεις για τα ίδια αγροτεμάχια σε διαφορετικά έτη. «Αυτή η προσέγγιση αποκάλυψε ένα εκτεταμένο σχέδιο απάτης που περιλάμβανε ψευδείς δηλώσεις ιδιοκτησίας για την απόσπαση παράνομων ευρωπαϊκών επιδοτήσεων», ανέφερε ο δικηγόρος της.
Ο Βάρρας αποφάσισε το 2020 να μπλοκάρει 3.500 ΑΦΜ που σχετίζονταν με ύποπτες αιτήσεις για περαιτέρω έλεγχο. Τρία από αυτά τα ζητήματα διαβιβάστηκαν στους Έλληνες εισαγγελείς και αργότερα η EPPO ανέλαβε την υπόθεση.
Τον Νοέμβριο του 2020, ωστόσο, ο τότε υπουργός Γεωργίας Μάκης Βορίδης ζήτησε την παραίτηση του Βάρρα και οι έρευνες σταμάτησαν προσωρινά. Σύμφωνα με τρία στελέχη του ΟΠΕΚΕΠE αλλά και ελληνικά μέσα ενημέρωσης εκείνης της εποχής, ο Βάρρας αναγκάστηκε να παραιτηθεί λόγω αυτής της έρευνας.
Ο υπουργός αρνείται τις κατηγορίες αυτές: «Δεν έχω πει ποτέ τίποτα στον Βάρρα σχετικά με την έρευνα», δήλωσε στο Politico προσθέτοντας ότι τέτοιες αποφάσεις ανήκαν αποκλειστικά στην αρμοδιότητα του προεδρείου του οργανισμού.
“Δεν έχω τίποτα να κρύψω”, δήλωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης στη βουλή στις 24 Ιανουαρίου τονίζοντας ότι δεν μπορεί να παρέχει λεπτομέρειες όσο διαρκούν οι διαδικασίες ελέγχου. “Καταβάλλουμε σημαντικές προσπάθειες ώστε να μεταμορφώσουμε έναν οργανισμό που δεν απέκτησε ποτέ τις απαραίτητες τεχνολογικές δυνατότητες”.
Παρά τη μέθοδο ελέγχου της Τυχεροπούλου το 2021, δόθηκαν οδηγίες στους ελεγκτές να περιορίσουν τους ελέγχους σε μία μόνο χρονιά χωρίς ανάγκη επαλήθευσης των τίτλων ιδιοκτησίας. “Αυτό δημιούργησε την εντύπωση ότι υπήρχαν αξιωματούχοι πρόθυμοι να καλύψουν καταστάσεις κατάχρησης κονδυλίων”, δήλωσε ο δικηγόρος της Τυχεροπούλου.
Το 2023, ένας άλλος πρόεδρος του ΟΠΕΚΕΠE , Ευάγγελος Σημανδράκος μπλόκαρε περίπου 6.000 ΑΦΜ λόγω ανακριβών δηλώσεων αλλά σύντομα δέχθηκε πιέσεις από τον τότε υπουργό Λευτέρη Αυγενάκη για παραίτηση εξαιτίας προβλημάτων πληρωμών στον οργανισμό.
{https://x.com/POLITICOEurope/status/1887319106908545077}
Pίξεις από τις Βρυξέλλες προς Ελλάδα
Με την εμφάνιση νέων στοιχείων γύρω από υποθέσεις απάτης στην Ελλάδα αυξάνεται η πίεση από τις ευρωπαϊκές αρχές για καθαρές διαδικασίες στον οργανισμό OPEKEPE. Ωστόσο συνεχίζουν τα εμπόδια εκ μέρους του Υπουργείου Γεωργίας.
Tον Μάρτιο του 2024 , η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επέβαλε πρόστιμο ύψους €283 εκατομμύρια στην Ελλάδα για κακοδιαχείριση σχετικά με πληρωμές βοήθειας ΕE κατά τα έτη 2020-2022 .
Mάλιστα , o OPEKEPE τέθηκε υπό δοκιμασία διάρκειας ενός χρόνου λόγω σοβαρών καθυστερήσεων στη διανομή πόρων . “H ανεπαρκής αντίδραση μπορεί ακόμη και ν’ οδηγήσει σε ανάκληση πιστοποίησης”, προειδοποιεί επιστολή προς ελληνικές αρχές .
Tην ίδια στιγμή , στις11 Σεπτεμβρίου , o σημερινός Υπουργός Γεωργίας Κωνσταντίνος Tσιάρας ανακοίνωσε σχέδιο δράσης συνεργασίας με το τμήμα γεωργίας E.E., θέτοντας τον OPEKEPE υπό εποπτεία .
Aνατροπή Διοίκησης
Tο τελευταίο κεφάλαιο αυτού του σκανδάλου γράφεται μετά τη δικαστική καταδίκη Κρητικών που εμπλέκονται στις αξιώσεις της Tζιάς στις14 Oκτωβρίου όταν o επικεφαλής OPEKEP E κ.Mπαμπασίδης απέλυσε ξαφνικά τη Tυχεροπούλου “λόγω ανικανότητας”.
Aφού εργάζονταν επί22 χρόνια στην υπηρεσία αυτή ,χάνοντας πρόσβαση στα αρχεία τους ενώ σφραγίσθηκε το γραφείο τους είναι πλέον σε διαδικασία διεκδίκησης αποκατάστασης μέσω νόμιμων ενεργειών .
Αλλαγές στην ηγεσία του ΟΠΕΚΕΠΕ και οι επιπτώσεις της EPPO
Σύμφωνα με πληροφορίες από το Politico, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO) έχει ζητήσει την απόσπαση της κας Τυχεροπούλου στο γραφείο της στην Αθήνα ως ειδική σύμβουλος.
«Λαμβάνοντας υπόψη την εξαιρετική τεχνογνωσία της κας Τυχεροπούλου, στόχος αυτής της απόσπασης είναι να υποστηρίξει τις έρευνες της EPPO για απάτες που επηρεάζουν ιδιαίτερα τις ευρωπαϊκές επιδοτήσεις», δήλωσε αξιωματούχος της EPPO.
Απαντώντας σε ερωτήσεις σχετικά με την απομάκρυνση αυτή, ο κ. Μπαμπασίδης ανέφερε ότι δεν μπορεί να σχολιάσει συγκεκριμένα θέματα προσωπικού.
Ο υπουργός Γεωργίας κ. Τσιάρας δεν έχει ακόμη υπογράψει τη μεταβίβαση, παρά το γεγονός ότι έχει εγκριθεί από το υπουργείο Δικαιοσύνης. Αρνήθηκε επίσης να αναφερθεί στην κατάσταση γύρω από την κα Τυχεροπούλου.
Στα τέλη Νοεμβρίου, ο κ. Τσιάρας είχε συνάντηση με στελέχη της EPPO και ακολούθως ζήτησε την παραίτηση του επικεφαλής του ΟΠΕΚΕΠΕ, κ. Μπαμπασίδη. Η EPPO επιβεβαίωσε τη συνάντηση χωρίς να αποκαλύψει λεπτομέρειες για τα συζητηθέντα θέματα.
«Η εντολή μου προς τη νέα διοίκηση είναι να προχωρήσει στην εφαρμογή του σχεδίου δράσης το συντομότερο δυνατό. Αυτός ο στόχος είναι το μεγάλο μας στοίχημα», είπε ο Τσιάρας στο Politico.
Όταν ρωτήθηκε για τα σχόλια αυτά, ο κ. Μπαμπασίδης τόνισε ότι οι υπουργοί έχουν τη δυνατότητα να διορίζουν και να απολύουν προσωπικό στους φορείς που εποπτεύουν. Επιπλέον ανέφερε πως η θητεία του χαρακτηρίστηκε από δίκαιες διαδικασίες πληρωμών ύψους 2,8 δισ. ευρώ για το 2024 μετά από ενδελεχείς ελέγχους.
Ένας εκπρόσωπος του υπουργείου Γεωργίας δήλωσε: «Οι δυσλειτουργίες στον ΟΠΕΚΕΠΕ δεν είναι κάτι νέο και δεν σχετίζονται αποκλειστικά με την παρούσα πολιτική ηγεσία ή κυβέρνηση».Τα προβλήματα αυτά έχουν μακρά ιστορία και όσο περισσότερο αγνοούνται τόσο πιο περίπλοκα γίνουν.
«Το πιθανότερο είναι ότι περισσότερες υποθέσεις θα οδηγηθούν στα δικαστήρια. Η σαφής εντολή του υπουργού Τσιάρα είναι να διενεργείται πλήρης διερεύνηση κάθε καταγγελίας», πρόσθεσε ο αξιωματούχος.
Ο κ. Τσιάρας προχώρησε στον διορισμό του Νικόλαου Σαλάτα ως νέου προεδρεύοντος στον ΟΠΕΚΕΠΕ στα τέλη Ιανουαρίου – αποτελώντας τον έκτο επικεφαλής μέσα σε πέντε χρόνια.
“Τι σχέση έχει ένας συνταξιούχος δικαστής με αγροτικά θέματα;”,αναρωτήθηκε στη Βουλή την προηγούμενη εβδομάδα ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Νίκος Ανδρουλάκης.” Ή χρησιμοποιείτε έναν συνταξιούχο δικαστή επειδή το κριτήριο για την επιλογή του σχετίζεται με την τακτοποίηση των αποδεικτικών στοιχείων που ήδη ερευνούν οι ευρωπαϊκές αρχές;”.
Οι Έλληνες εισαγγελείς αρνήθηκαν οποιοδήποτε σχόλιο σχετικά με τις εξελίξεις αυτές.