Εξωτερικό Χρέος Ελλάδας: Συναγερμός στα 590,4 δισ. ευρώ – Πολλαπλάσιο του ΑΕΠ σε σχέση με την Ευρωπαϊκή Ένωση
Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννη Στουρνάρα, το ακαθάριστο εξωτερικό χρέος της χώρας, σε τρέχουσες τιμές, παρουσίασε σημαντική αύξηση, φτάνοντας τα 590,4 δισ. ευρώ στο τέλος του 2025. Αυτό αντιστοιχεί στο 237,7% του ΑΕΠ, επίπεδο πολλαπλάσιο σε σύγκριση με τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ειδικότερα, οι καθαρές υποχρεώσεις της Ελλάδος προς το εξωτερικό κατέγραψαν άνοδο 13,9 δισ. ευρώ, διαμορφώνοντας το συνολικό ποσό στα 339,7 δισ. ευρώ. Η αύξηση αυτή οφείλεται κυρίως στη μείωση των καθαρών απαιτήσεων των λοιπών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, παρά την αντισταθμιστική βελτίωση της καθαρής θέσης από άλλους τομείς της οικονομίας και την Τράπεζα της Ελλάδος, καθώς και τη γενική κυβέρνηση.
Η εξέλιξη του χρέους επηρεάζεται πέραν των συναλλαγών και από τη μεταβολή των αποτιμήσεων, ιδίως των υποχρεώσεων, που αντανακλούν την άνοδο της αξίας των μετοχικών τίτλων.
Καθαρή Διεθνής Επενδυτική Θέση (ΚΔΕΘ)
Παρά τη σημαντική αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ το 2025, η καθαρή διεθνής επενδυτική θέση (ΚΔΕΘ) παρουσίασε οριακή βελτίωση, φτάνοντας στο -136,8% του ΑΕΠ (από -137,6% το 2024). Ωστόσο, η Ελλάδα εξακολουθεί να κατέχει την υψηλότερη αρνητική ΚΔΕΘ στην ΕΕ, υπερβαίνοντας κατά πολύ το όριο του -35% του ΑΕΠ που προβλέπεται στη διαδικασία μακροοικονομικών ανισορροπιών.
Οι κίνδυνοι και ο ρόλος των δανείων του Μηχανισμού Στήριξης
Η Τράπεζα της Ελλάδος επισημαίνει ότι οι κίνδυνοι για τη χώρα είναι προς το παρόν περιορισμένοι, καθώς η κύρια συνιστώσα της αρνητικής ΚΔΕΘ αφορά τα δάνεια από τον Μηχανισμό Στήριξης, τα οποία χαρακτηρίζονται από χαμηλά επιτόκια και μεγάλη διάρκεια.
Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται αύξηση των καθαρών υποχρεώσεων των λοιπών τομέων της οικονομίας, που συνδέεται πρωτίστως με την πώληση δανείων τους σε εξωτερικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, καθώς και με την ενίσχυση των καθαρών ροών ξένων άμεσων επενδύσεων (ΞΑΕ) προς την Ελλάδα.
Για τη μεσοπρόθεσμη βελτίωση της ΚΔΕΘ, κρίνεται απαραίτητη η σταδιακή μείωση του εξωτερικού χρέους της γενικής κυβέρνησης, η επίτευξη υψηλών ρυθμών οικονομικής ανάπτυξης, καθώς και η διατήρηση σταθερών και ικανοποιητικών πλεονασμάτων στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών.
Ανάλυση ΚΔΕΘ κατά είδος επένδυσης
- Άμεσες Επενδύσεις: Οι καθαρές υποχρεώσεις από άμεσες επενδύσεις αυξήθηκαν, κυρίως λόγω της ενίσχυσης των εισροών ΞΑΕ στην Ελλάδα.
- Επενδύσεις Χαρτοφυλακίου: Οι καθαρές απαιτήσεις από επενδύσεις χαρτοφυλακίου περιορίστηκαν κατά 16,3 δισ. ευρώ. Η μείωση των καθαρών απαιτήσεων από λοιπά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και την Τράπεζα της Ελλάδος, καθώς και η αύξηση των υποχρεώσεων της γενικής κυβέρνησης, αντισταθμίστηκαν μερικώς από την άνοδο των καθαρών απαιτήσεων σε λοιπούς τομείς της οικονομίας. Οι εταιρικές αναδιαρθρώσεις ελληνικών χρηματοπιστωτικών ομίλων που ολοκληρώθηκαν το 2025 επηρέασαν την αύξηση των υποχρεώσεων των λοιπών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και τη μείωση των υποχρεώσεων των λοιπών τομέων της οικονομίας.
- Λοιπές Επενδύσεις: Η αρνητική καθαρή θέση στην κατηγορία των λοιπών επενδύσεων περιορίστηκε κατά 8,1 δισ. ευρώ το 2025. Αυτό οφείλεται στη μείωση των καθαρών υποχρεώσεων της Τράπεζας της Ελλάδος, της γενικής κυβέρνησης και των λοιπών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, η οποία αντισταθμίστηκε εν μέρει από την αύξηση των υποχρεώσεων των λοιπών τομέων της οικονομίας.
Αιτίες Επιδείνωσης της ΚΔΕΘ
Η επιδείνωση της ΚΔΕΘ το 2025 αποδίδεται κυρίως στη μείωση των καθαρών απαιτήσεων των λοιπών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, που συνδέεται με τις εταιρικές αναδιαρθρώσεις. Αυτή η μείωση αντισταθμίστηκε πρωτίστως από τη μείωση των υποχρεώσεων των λοιπών τομέων της οικονομίας και την αύξηση των καθαρών απαιτήσεων της Τράπεζας της Ελλάδος, και δευτερευόντως από τη μείωση των καθαρών υποχρεώσεων της γενικής κυβέρνησης.
Ακαθάριστο και Καθαρό Εξωτερικό Χρέος
Το ακαθάριστο εξωτερικό χρέος, που έφτασε στα 590,4 δισ. ευρώ στο τέλος του 2025, αυξήθηκε σχεδόν αποκλειστικά λόγω των υποχρεώσεων των λοιπών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. Παρόλα αυτά, ο λόγος του ακαθάριστου εξωτερικού χρέους προς το ΑΕΠ παρουσίασε βελτίωση, χάρη στην σημαντική αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ.
Το καθαρό εξωτερικό χρέος διαμορφώθηκε σε 286,4 δισ. ευρώ (115,3% του ΑΕΠ) το 2025, αυξημένο κατά 1,8 δισ. ευρώ σε σχέση με το 2024. Η αύξηση αυτή οφείλεται πρωτίστως στην άνοδο του καθαρού χρέους των λοιπών τομέων της οικονομίας και δευτερευόντως στη μείωση των καθαρών απαιτήσεων των λοιπών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και της Τράπεζας της Ελλάδος. Η επιδείνωση αυτή αντισταθμίστηκε εν μέρει από τον περιορισμό του καθαρού χρέους της γενικής κυβέρνησης. Ως ποσοστό του ΑΕΠ, το καθαρό εξωτερικό χρέος συρρικνώθηκε λόγω της ανόδου του ονομαστικού ΑΕΠ κατά το 2025.