Διευκρινίσεις από το Συμβούλιο της Επικρατείας για τα Προεδρικά Διατάγματα

Σε πρόσφατη ανακοίνωσή του, το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) παρέχει σημαντικές διευκρινίσεις σχετικά με την επεξεργασία δύο προεδρικών διαταγμάτων που αφορούν τους όρους δόμησης και τις περιορισμούς στην επέκταση των οικισμών.

Κεντρικό σημείο της ανακοίνωσης είναι οι ρυθμίσεις του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) αναφορικά με τη Ζώνη Γ’, οι οποίες κρίθηκαν παράνομες. Αυτές περιλάμβαναν εκτάσεις που δεν πληρούσαν τις απαιτούμενες προϋποθέσεις για να ενταχθούν στα όρια οικισμού.

Πιο συγκεκριμένα, πέρυσι είχε υποβληθεί στο ΣτΕ σχέδιο προεδρικού διατάγματος, το οποίο έλαβε θετική γνωμοδότηση τον Αύγουστο του 2024 (γνωμοδότηση 74/2024). Το Ε’ τμήμα του ΣτΕ, υπό την προεδρία της αντιπροέδρου Μαργαρίτας Γκορτζολίδου και με εισηγήτρια την πάρεδρο Ζωής Θεοδωρικάκου, είχε κρίνει νόμιμο το σχέδιο αυτό που συνένωνε δύο ισχύοντα οικιστικά διατάγματα: εκείνα που καθορίζουν τα κριτήρια οριοθέτησης και τους όρους δόμησης σε περιοχές εκτός σχεδίου πόλεως πριν από το 1923 και εκείνο που αφορά τους κανόνες δόμησης για οικισμούς έως 2.000 κατοίκους.

Αξιοσημείωτο είναι ότι υπήρχαν σε ισχύ δύο προεδρικά διατάγματα. Το πρώτο χρονολογείται στις 2/13-3-81 και αφορά τους οικισμούς πριν από το 1923 στις περιοχές εκτός σχεδίου πόλεως. Με αυτό καθορίζονται τα όρια των υφισταμένων οικισμών μέχρι την ημερομηνία αυτή χωρίς εγκεκριμένο ρυμοτομικό σχέδιο καθώς επίσης οι όροι δόμησης αυτών των οικοπέδων. Το δεύτερο διάταγμα είναι αυτό της 24-04-1985 κι αφορά τους οικισμούς μέχρι 2.000 κατοίκους με αντίστοιχες προβλέψεις.

Μετά τη γνωμοδότηση του ΣτΕ προς το ΥΠΕΝ, η υπουργική αρχή επανακατέθεσε στο δικαστήριο τον ίδιο φάκελο τον περασμένο Μάρτιο με κάποιες τροποποιήσεις – η υπ’ αριθμ. 17/2025 γνωμοδότηση εξέφρασε επίσης θετική άποψη επί αυτού.

Η ενοποίηση αυτή θεωρήθηκε νόμιμη από πλευράς ΣτΕ ενώ αντίθετα οι νέες κανονιστικές αλλαγές για τη Ζώνη Γ’ αποδοκιμάστηκαν ως μη νόμιμες.

Η Ζώνη Γ’, σύμφωνα με τις προβλέψεις του σχεδίου διατάγματος, περιλάμβανε περιοχές μετά τη Β1 Ζώνη έως τον καθορισμένο χώρο ενός οικισμού όπως προσδιορίστηκε από νομαρχιακή απόφαση.Σύμφωνα με αυτά τα δεδομένα «εκτάσεις οι οποίες είχαν συμπεριληφθεί σε προηγούμενες αναρμόδιες διαδικασίες» θα μπορούσαν να ενσωματωθούν στη ζώνη αυτή ενώ δεν πληρούσαν τις απαιτήσεις ένταξης σύμφωνα με τα κριτήρια του ίδιου ΠΔ.

Το ΣτΕ επισημαίνει: «Στην πραγματικότητα πρόκειται για εκτάσεις που βάσει χαρακτηριστικών θα έπρεπε να βρίσκονται εκτός των γεωγραφικών πλαισίων ενός οργανωμένου χώρου». Η αναγνώριση αυτής της ζώνης θα σήμαινε ουσιαστικά επέκταση ενός υπάρχοντος ορίου ακινήτου κάτι που απαγορεύεται σαφώς τόσο στον εξουσιοδοτικό νόμο όσο και στις ίδιες τις διατάξεις του ΠΔ.

“Η εν λόγω επέκταση βέβαια δεν αποκλείεται αλλά μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο μετά από προηγούμενη πολεοδομική διαδικασία,” προσθέτει η επιτροπή συμβούλων επικρατείας.“Ωστόσο απαραίτητη προϋπόθεση γι’ αυτήν είναι η θέσπιση εγκεκριμένου ΤΠΣ ή ΕΠΣ καθώς επίσης η ύπαρξη εγκεκριμένου ΓΠΣ ή ΣΧΟΟΑΠ.”