Σε ένα νέο γεωπολιτικό και οικονομικό σκηνικό, η εποχή όπου η Ευρώπη αναζητούσε ομοφωνία από τα «27» κράτη-μέλη για κάθε κίνηση, φαίνεται να ολοκληρώνεται. Οι υπουργοί Οικονομικών έξι ισχυρών οικονομιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Ισπανία, Ολλανδία και Πολωνία) προχωρούν στη δημιουργία μιας «συμμαχίας προθύμων» με πρωταρχικό στόχο την άμεση ενοποίηση των κεφαλαιαγορών, παρακάμπτοντας υφιστάμενες ευρωπαϊκές πολιτικές αγκυλώσεις.
Το σχέδιο των «6» για την επιτάχυνση της Ένωσης Κεφαλαιαγορών (Capital Markets Union – CMU) παρουσιάζεται σήμερα στο Eurogroup από τον Γερμανό υπουργό Οικονομικών. Αν και η επίσημη ατζέντα δεν αναφέρει λεπτομέρειες για το περιεχόμενο της παρέμβασης, γίνεται λόγος για «ενημέρωση σχετικά με μια νέα πρωτοβουλία έξι κρατών-μελών».
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Συνθήκη, για την υλοποίηση συγκεκριμένων δράσεων απαιτείται η συνεργασία τουλάχιστον 9 χωρών, χωρίς την ανάγκη έγκρισης από το σύνολο των «27». Αυτή ακριβώς την προσέγγιση ακολουθούν οι χώρες που συνασπίζονται για την Ένωση Κεφαλαιαγορών.
Η Ελλάδα αναμένεται να ενταχθεί στο σχήμα, δεδομένου ότι το Χρηματιστήριο Αθηνών έχει ήδη τεθεί υπό την «ομπρέλα» του Euronext. Επιπλέον, ο Κυριάκος Πιερρακάκης, που προεδρεύει του Eurogroup, έχει εκφράσει κατ’ επανάληψη την ισχυρή του υποστήριξη σε πρωτοβουλίες που επιταχύνουν μεταρρυθμίσεις, οδηγώντας σε βαθύτερη ενοποίηση των ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών.
Η Στρατηγική του «Ρυμουλκού»
Η ομάδα των «E6», όπως αποκαλείται πλέον στους διαδρόμους των Βρυξελλών, δεν λειτουργεί ως μια αποκλειστική λέσχη, αλλά ως «ρυμουλκό». Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, ο στόχος είναι η δημιουργία μιας «βαρυτικής έλξης» η οποία θα παρασύρει σταδιακά το υπόλοιπο της Ευρώπης, δημιουργώντας τετελεσμένα και ασκώντας πίεση σε όσους παραμένουν διστακτικοί, μέσω του φόβου της απομόνωσης.
Η πρωτοβουλία βασίζεται στο δόγμα της «Ευρώπης των δύο ταχυτήτων», ένα θέμα που συζητήθηκε αναλυτικά στην πρόσφατη Σύνοδο Κορυφής στο Alden Biesen του Βελγίου. Εκεί, ηγέτες όπως ο Γάλλος Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν και ο Γερμανός Καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, συμφώνησαν ότι η ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης δεν πρέπει να υπονομεύεται από διχόνοια και καθυστερήσεις.
«Αν μας κρατούν πίσω 15 ή 20 μικρότερες χώρες, ίσως οι μεγάλες πρέπει να προχωρήσουν μπροστά για να δημιουργήσουν κάτι που λειτουργεί», ανέφερε χαρακτηριστικά Ευρωπαίος διπλωμάτης στο Politico, υποδηλώνοντας την πρόθεση παράκαμψης των μικρότερων κρατών-μελών που εμποδίζουν την Ένωση Κεφαλαιαγορών (CMU).
Η Έκθεση Ντράγκι και ο Γερμανικός Παράγοντας
Η επιτάχυνση των διαδικασιών αποτελεί απάντηση στις πιέσεις που δέχεται η ΕΕ από τις ΗΠΑ και την Κίνα. Όπως επισήμανε ο Μάριο Ντράγκι στην έκθεσή του τον Σεπτέμβριο του 2024, χωρίς μια ενοποιημένη κεφαλαιαγορά, οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις δυσκολεύονται να αντλήσουν τα απαραίτητα κεφάλαια για έρευνα και ανάπτυξη, χάνοντας συνεχώς έδαφος έναντι των ανταγωνιστών τους.
Ο Γερμανός Καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς εμφανίζεται αποφασισμένος να επιφέρει αλλαγές. «Βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μια εντελώς νέα γεωπολιτική κατάσταση», δήλωσε, τονίζοντας την ανάγκη για ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης προκειμένου να επιβιώσει. Η αλλαγή στάσης του Βερολίνου, που πλέον ευθυγραμμίζεται με το Παρίσι στην ανάγκη για «ενισχυμένη συνεργασία» (enhanced cooperation), ανοίγει τον δρόμο για τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού αντίστοιχου της αμερικανικής Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς (SEC).
Τα Εμπόδια και η Επόμενη Ημέρα
Παρά την αισιοδοξία, υφίστανται νομικά και πολιτικά εμπόδια. Για την επίσημη ενεργοποίηση της ρήτρας «ενισχυμένης συνεργασίας» απαιτούνται τουλάχιστον εννέα κράτη-μέλη, ενώ η τρέχουσα ομάδα απαρτίζεται από έξι. Εντούτοις, χώρες όπως η Σουηδία, η Δανία και η Αυστρία φέρονται ως πιθανοί υποψήφιοι για ένταξη στο σχήμα, όπως και η Ελλάδα.
Παράλληλα, παρατηρείται έντονη δυσαρέσκεια από τις χώρες που αποκλείστηκαν από τις προπαρασκευαστικές συζητήσεις, καθώς εκφράζουν ανησυχία ότι οι αποφάσεις ενδέχεται να προαποφασιστούν από τους ισχυρούς και να παρουσιαστούν στους υπόλοιπους ως τετελεσμένα.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ένα σχέδιο της Κομισιόν, αναμενόμενο για τον Μάρτιο, περιλαμβάνει επίσης το λεγόμενο «28ο καθεστώς», ένα εταιρικό δίκαιο που θα επιτρέπει την διαδικτυακή ίδρυση εταιρειών εντός 48 ωρών, με ισχύ σε ολόκληρη την ΕΕ.