Μηνύματα με ιδιαίτερη γεωπολιτική και γεωοικονομική βαρύτητα έστειλε ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, προς την Ελλάδα. Αυτά τα μηνύματα έρχονται λίγες ημέρες πριν από την καθοριστική συνάντηση στην Ουάσιγκτον, η οποία στοχεύει στην επιτάχυνση της υλοποίησης του Κάθετου Διαδρόμου, και μόλις δύο 24ωρα μετά την υπογραφή των συμβάσεων παραχώρησης για την έρευνα και εκμετάλλευση υδρογονανθράκων σε θαλάσσιες περιοχές νότια της Πελοποννήσου και της Κρήτης, με την κοινοπραξία Chevron-HELLENiC ENERGY.
Των Π. ΓΑΛΙΑΤΣΑΤΟΥ, Θ. ΤΣΙΤΣΑ – ΠΗΓΗ: Realnews
Ο Αμερικανός Πρόεδρος επέλεξε μια τυπική διπλωματική τελετή, την επίδοση διαπιστευτηρίων του νέου Έλληνα Πρέσβη στην Ουάσιγκτον, Αντώνη Αλεξανδρίδη, για να εκφράσει αυτές τις σημαντικές του θέσεις. Μέσα από την επιστολή και τις επίσημες παρατηρήσεις του προς τον νέο πρέσβη, ο κ. Τραμπ εστίασε σε τρεις κεντρικούς άξονες: την άμυνα, τις επενδύσεις και την ενέργεια. Τόνισε ότι οι αμερικανο-ελληνικές σχέσεις βρίσκονται στο υψηλότερο σημείο τους και ότι η Ελλάδα προχωρά δυναμικά προς την επίτευξη του στόχου του ΝΑΤΟ για αμυντικές δαπάνες ίσες με το 5% του ΑΕΠ, αναδεικνύοντάς την ως έναν αξιόπιστο και ηγετικό σύμμαχο εντός της Συμμαχίας.
Παράλληλα, υπογράμμισε τη δέσμευση των ΗΠΑ για την ενίσχυση του εμπορίου και των επενδύσεων, συνδέοντας άμεσα τη συνεργασία με τη δημιουργία θέσεων εργασίας και ευκαιριών για την οικονομία, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην περαιτέρω διεύρυνση των οικονομικών δεσμών.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη ναυπηγική συνεργασία, η οποία αναδεικνύεται ως ένας από τους πιο απτούς τομείς κοινής οικονομικής και αμυντικής δράσης. Ο κ. Τραμπ αναφέρθηκε στην προοπτική συνεργασίας με την ελληνική ναυπηγική βιομηχανία, επισημαίνοντας ότι βρίσκονται σε εξέλιξη συζητήσεις για την κατασκευή αμερικανικών φρεγατών στην Ελλάδα. Αυτή η προοπτική, εφόσον υλοποιηθεί, μπορεί να οδηγήσει σε μεταφορά τεχνογνωσίας, σημαντικές επενδύσεις σε υποδομές και δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, εντασσόμενη στη γενικότερη στρατηγική των ΗΠΑ για την ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανικής συνεργασίας με τους Ευρωπαίους συμμάχους.
Η ναυπηγική διάσταση συνδέεται άρρηκτα και με την εμπορική ναυτιλία, την ενεργειακή μεταφορά και την ευρύτερη αλυσίδα εφοδιασμού. Η αμερικανική πλευρά αντιμετωπίζει την Ελλάδα ως έναν κρίσιμο εταίρο για τη διαμόρφωση ενός διατλαντικού πλαισίου συνεργασίας στον θαλάσσιο τομέα, με στόχο την ενίσχυση της βιομηχανικής παραγωγής, της ενεργειακής μεταφοράς και της ανθεκτικότητας των εφοδιαστικών αλυσίδων. Σε αυτό το πλαίσιο, η συνεργασία στα ναυπηγεία αποκτά διπλή στρατηγική σημασία: τόσο οικονομική όσο και αμυντική.
Αξίζει να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, στα γραπτά σχόλια του Προέδρου Τραμπ κατά την επίδοση των διαπιστευτηρίων του κ. Αλεξανδρίδη στον Λευκό Οίκο, δεν υπήρξε αναφορά στο σχήμα 3+1 (Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ συν τις ΗΠΑ). Αυτό θεωρήθηκε αναμενόμενο, δεδομένης της ευαισθησίας του θέματος, ενώ κρίθηκε ιδιαίτερα θετική η απουσία οποιασδήποτε αναφοράς στην Τουρκία ή σε θέματα διαφορών.
Σημαντική ήταν επίσης η αναφορά του Προέδρου Τραμπ στην Κίμπερλι Γκιλφόιλ, την οποία χαρακτήρισε ως πρόσωπο εμπιστοσύνης, σηματοδοτώντας την εμπιστοσύνη που αποδίδει στη διμερή σχέση. Η ίδια, άλλωστε, είχε αφήσει να εννοηθεί ότι ο Αμερικανός Πρόεδρος επιθυμεί να επισκεφθεί την Ελλάδα, κάτι που ο ίδιος επιβεβαίωσε στον ιδιωτικό διάλογο με τον Έλληνα πρέσβη.
Οι εκτιμήσεις από κυβερνητικές πηγές κάνουν λόγο για τη πιθανότητα σύνδεσης μιας τέτοιας επίσκεψης με τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ, που έχει προγραμματιστεί για τις 7 και 8 Ιουλίου στην Τουρκία. Υπάρχει το ενδεχόμενο μιας στάσης στην Αθήνα λίγο πριν ή μιας διμερούς επίσκεψης μετά την ολοκλήρωση της Συνόδου. Ωστόσο, προς το παρόν, δεν υπάρχει τίποτα συγκεκριμένο και δεν έχουν συζητηθεί επίσημα πιθανές ημερομηνίες. Παράλληλα, αναζητούνται ημερομηνίες για τον επόμενο γύρο του στρατηγικού διαλόγου μεταξύ ΗΠΑ και Ελλάδας, καθώς και για την προγραμματισμένη επίσκεψη του Αμερικανού Υπουργού Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, στην Αθήνα.
Σχεδόν ταυτόχρονα με τις δηλώσεις του Προέδρου Τραμπ, η Πρέσβης των ΗΠΑ στην Αθήνα, Κίμπερλι Γκιλφόιλ, αναφέρθηκε εκτενώς στις ελληνοαμερικανικές σχέσεις. Μίλησε αρχικά κατά την υπογραφή των συμβάσεων με τη Chevron στο Μέγαρο Μαξίμου, όπου παρέστη, και στη συνέχεια στο πλαίσιο των «διαλόγων της Νισύρου» για την Ανατολική Μεσόγειο.
«Ως Πρέσβης των ΗΠΑ στην Ελληνική Δημοκρατία, λαμβάνω σοβαρά υπ’ όψιν την ευθύνη μου να διασφαλίσω ότι οι ΗΠΑ και η Ελλάδα θα παραμείνουν οι ισχυρότεροι δυνατοί σύμμαχοι», δήλωσε η κ. Γκιλφόιλ. «Η ναυτική δύναμη, η δημοκρατική σταθερότητα και ο ανθεκτικός λαός της Ελλάδας την καθιστούν ζωτικό εταίρο στην προώθηση των κοινών μας στόχων».
Η κ. Γκιλφόιλ τόνισε ότι ο Πρόεδρος Τραμπ έχει καταστήσει σαφές πως η ενεργειακή ασφάλεια είναι εθνική ασφάλεια στη νέα διατλαντική πραγματικότητα, και ότι το αμερικανικό υγροποιημένο φυσικό αέριο, οι πόροι της Ανατολικής Μεσογείου και οι ευρωπαϊκές υποδομές είναι καθοριστικής σημασίας για αυτή τη νέα εξέλιξη. «Με την υποστήριξη των ΗΠΑ, η Ελλάδα έχει αναδειχθεί σε βασικό περιφερειακό ενεργειακό κόμβο, επεκτείνοντας την ικανότητα εισαγωγής LNG, ενισχύοντας τις σχέσεις με τους γείτονές της και τοποθετώντας τον εαυτό της ως μία από τις κορυφαίες ενεργειακές πύλες προς την Ευρώπη», ανέφερε η Πρέσβης. «Η Ελλάδα αποτελεί το επίκεντρο, τον ενεργειακό κόμβο της Ευρώπης και τροφοδοτεί ολόκληρο τον Κάθετο Διάδρομο, μεταφέροντας LNG από την Ελλάδα μέχρι την Οδησσό. Αυτό είναι μόνο η αρχή και, καθώς αναπτύσσεται αυτή η υποδομή, τα οφέλη θα αυξάνονται».
Η χρονική σύμπτωση των γεγονότων – η υπογραφή των συμβάσεων με τη Chevron, η διάσκεψη στην Ουάσιγκτον για τον Κάθετο Διάδρομο, και οι δηλώσεις Τραμπ και Γκιλφόιλ – ενίσχυσε την αίσθηση ότι η Ουάσιγκτον επιδιώκει να στείλει ένα σαφές μήνυμα: η Ελλάδα πλέον τοποθετείται στον πυρήνα της αμερικανικής στρατηγικής για την ενέργεια, την άμυνα, τη ναυπηγική βιομηχανία και τις επενδύσεις στην Ανατολική Μεσόγειο και στα Βαλκάνια. Αυτό, εκ των πραγμάτων, αναβαθμίζει τον ρόλο της χώρας, καθιστώντας την έναν από τους σημαντικότερους κόμβους για τη διοχέτευση του αμερικανικού φυσικού αερίου στην Ευρώπη. Το γεγονός αυτό έχει όχι μόνο οικονομική, αλλά και γεωπολιτική βαρύτητα, καθώς η Ελλάδα θα συμβάλει στην απεξάρτηση της Ευρώπης από το ρωσικό φυσικό αέριο. Πέρα από πύλη εισόδου, ο ελληνικός εμπορικός στόλος, εξειδικευμένος σε τέτοιες μεταφορές, διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη μεταφορά αερίου από τις ΗΠΑ στην Ευρώπη. Δεν είναι τυχαίο ότι οι Αμερικανοί έχουν ήδη επενδύσει στην ελληνική ναυπηγική βιομηχανία – η κ. Γκιλφόιλ προανήγγειλε μια νέα ναυπηγική συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ, Ελλάδας και Νότιας Κορέας – ούτε ότι ο Πρόεδρος Τραμπ αναφέρθηκε σε αμερικανικές φρεγάτες που θα ναυπηγηθούν στην Ελλάδα.
Το δεύτερο μεγάλο «στοίχημα» για τους Αμερικανούς αφορά το λιμάνι που σχεδιάζεται να αναπτυχθεί στην Ελευσίνα, δίπλα στα ναυπηγεία, με στόχο να λειτουργήσει ως ανταγωνιστική δομή στο λιμάνι του Πειραιά. Σύμφωνα με τις ΗΠΑ, η γεωπολιτική ανάσχεση της ρωσικής ενεργειακής διείσδυσης συνδυάζεται στην Ελλάδα με την ανάσχεση της κινεζικής οικονομικής διείσδυσης, και η κ. Γκιλφόιλ δεν δίστασε να δηλώσει ότι αυτό αποτελεί την κύρια αποστολή της.
«Είμαι εδώ ως Αμερικανίδα πρέσβης. Καθημερινά, όταν ξυπνώ το πρωί, ψάχνω έναν τρόπο να προωθήσω τα αμερικανικά συμφέροντα, τα χρήματα, τις υποδομές, να συνεργαστώ με την Ελλάδα και τους υπόλοιπους συμμάχους μας στην περιοχή. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να αντισταθώ πολύ επιθετικά στα κινεζικά συμφέροντα», είπε, συμπληρώνοντας: «Αυτό που μπορούμε να κάνουμε είναι να επενδύσουμε χρήματα και υποδομές για να χτίσουμε ένα άλλο λιμάνι που θα μπορεί να αντισταθμίσει τα κινεζικά συμφέροντα στον Πειραιά».
Οι Αποφάσεις
Στη σημερινή σημαντική συνάντηση, με τη συμμετοχή της Ελλάδας, της Βουλγαρίας, της Ρουμανίας, της Ουγγαρίας, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των ΗΠΑ, αναμένεται να επικυρωθούν χρονοδιαγράμματα, χρηματοδοτήσεις και τεχνικές αποφάσεις για την επιτάχυνση των ενεργειακών υποδομών που θα μεταφέρουν φυσικό αέριο από τον Νότο προς τον ευρωπαϊκό Βορρά. Στην Ουάσιγκτον, θα συζητηθεί η αύξηση της δυναμικότητας των υφιστάμενων αγωγών, η επιτάχυνση νέων επενδύσεων και η ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των ενεργειακών διαχειριστών των χωρών που συμμετέχουν στον Κάθετο Διάδρομο.
Αυτές οι δράσεις εντάσσονται σε μια ευρύτερη στρατηγική των ΗΠΑ που συνδέει την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης με τη διαφοροποίηση των πηγών φυσικού αερίου. Ο Κάθετος Διάδρομος στοχεύει να μεταφέρει φυσικό αέριο από την Ελλάδα προς τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και την κεντρική Ευρώπη, με εκτιμώμενη δυναμικότητα 10-15 δισ. κυβικών μέτρων ετησίως. Η λειτουργία του βασίζεται σε υποδομές που ξεκινούν από τη Ρεβυθούσα και τον πλωτό σταθμό LNG στην Αλεξανδρούπολη και επεκτείνονται προς τα βόρεια Βαλκάνια.
Η σημερινή συνάντηση θεωρείται κομβική για την επιτάχυνση της χρηματοδότησης και των διασυνδέσεων, ώστε ο Διάδρομος να λειτουργήσει πλήρως τα επόμενα χρόνια, προσφέροντας μια αξιόπιστη εναλλακτική ενεργειακή οδό για την Ευρώπη.
Η Συνάντηση
Στο περιθώριο της σημαντικής διάσκεψης στην Ουάσιγκτον, ο Έλληνας Υπουργός Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, θα έχει κατ’ ιδίαν συνάντηση με τον Αμερικανό ομόλογό του, Κρις Ράιτ. Εκεί θα εξεταστούν τα αποτελέσματα της ομάδας εργασίας του Κάθετου Διαδρόμου και θα συζητηθούν τρόποι για την γεφύρωση ρυθμιστικών ατελειών και διαφοροποιήσεων μεταξύ των χωρών που συμμετέχουν στα ενεργειακά έργα, με σκοπό την εμπορική ελκυστικότητα και βιωσιμότητα της απεξάρτησης από το ρωσικό αέριο. Στα αρχικά του βήματα, ο Κάθετος Διάδρομος θα αντιμετωπίσει γραφειοκρατικά εμπόδια και διαφορετικά τέλη διέλευσης στις επιμέρους χώρες. Η Αθήνα ποντάρει στην παρέμβαση των Αμερικανών για την άρση των εμποδίων και την εξίσωση των τελών, προκειμένου να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα του Διαδρόμου.