Νέες Ρυθμίσεις για την Προστασία των Δανειοληπτών: Ίδρυση Ειδικού Τμήματος Παραπόνων για Servicers
Το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών προχωρά στη σύσταση ενός εξειδικευμένου τμήματος για την υποδοχή παραπόνων που αφορούν τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων (servicers). Η πρωτοβουλία αυτή έρχεται ως απάντηση σε σειρά σοβαρών καταγγελιών από δικηγορικούς συλλόγους της χώρας, οι οποίοι έχουν αναδείξει καταχρηστικές πρακτικές από την πλευρά των servicers.
Το νέο νομοσχέδιο, το οποίο έχει τεθεί σε δημόσια διαβούλευση, εισάγει σημαντικές αλλαγές στη διαχείριση του ιδιωτικού χρέους, στοχεύοντας να προσφέρει ουσιαστικές λύσεις στους δανειολήπτες που αντιμετωπίζουν δυσκολίες.
Αναλυτική Ανακοίνωση Δικηγορικών Συλλόγων
Υπενθυμίζεται ότι τον περασμένο Νοέμβριο, η Ολομέλεια των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων είχε εκδώσει εκτενή ανακοίνωση, καταγγέλλοντας μια σειρά από καταχρηστικές πρακτικές που ακολουθούν οι εταιρείες διαχείρισης δανείων.
Δομικές Αλλαγές και Νέο Τμήμα Καταγγελιών
Μέσω των οργανωτικών ρυθμίσεων του νομοσχεδίου, η Διεύθυνση Υποστήριξης και Εποπτείας Εργαλείων Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους αναδιαρθρώνεται. Στο πλαίσιο αυτό, συστήνεται ένα ειδικό τμήμα στη Γενική Γραμματεία Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, το οποίο θα λειτουργεί ως επίσημος αποδέκτης όλων των παραπόνων.
Όπως διευκρινίζεται στο νομοσχέδιο, το νεοσύστατο «Τμήμα Διερεύνησης Καταγγελιών σε Θέματα Χρηματοοικονομικών και Ιδιωτικού Χρέους» θα είναι αρμόδιο για:
- Την υποδοχή, εξέταση και διερεύνηση καταγγελιών από πολίτες και επιχειρήσεις σχετικά με την εφαρμογή του ν. 5072/2023.
- Την αξιολόγηση των ευρημάτων και τη διαβίβαση υποθέσεων στις αρμόδιες υπηρεσίες ή εποπτικές αρχές.
- Την παρακολούθηση της προόδου και ολοκλήρωσης των υποθέσεων.
- Τη δημιουργία και τήρηση μητρώου καταγγελιών, καθώς και την παραγωγή στατιστικών, αναφορών και δεικτών.
- Τον χειρισμό κάθε άλλου συναφούς θέματος.
Αυτή η κίνηση αναμένεται να ενισχύσει σημαντικά τον έλεγχο και τη λογοδοσία στην αγορά, παρέχοντας έναν θεσμικό δίαυλο επικοινωνίας για τους δανειολήπτες που αντιμετωπίζουν αδιαφανείς ή καταχρηστικές συμπεριφορές.
Νέα Ηλεκτρονική Πλατφόρμα για την Αγοραπωλησία «Κόκκινων» Δανείων
Ένα ακόμη σημαντικό μέτρο είναι η δημιουργία της «Ηλεκτρονικής Πλατφόρμας Συναλλαγών Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων» (Ηλεκτρονική Πλατφόρμα Συναλλαγών Μ.Ε.Δ.).
Σκοπός της πλατφόρμας είναι να αποτελέσει έναν κεντρικό πυλώνα πληροφόρησης και να διευκολύνει τη μεταβίβαση χαρτοφυλακίων μη εξυπηρετούμενων δανείων μεταξύ πωλητών (πιστωτικών ιδρυμάτων) και αγοραστών (επενδυτών).
Σύμφωνα με το νομοσχέδιο, η πλατφόρμα θα λειτουργεί ως κεντρικός κόμβος δεδομένων, διασυνδεόμενος με τρίτα συστήματα, επιτρέποντας έτσι τη δρομολόγηση και ολοκλήρωση της διαδικασίας διαπραγμάτευσης. Αυτό αναμένεται να δώσει νέα ώθηση στη δευτερογενή αγορά των NPLs, μέσα σε ένα πλήρως διαφανές περιβάλλον.
Αλλαγές στην Πιστοληπτική Αξιολόγηση
Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει επιπλέον σημαντικές μεταρρυθμίσεις:
- Το σύνολο των λειτουργιών της Ανεξάρτητης Αρχής Πιστοληπτικής Αξιολόγησης (Α.Α.Π.Α.) μεταφέρεται πλέον απευθείας στη Γενική Γραμματεία Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους του Υπουργείου Οικονομικών.
- Συστήνεται και στελεχώνεται νέα Διεύθυνση Πιστοληπτικής Αξιολόγησης και Αναφορών. Η νέα αυτή διεύθυνση θα είναι υπεύθυνη για την τήρηση του πληροφοριακού συστήματος, τη συλλογή οικονομικών δεδομένων από δημόσιους φορείς και την εξαγωγή της πιστοληπτικής βαθμολόγησης (credit scoring) για φυσικά και νομικά πρόσωπα.
Βασικός στόχος όλων αυτών των παρεμβάσεων είναι η δημιουργία ενός αποτελεσματικού πλαισίου πιστοληπτικής αξιολόγησης, με απώτερο σκοπό την αποτροπή της μελλοντικής αύξησης των μη εξυπηρετούμενων και ληξιπρόθεσμων οφειλών.
Οι Καταγγελίες των Δικηγορικών Συλλόγων
Τον περασμένο Νοέμβριο, η Ολομέλεια των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων είχε αποστείλει επιστολές στον Υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκο Πιερρακάκη, και στον Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννη Στουρνάρα. Μέσω αυτών, ζητήθηκε:
- Η άμεση νομοθετική πρωτοβουλία για την ενίσχυση του υφιστάμενου πλαισίου με τη θέσπιση αυστηρών διοικητικών κυρώσεων, προκειμένου να αποτραπούν παρόμοιες συμπεριφορές στο μέλλον.
- Η άσκηση των εποπτικών αρμοδιοτήτων της Τράπεζας της Ελλάδος, βάσει του ισχύοντος κανονιστικού καθεστώτος.
Στις επιστολές επισημάνθηκε ότι το ιδιωτικό χρέος των πολιτών προς το Δημόσιο, τις Τράπεζες και τους χρηματοπιστωτικούς φορείς παραμένει σε δυσθεώρητα ύψη, αποτελώντας μείζον κοινωνικό πρόβλημα που πλήττει ιδίως τους οικονομικά αδύναμους συμπολίτες μας. Οι πλειστηριασμοί ακινήτων, ακόμη και για πρώτη κατοικία, έχουν γίνει καθημερινότητα.
Παράλληλα, επισημάνθηκαν τα εξής:
- Η δυνατότητα ουσιαστικής δικαστικής προστασίας έχει αποδυναμωθεί, ενώ η λειτουργία του εξωδικαστικού μηχανισμού, χωρίς υποχρεωτική συμμετοχή των πιστωτών (εκτός των ευάλωτων οφειλετών), καθίσταται αναποτελεσματική, οδηγώντας συχνά τους δανειολήπτες σε αδυναμία εξυπηρέτησης και απώλεια περιουσίας.
Στο πλαίσιο αυτό, σημειώθηκε έξαρση καταχρηστικών και μη νόμιμων συμπεριφορών από τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων (servicers) εις βάρος των δανειοληπτών, οι οποίες περιλαμβάνουν:
- Διενέργεια πράξεων εκτέλεσης κατά οφειλετών που έχουν υπαχθεί σε ρυθμίσεις (ν. 3896/2010), ακόμη και σε ρυθμισμένα ή εξοφλημένα δάνεια.
- Διαρκής και εκφοβιστική τηλεφωνική όχληση, ακόμα και σε περιπτώσεις δικαστικών ρυθμίσεων.
- Συνεχής μεταβολή λογαριασμών εξυπηρέτησης δικαστικών ρυθμίσεων χωρίς προηγούμενη ειδοποίηση, με αποτέλεσμα να μην γνωρίζουν οι οφειλέτες πού να καταβάλλουν τις δόσεις.
- Εσκεμμένη καθυστέρηση (επί μήνες) στο άνοιγμα λογαριασμών εξυπηρέτησης δόσεων δικαστικών ρυθμίσεων ή του εξωδικαστικού μηχανισμού, παρά τα επανειλημμένα αιτήματα, θέτοντας τους οφειλέτες σε κίνδυνο έκπτωσης.
- Καθυστερημένη απάντηση σε αιτήματα για χορήγηση εγγράφων απαραίτητων για ρύθμιση οφειλών, ενώ ταυτόχρονα επισπεύδονται μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης.
- Απαξιωτικές συμπεριφορές προς τους δικηγόρους, είτε με προτροπή προς τους οφειλέτες να μην απευθύνονται σε αυτούς, είτε με υποβιβασμό της επαγγελματικής τους ιδιότητας.
- Αποστολή εξωδίκων έκπτωσης σε οφειλέτες που τηρούν τη ρύθμιση του ν. 3869/2010, με αφορμή την αλλαγή λογαριασμού εξυπηρέτησης, ζητώντας ποσά που έχουν ήδη καταβληθεί.
- Απαίτηση γραπτής εξουσιοδότησης για επικοινωνία με τους δικηγόρους, ενώ ταυτόχρονα προβάλλονται εμπόδια στον τύπο, το περιεχόμενο, την επικύρωση και τη χρονική ισχύ της εξουσιοδότησης.
- Απαίτηση υπέρογκων προκαταβολών ως προϋπόθεση για ρύθμιση και αναστολή εκτελέσεων, αγνοώντας τις πραγματικές δυνατότητες αποπληρωμής ή έκτακτες περιστάσεις (π.χ. προβλήματα υγείας).
- Άρνηση αποστολής του σχεδίου σύμβασης ρύθμισης στον οφειλέτη και τον δικηγόρο του πριν την υπογραφή, ώστε να ελεγχθούν οι όροι.
Η Ολομέλεια έχει επαναλαμβανόμενα επισημάνει ότι τέτοιες καταχρηστικές συμπεριφορές παραβιάζουν τα δικαιώματα των ευάλωτων δανειοληπτών, θέτουν σε κίνδυνο την περιουσία τους και διαταράσσουν την κοινωνική συνοχή, κάτι που δεν είναι ανεκτό σε μια ευνομούμενη Πολιτεία. Η Ολομέλεια δεσμεύεται να παρακολουθεί στενά το ζήτημα και να λαμβάνει κάθε νόμιμο μέτρο για την προστασία των δικαιωμάτων των ευάλωτων δανειοληπτών και την αποκατάσταση της νομιμότητας.
Η υπεράσπιση του κράτους δικαίου και η προστασία των οικονομικά ευάλωτων συμπολιτών μας αποτελεί αδιαπραγμάτευτο καθήκον για το δικηγορικό σώμα.