Καθώς οι τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου συνεχίζουν την εκρηκτική άνοδό τους, το ενεργειακό κόστος και οι οικονομικές του επιπτώσεις βρίσκονται στο επίκεντρο της τρέχουσας Συνόδου Κορυφής των ηγετών της ΕΕ. Στο τραπέζι των συζητήσεων βρίσκεται το σχέδιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την αντιμετώπιση αυτού του οξυνόμενου προβλήματος.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει ολοκληρωμένες παρεμβάσεις σε όλη την αλυσίδα κόστους, από τα διυλιστήρια έως τη λιανική πώληση καυσίμων, συμπεριλαμβανομένων των περιθωρίων κέρδους. Παράλληλα, εισηγείται κρατική στήριξη και φορολογικές ελαφρύνσεις τόσο για νοικοκυριά όσο και για επιχειρήσεις. Ουσιαστικά, προτείνεται η επαναξιοποίηση των μέτρων που εφαρμόστηκαν το 2022, σε συνδυασμό με την προσωρινή εφαρμογή πλαφόν τιμών και τη χαλάρωση των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων.
Διαφορές στις Απόψεις
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες εμφανίζονται διχασμένοι ως προς τις ενδεδειγμένες αντιδράσεις. Η Ελλάδα, μαζί με άλλες χώρες, ζητά πιο αποφασιστική και άμεση παρέμβαση για την προστασία των πολιτών και των επιχειρήσεων, αναφέροντας ως παραδείγματα την εμπειρία από την πανδημία και την ενεργειακή κρίση του 2022. Αντίθετα, κάποιες άλλες χώρες εκφράζουν την επιφύλαξή τους, τονίζοντας την ανάγκη αποφυγής βιαστικών κινήσεων που θα μπορούσαν να διαταράξουν περαιτέρω την αγορά ενέργειας.
Παρά τις επιφυλάξεις, η Κομισιόν ουσιαστικά δίνει το «πράσινο φως» για την εφαρμογή μέτρων κρατικής στήριξης, φορολογικών ελαφρύνσεων και προσωρινών διευκολύνσεων, με απώτερο στόχο την ανακούφιση των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων που πλήττονται περισσότερο.
Μειώσεις Φόρων στα Καύσιμα
Αυτή η αλλαγή στην πολιτική και τις προτεραιότητες της ΕΕ «λύνει τα χέρια» της ελληνικής κυβέρνησης να εξετάσει την προσωρινή μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης (ΕΦΚ), ο οποίος σήμερα αντιστοιχεί περίπου στο 70% της λιανικής τιμής των υγρών καυσίμων. Μέχρι πρόσφατα, μια τέτοια ιδέα απορριπτόταν, όμως πλέον η υιοθέτησή της είναι πιθανή, με τον πρωθυπουργό Κ. Μητσοτάκη να έχει ζητήσει η οποιαδήποτε μείωση να συνοδεύεται από «ρήτρα διαφυγής», ώστε οι δημοσιονομικές επιπτώσεις να μην προσμετρώνται στο έλλειμμα.
Το έδαφος είναι πλέον πρόσφορο για να γίνει αποδεκτή η πρόταση, καθώς χώρες όπως η Αυστρία και η Ιταλία έχουν ήδη προχωρήσει σε μειώσεις ΕΦΚ, χωρίς να περιμένουν αποφάσεις ή εγκρίσεις από την ΕΕ.
Φόρος στα ‘Ουρανοκατέβατα’ Υπερκέρδη
Πέρα από τις φορολογικές επιβαρύνσεις στις τιμές της ενέργειας, η Κομισιόν εστιάζει στον πυρήνα της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Το σχέδιο που παρουσιάζεται στους ηγέτες των «27» προβλέπει παρεμβάσεις σε όλους τους παράγοντες που διαμορφώνουν τις τιμές: κόστος παραγωγής, χρεώσεις δικτύου, φορολογία και κόστος εκπομπών άνθρακα.
Επανέρχεται επίσης προς συζήτηση το θέμα των «ουρανοκατέβατων» κερδών των εταιρειών ενέργειας, τόσο των διυλιστηρίων όσο και των παραγωγών ηλεκτρικού ρεύματος. Η Κομισιόν διερευνά τρόπους δέσμευσης και αναδιανομής αυτών των κερδών στους καταναλωτές, ως άμεσο εργαλείο αποκλιμάκωσης των τιμών.