Όλες τις πτυχές της συνταγματικής αναθεώρησης – διαδικασία που άνοιξε η κυβέρνησης διά στόματος του πρωθυπουργού – απασχόλησε η αποψινή (9/2) συζήτηση υπό τον τίτλο «Οι προϋποθέσεις της αναθεώρησης του Συντάγματος» του «Κύκλου Ιδεών». Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ. Πριν από την εκδήλωση ο Ευάγγελος Βενιζέλος άσκησε δριμεία κριτική στην κυβέρνηση λέγοντας πως καταστρατήγησε το άρθρο 86 και τώρα θέλει να το διαμορφώσει. Ενδιαφέρουσα ήταν και η τοποθέτηση του καθηγητή, Νίκου Αλιβιζάτου ο οποίος τόνισε πως παρότι για το άρθρο 86 έχει σημειωθεί πρόοδος εντούτοις σημείωσε πως έχουμε «μείνει όμως πίσω στο παραπέμπον όργανο». Μάλιστα, επ’ αυτού συνέκρινε τις διατυπώσεις του Συντάγματος του 1975 και του 2001 και συγκρούστηκε με τον Ευάγγελο Βενιζέλο που έκανε λόγο για «παραπληροφόρηση». Ο Ν.Αλιβιζάτος για το άρθρο 86 Για το θέμα του άρθρου 86 (περί ευθύνης υπουργών) τοποθετήθηκε ο συνταγματολόγος, Νίκος Αλιβιζάτος: «Με δύο λόγια, η ευθύνη υπουργών εξαρτάτο πάντοτε ιστορικά και έχει δίκιο να το θυμίζει ο Βαγγέλης, από το 18ο αιώνα η Βουλή μόνο μπορούσε να κινήσει μία διαδικασία εναντίον υπουργών, η ευθύνη αυτή μετεξελίχθηκε σε κοινοβουλευτική. Στον 19ο, 20ο παρέμεινε έτσι αλλά τα τελευταία 50 χρόνια η τάση είναι προς δικαστικοποίηση αυτής της διαδικασίας. Σε καμία – επαναλαμβάνω με τα λόγου γνώσεως – σε καμία άλλη ευρωπαϊκή χώρα η κίνηση της διαδικασίας δεν εξαρτάται από αμιγώς πολιτικό σώμα. Σε καμία άλλη ευρωπαϊκή χώρα. Εδώ Βαγγέλη μου φτάνω στο σημείο να πω ότι είμαστε μία εξαίρεση δακτυλοδεικτούμενη. Δεν μπορεί η Βουλή να αποφασίζει όταν υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις αν θα παραπεμφθεί ή όχι ένας υπουργός. Μάλιστα, δεν παραπέμπεται καν στο δικαστήριο. Παραπέμπεται στο δικαστικό συμβούλιο, το οποίο αυτό θα κρίνει αν και κατά πόσον οι ενδείξεις είναι σοβαρές ώστε να δικαιολογείται το ακροατήριο. Εκεί χρειάζεται – συμφωνώ απολύτως με το λεχθέν να μην πέσουμε στον σχολαστικισμό του να παραπέμπεται για ψύλλου πήδημα ένας υπουργός και να μην έχει άλλη δουλειά να κάνει παρά αυτό, αυτό προτάσσεται κυρίως από τους υποστηρικτές, αλλά σε αυτό το σημείο υπάρχουν ασφαλιστικές δικλείδες. Εγώ προσωπικά εμπνέομαι πολύ από το να υπάρχει -κομισιόν ντε ροκέτ λέγεται στη Γαλλία – ένα όργανο που αποτελείται από ΣτΕ, Αρεοπαγίτες αλλά και υποδεικνυόμενους από την κοινωνία των πολιτών, δικηγόρους κλπ, το οποίο είναι ολιγομελέστατο, εκεί πηγαίνουν τα παράπονα, οι καταγγελίες και εκεί, εφόσον υπάρχουν ενδείξεις σοβαρές ότι ευθύνεται ένας υπουργός παραπέμπεται ενδεχομένως στο δικαστικό συμβούλιο για να κριθεί αν θα πάει στο ακροατήριο. Δεν είναι δυνατόν επαναλαμβάνω η Βουλή. Κοιτάξτε τώρα. Έχουμε προοδεύσει σε αυτό το θέμα. Το άρθρο 86 του Συντάγματος ξεκίνησε πολύ άσχημα. Προέβλεπε τον εισαγγελέα βουλευτή. Θυμίζω τον Νίκο Κωνσταντόπουλο στη δίκη Κοσκωτά. Αυτό το ξεπεράσαμε και είναι πολύ μεγάλη υπόθεση. Ξεπεράσαμε, και είναι πολύ μεγάλη υπόθεση τη σύντομη παραγραφή. Στην αναθεώρηση του 2019. Και αυτό είναι πολύ μεγάλο επίτευγμα. Έχουμε μείνει όμως πίσω στο παραπέμπον όργανο. Εκεί, όχι απλώς δεν προοδεύσαμε και εδώ τολμώ να πω Βαγγέλη μου ότι η σύγκριση της διατάξεως το 1975 με τη διάταξη του 2001 είναι καταλυτική. Ακούστε τη διατύπωση του 1975. “Η Βουλή έχει το δικαίωμα να κατηγορεί σύμφωνα με τους νόμους κλπ”. Η Βουλή έχει το δικαίωμα. Η διατύπωση του 2001 είναι: “Μόνον η Βουλή έχει αρμοδιότητα να ασκεί τη δίωξη”. Είναι πρόοδος ή οπισθοδρόμηση στην κατεύθυνση της δικαστικοποίησης;». Αντιπαράθεση Βενιζέλου-Αλιβιζάτου ΧΡΗΣΤΟΣ ΜΠΟΝΗΣ//EUROKINISDSI Στο σημείο αυτό παρενέβη ο Ευάγγελος Βενιζέλος λέγοντας: «Αυτό είναι πολύ μεγάλη παραπληροφόρηση. Γιατί; Είναι σα να λέμε τώρα ότι πριν το 2001 μπορούσε και η δικαστική εξουσία και η Βουλή ενώ μετά το 2001…» «Όχι, γιατί ο νόμος δεν το επέτρεπε», είπε ο Νίκος Αλιβιζάτος με τον Ευάγγελο Βενιζέλο να απαντά: «Με συγχωρείς. Μπορούσε η δικαστική εξουσία να ασκήσει δίωξη;». «Αν το επέτρεπε ο νόμος» αντέτεινε ο κ. Αλιβιζάτος. «Όχι, όχι» επέμεινε ο Ευάγγελος Βενιζέλος. «Διότι ο νόμος που ίσχυε ούτως ή άλλως έλεγε μόνη η Βουλή, μόνη η Βουλή. Το έλεγε ο νόμος της Χούντας που διατηρήθηκε και που η Βουλή το 2001 ομοφώνως με 268 ψήφους προσπάθησε να βάλει τάξη στην αθλιότητα του 1989», πρόσθεσε ο κ. Βενιζέλος. «Να τα πούμε ευθέως», είπε ακολούθως ο Νίκος Αλιβιζάτος. «Μόνον η Βουλή το έλεγε ο νόμος, σήμερα το μόνον η Βουλή το λέει το Σύνταγμα. Αυτή είναι η διαφορά», εξήγησε ο κ. Αλιβιζάτος. «Μα συγγνώμη αν δεν το έλεγε το Σύνταγμα θα μπορούσε η δικαστική εξουσία;» ρώτησε ο κ. Βενιζέλος με τον κ. Αλιβιζάτο να απαντά «Αν ο νόμος έλεγε ότι μπορεί σε ορισμένα αδικήματα να κινηθεί η διαδικασία». «Μα αυτό δεν έγινε δεκτό ερμηνευτικά από το 1864» απάντησε ο Βαγγέλης Βενιζέλος με τον κ. Αλιβιζάτο να λέει «Δεν το ξέρω, δεν το ξέρω». Ο κ. Βενιζέλος απάντησε: «Το ξέρεις γιατί είσαι ειδικός στη συνταγματική ιστορία. Το ξέρεις. Έχεις μελετήσει τη συνταγματική ιστορία και θέλω να μας πεις εδώ αν στην ελληνική συνταγματική ιστορία υπό οποιοδήποτε σύνταγμα και υπό οποιαδήποτε νόμο υπήρξε εισαγγελεύς που παρακάμπτοντας τη Βουλή άσκησε δίωξη». «Δεν υπήρξε διότι δεν το προέβλεπε ο νόμος», αντέτεινε ο κ. Αλιβιζάτος. «Υπήρξε όμως με το Σύνταγμα του 2001, που η οικονομική εισαγγελέας η κα Τουλουπάκη εστράφη κατά πολιτικών προσώπων. Θεωρώντας ότι έχει αρμοδιότητα. Το Σύνταγμα του 2001 επέβαλε το μοντέλο Τριαντόπουλου; Επέβαλε το μοντέλο της εξεταστικής επιτροπής στον ΟΠΕΚΕΠΕ; Φταίει το Σύνταγμα; Με το άρθρο του Συντάγματος του 2001 η υπόθεση Novartis εξελίχθηκε στα κοινά ποινικά δικαστήρια, ο Τσοχατζόπουλος, ο Παπαντωνίου, ο Μαντέλης για ξέπλυμα χρήματος πήγαν στα κοινά ποινικά δικαστήρια χωρίς παραγραφή και χωρίς αρμοδιότητα της Βουλής και με την ίδια διάταξη για τα Τέμπη και τον ΟΠΕΚΕΠΕ υψώθηκε θώρακας υπέρ των υπουργών της σημερινής κυβέρνησης. Αυτή είναι η αλήθεια», ανέφερε ο Ευάγγελος Βενιζέλος. «Μπορώ να συνεχίσω τον προβληματισμό μου; Ο προβληματισμός μου είναι ότι το “μόνον η Βουλή” επέτεινε τον πολιτικό χαρακτήρα της δίωξης. Αυτό λέω. Από εκεί και πέρα λέω ότι αυτό πρέπει να αλλάξει». «Και νομίζω ότι ένα αρμόδιο όργανο θα μπορούσε να είναι η εισαγγελία του Αρείου Πάγου», συμπλήρωσε ο Ν. Αλιβιζάτος με τον Ευ. Βενιζέλο να παρεμβαίνει αντιτείνοντας «Μα προβλέπεται και αυτό. Στο άρθρο 155. Στο άρθρο 155 με πρότασή μου προβλέπεται η δυνατότητα να ανατεθεί η έρευνα σε τριμελές συμβούλιο εισαγγελέων». «Δυνητικά», του είπε ο κ. Αλιβιζάτος. Βενιζέλος: Η κυβέρνηση καταστρατήγησε το άρθρο 86 και τώρα θέλει να το διαμορφώσει Νωρίτερα, ο πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, Ευάγγελος Βενιζέλος, εξαπέλυσε σφοδρά πυρά κατά της κυβέρνηση, με δήλωσή του στην εκδήλωση «Οι προϋποθέσεις της αναθεώρησης του Συντάγματος» του Κύκλου Ιδεών. Ο κ. Βενιζέλος επιτέθηκε στην κυβέρνηση για τη στάση της απέναντι στο άρθρο 86 του Συντάγματος. Η Νέα Δημοκρατία, είπε, αφού πρώτα «συγκάλυψε τις ευθύνες των Υπουργών της στις υποθέσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ και των Τεμπών, καταστρατηγώντας το άρθρο 86, τώρα είναι έτοιμη να διαμορφώσει μία τέλεια διάταξη του άρθρου 86, που δεν θα μπορεί να την παραβιάσει και να την καταστρατηγεί». Αναλυτικά η δήλωση του Ευάγγελου Βενιζέλου: «Η κυβέρνηση μας είπε σήμερα ότι αφού συγκάλυψε τις ευθύνες των Υπουργών της στις υποθέσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ και των Τεμπών, καταστρατηγώντας το άρθρο 86, τώρα είναι έτοιμη να διαμορφώσει μία τέλεια διάταξη του άρθρου 86, που δεν θα μπορεί να την παραβιάσει και να την καταστρατηγεί. Και προφανώς η κοινωνία αξιώνει, και ορθά, να αλλάξει ριζικά αυτή η διάταξη γιατί πρέπει να ελεγχθούν στην επόμενη βουλευτική περίοδο πολύ συγκεκριμένες ευθύνες της παρούσας κυβέρνησης. Όμως, το 2019, η πλειοψηφία της Νέας Δημοκρατίας είχε τη δυνατότητα να διαμορφώσει τη διάταξη αυτή όπως ήθελε και άφησε την ευκαιρία αυτή να περάσει. Είναι λοιπόν σα να λέει ένας δολοφόνος ότι οδηγήθηκε στο φόνο επειδή ο Κώδικας Ποινικής Δικονομίας δεν είναι επαρκώς αυστηρός και, αντί να αναλάβει την ευθύνη της για αυτό, λέει ότι φταίει η διατύπωση του 2001 που την έκανα εγώ. Ευχαριστώ για την τιμή αλλά αδικεί ανθρώπους της Νέας Δημοκρατίας, όπως ο Προκόπης Παυλόπουλος, ο Ιωάννης Βαρβιτσιώτης, η Άννα Ψαρούδα-Μπενάκη και πάντως αδικεί όλους τους τότε βουλευτές της που ψήφισαν πολύ ευχάριστα τη διάταξη αυτή, που τη θεώρησαν καινοτομική, γιατί συγκέντρωσε 268 βουλευτές υπέρ και ο νόμος περί Ευθύνης Υπουργών 300 και τον τότε Συνασπισμό και το ΚΚΕ». Βλαχόπουλος: Το δημόσιο πανεπιστήμιο δεν φοβάται «Το συνταγματικό δίκαιο του σήμερα είναι τελείως διαφορετικό με το συνταγματικό δίκαιο των προηγούμενων δεκαετιών. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι το διεθνές δίκαιο και το ενωσιακό δίκαιο έχουν εισχωρήσει βαθιά μέσα στο συνταγματικό δίκαιο. Σήμερα συνταγματικό δίκαιο δεν είναι μόνο το εθνικό σύνταγμα. Είναι και το ενωσιακό, είναι και το διεθνές δίκαιο. Έχουμε πάρα πολλές περιπτώσεις από τη νομολογία και του ΣτΕ και γενικότερα των δικαστηρίων σε θέματα ατομικών δικαιωμάτων. Είχαμε πρόσφατα την απόφαση του ΣτΕ για τα αλλοδαπά πανεπιστήμια και την εγκατάστασή τους στην Ελλάδα που στηρίχθηκε στο ενωσιακό δίκαιο. Συμφωνεί διαφωνεί κανείς, πάντως εκεί στηρίχθηκε στο ενωσιακό δίκαιο», είπε από την πλευρά του ο Σπύρος Βλαχόπουλος. «Να πω κάτι πολύ σημαντικό το ενωσιακό και το διεθνές δίκαιο δεν περιορίζονται στο πεδίο των ατομικών δικαιωμάτων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου για την ασυλία των βουλευτών». «Πρέπει να γίνει αναθεώρηση του συντάγματος και προκειμένου να προσαρμοστεί το εθνικό συνταγματικό κείμενο στο ενωσιακό και διεθνές δίκαιο. Άρθρο 4 του Συντάγματος. Τι μας λέει πχ; Μόνο Έλληνες πολίτες έχουν το δικαίωμα να συμμετέχουν στα δημόσια λειτουργήματα. Αυτό είναι επιτρέψτε μου να πω ένα συνταγματικό ψέμα. Όλοι οι πολίτες της ΕΕ έχουν το δικαίωμα να συμμετέχουν στις δημόσιες λειτουργίες με την εξαίρεση του στενού πυρήνα του κράτος. Και άλλα πολλά», συμπλήρωσε. Όσον αφορά το άρθρο 16 και αν έχει νόημα η αναθεώρησή του μετά την απόφαση του ΣτΕ ο κ. Βλαχόπουλος ανέφερε: «Είναι σαφές πως ύστερα από το νόμο και την απόφαση του ΣτΕ η συζήτηση για την αναθεώρηση του άρθρου 16 έχασε το πρακτικό αντίκτυπο. Κατά την άποψή μου πρέπει να αναθεωρηθεί το άρθρο 16 για μία σειρά από λόγους. Όταν θεσπίστηκε η συνταγματική διάταξη το 1975 ήταν τα δεδομένα του 1975. Έκτοτε, στα 51 αυτά χρόνια έχουν συμβεί πάρα πολλά πράγματα». «Ζούμε σε ένα νέο τοπίο και όταν ζεις σε ένα νέο τοπίο 51 χρόνια μετά νομίζω δεν πρέπει να κλείνεις τα μάτια στην πραγματικότητα», συμπλήρωσε. «Μέχρι στιγμής το ΣτΕ έχει αποφανθεί για την εγκατάσταση παραρτημάτων αλλοδαπών πανεπιστημίων. Ένα ζήτημα που τίθεται είναι εάν με την ισχύουσα διατύπωση του άρθρου 16 μπορεί κάποιος ιδιώτης στην Ελλάδα, αυτοτελώς να ιδρύσει ένα ιδιωτικό πανεπιστήμιο χωρίς να είναι παράρτημα αλλοδαπού», ανέφερε. «Το δημόσιο πανεπιστήμιο δεν φοβάται. Τα καλά ξένα πανεπιστήμια, το Γέιλ, το Χάρβαρντ κλπ ακόμα και σήμερα συνεργάζονται με το ελληνικό δημόσιο πανεπιστήμιο. Τι λέει ο Βενιζέλος για ΠτΔ, άρθρο 16 και φρένο χρέους Αναφερόμενος στο άρθρο 16 ο Ευάγγελος Βενιζέλος τόνισε: «Για το άρθρο 16 θέλω να πω ότι βεβαίως πρέπει να πάμε σε αναθεώρηση αφού ξεκινάει η αναθεωρητική διαδικασία. Υπό δύο προϋποθέσεις. Πρώτον, πρέπει να γίνει σεβαστή η απόφαση της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας. Δεύτερον, πρέπει να λάβουμε υπόψιν μας το ενδεχόμενο να κριθεί το ζήτημα αυτό ενώπιον του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης το οποίο δεν θα καμφθεί από μία αναθεωρημένη διατύπωση του άρθρου 16. Θα κρίνει με τα δικά του κριτήρια. Άρα, έχουμε δύο καταναγκασμούς που πρέπει να τους λάβουμε πολύ σοβαρά υπόψιν αν θέλουμε να κάνουμε μία lege artis αναθεώρηση του άρθρου 16». Ο κ. Βενιζέλος για το θέμα ανέφερε: «Να θυμίσω πολύ συνοπτικά. Τηλεγραφικά. Το φρένο χρέους ισχύει με αυξημένη τυπική δύναμη κατά το άρθρο 28 παρ. 1 γιατί προβλέπεται στην πολυμερή σύμβαση του νέου συμφώνου σταθερότητας την οποία έχω διαπραγματευτεί και έχω υπογράψει ως υπουργός οικονομικών. Και εφαρμόζεται μέσω του προβλεπόμενου μηχανισμού ο οποίος έχει την ικανότητα και την ευελιξία να προβλέπει τα θέματα αυτά. Δεύτερον, στην περιβόητη απόφαση του γερμανικού Συνταγματικού Δικαστηρίου που έκρινε ως αντισυνταγματική – καθώς κινούμενη ultra vires – την πολιτική της ποσοτικής χαλάρωσης από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, έδωσε απάντηση η ζωή γιατί ακολούθησε η πανδημία, ακολούθησε ένα πολλαπλάσιο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης. Άρα όχι μόνο δεν ανέκοψε το Συνταγματικό Δικαστήριο την ποσοτική χαλάρωση αλλά η Γερμανία αναγκάστηκε να δεχθεί πολύ μεγαλύτερη». Όσον αφορά στην πρόταση ο ΠτΔ χωρίς να αλλάζει ο τρόπος εκλογής του να μην έχει δεύτερη θητεία, αλλά μία εξαετή ο Ευάγγελος Βενιζέλος παρατήρησε: «Μόνο που δεν τίθεται από την πλειοψηφία της Βουλής ζήτημα αλλαγής του τρόπου εκλογής του Προέδρου αλλά απλώς περιορισμού της θητείας του με τις αρμοδιότητες όπως έχουν. Ξέρετε το 2009 με την αλλαγή του τρόπου εκλογής η Νέα Δημοκρατία αναδρομικά προσχώρησε και επικρότησε τη λογική της αναθεώρηση του 1986 που κατάργησε τις λεγόμενες αυξημένες αρμοδιότητες. Άρα, έχουν ενοποιηθεί οι αντιλήψεις στη χαμηλότερη δυνατή βάση και τώρα συζητάμε για το ζήτημα του περιορισμού των θητειών σε μία. Ίσως κάποιος φταίει που ο πρωθυπουργός προτείνει να στερηθεί η δεύτερη θητεία από τον σημερινό Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Μπορεί η έρευνα να εντοπίσει το ποιος μπορεί να φταίει για το ζήτημα αυτό». Κοντιάδης για επιλογή ηγεσίας στη Δικαιοσύνη: Το υφιστάμενο μοντέλο έχει πολλά προβλήματα Ο Ξενοφών Κοντιάδης αναφερόμενος στον τρόπο επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης είπε από την πλευρά του: «Νομίζω ότι είναι από τα σοβαρότερα ζητήματα που καλείται να αντιμετωπίσει ο αναθεωρητικός νομοθέτης. Ένα ζήτημα το οποίο αποτελεί και αντικείμενο πολλών υποδείξεων από διεθνής fora, από την επιτροπή της Βενετίας, από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, έγκριτες ΜΚΟ αλλά και στον επιστημονικό διάλογο που γίνεται στη χώρα τα τελευταία χρόνια. Το υφιστάμενο μοντέλο έχει πολλά προβλήματα. Και το βασικότερο πρόβλημα είναι ότι “η γυναίκα του Καίσαρα, μπορεί να είναι τίμια αλλά δεν φαίνεται επαρκώς τίμια”. Και αυτό συνδυάζεται με τη μεγάλη κρίση εμπιστοσύνης στη δικαιοσύνη, ευρύτερα προς τους Θεσμούς αλλά ιδίως θα έλεγα – και είναι το πιο επικίνδυνο – προς τη Δικαιοσύνη. Είναι, ίσως, άδικη αυτή η κρίση προς τη Δικαιοσύνη. Δηλαδή, οφείλεται σε κάποιες πολύ σοβαρές υποθέσεις που πήραν μεγάλη δημοσιότητα, ποινικού χαρακτήρα κυρίως, και οδήγησαν σε μία αμφισβήτηση της Ανώτατης Δικαιοσύνης. Τι θα μπορούσε να γίνει εδώ; Θα μπορούσαμε να φύγουμε από την επιλογή – όπως γίνεται σήμερα – από την κυβέρνηση της ηγεσίας των Ανωτάτων Δικαστηρίων και να πάμε είτε σε ένα μοντέλο επιλογής από τις Ολομέλειες των Ανωτάτων Δικαστηρίων, το οποίο θεωρώ ότι είναι το πιο ενδεδειγμένο, χωρίς την παρέμβαση κάποιου άλλου οργάνου, υπάρχει και μια άλλη άποψη που λέει ότι θα πρέπει να υπάρχει και μία δημοκρατική νομιμοποίηση της ηγεσίας των Ανωτάτων Δικαστηρίων άρα εναλλακτικά προς την κυβέρνηση θα μπορούσε το όργανο να είναι η Βουλή». Δείτε ολόκληρη την εκδήλωση:
- Δευτέρα, 9 Φεβρουαρίου, 2026
Επικαιρότητα