Αυστηρή κριτική από την ΕΚΤ για τις εμπορικές σχέσεις της ΕΕ με αυταρχικά καθεστώτα
Σήμερα, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) δημοσίευσε μια έκθεση που ασκεί σφοδρή κριτική στις εμπορικές σχέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης με χώρες όπως η Τουρκία. Η έκθεση, με τίτλο: “Trading wiht dictators? A historical review of the EU’s business partners”, αποκαλύπτει ότι οι συναλλαγές της Ε.Ε με κράτη όπου η δημοκρατία δεν είναι ανεπτυγμένη έχουν αυξηθεί τα τελευταία χρόνια, παραβιάζοντας τις θεμελιώδεις αρχές που διέπουν την Ένωση.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, κατά την περίοδο 1999 – 2022 σχεδόν το 50% των εισαγωγών στην Ε.Ε προήλθαν από την Τουρκία «μια χώρα όπου η κατάσταση της δημοκρατίας έχει επιδεινωθεί σταθερά τα τελευταία χρόνια.» Αυτή η τάση παρατηρείται σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ-15 και υποδηλώνει ότι οι ώριμες ευρωπαϊκές δημοκρατίες δεν έχουν αποφύγει τους αυταρχικούς εμπορικούς εταίρους κατά τη διάρκεια των τελευταίων 25 ετών. «Ξεκάθαρα, παρά τις σαφείς δεσμεύσεις, η ποιότητα του δημοκρατικού χαρακτήρα του εμπορίου της ΕΕ έχει πληγεί» αναφέρει η έκθεση.
Ωστόσο, φαίνεται ότι το 2023 υπάρχει μια στροφή προς τη βελτίωση αυτή τη στιγμή λόγω των εμπορικών κυρώσεων που επιβλήθηκαν στην Ρωσία μετά την εισβολή στην Ουκρανία. Τα αποτελέσματα αυτής της έρευνας θέτουν σοβαρούς προβληματισμούς για την πορεία και τον χαρακτήρα των συναλλαγών εντός της Ένωσης.
Προκλήσεις για την Ευρώπη
Η πρώτη πρόκληση αφορά τη φήμη της ως οικονομικής και πολιτικής οντότητας που στηρίζεται σε αξίες. Η πτώση στη δημοκρατική ποιότητα του μέσου εμπορικού εταίρου από το 1999 θεωρείται ασυμβίβαστη με τους στόχους βιώσιμης εμπορικής πολιτικής που προάγει τον σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημοκρατία. Δυστυχώς, οι συναλλαγές με αυταρχικά καθεστώτα έχουν ενισχυθεί σημαντικά κατά τα τελευταία 25 χρόνια.
Η δεύτερη πρόκληση είναι ότι το “εμπόριο με δικτάτορες” συχνά οδηγεί σε κέρδη για καθεστώτα που διακατέχονται από επεκτατικές στρατηγικές και στρατιωτικές ατζέντες. Ο γεωπολιτικός κίνδυνος επηρεάζει όλες τις πτυχές του παγκόσμιου οικονομικού συστήματος συμπεριλαμβανομένων χρηματοπιστωτικών ζητημάτων και διεθνών κεφαλαιακών ροών – γεγονός ιδιαίτερα κρίσιμο για μια ανοιχτή οικονομία όπως αυτή της Ευρώπης.
Η τρίτη πρόκληση σχετίζεται άμεσα με τον πράσινο μετασχηματισμό: οι τρέχουσες τεχνολογίες χαμηλών εκπομπών άνθρακα εξαρτώνται από σπάνιες γαίες που συνήθως βρίσκονται σε χώρες υπό αυταρχικό καθεστώς.
Παράδειγμα: Οι ηλεκτρικές μπαταρίες αποτελούν κρίσιμο στοιχείο στη στρατηγική μας κατά του κλίματος και απαιτούν τέσσερα βασικά μέτρα – κοβάλτιο, χαλκό, λίθιο και νικέλιο – εκ των οποίων μόνο ο χαλκός διαθέτει εγχώρια αποθέματα στην ΕΕ. Όλα αυτά προέρχονται κυρίως από χώρες όπως η Κίνα ή η Ρωσία όπου δεν υπάρχει ισχυρή Δημοκρατία.
“Ο κόσμος σήμερα είναι γεμάτος γεωπολιτικούς κινδύνους,” καταλήγει η έκθεση υπογραμμίζοντας πως “η Ευρώπη αντιμετωπίζει πρωτοφανείς προκλήσεις σχετικά με την ασφάλεια των αλυσίδων εφοδιασμού.” Μια πιο προσεκτική προσέγγιση στο εμπόριο θα ήταν συμβατή τόσο με τις αρχές μας όσο και με σωστή οικονομική πολιτική.”