Ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, εκφράζει έντονη ανησυχία για τον ορατό κίνδυνο απώλειας σημαντικών κονδυλίων από το Ταμείο Ανάκαμψης, καθώς και για την πιθανή ολοκλήρωση έργων που έχουν ενταχθεί με πόρους του κρατικού προϋπολογισμού.
Όπως επισημαίνεται στην ετήσια έκθεση του κεντρικού τραπεζίτη, η πλήρης απορρόφηση των σχετικών πόρων προϋποθέτει την είσπραξη έως το τέλος του 2026 ενός ποσού ύψους 11,3 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 5,3 δισ. ευρώ αφορούν επιχορηγήσεις και 6 δισ. ευρώ δάνεια. Παράλληλα, είναι απαραίτητη η επιτυχής εκπλήρωση 164 στόχων και οροσήμων, μια πρόκληση που κρίνεται εξαιρετικά φιλόδοξη.
Αποτελεί ένα ηχηρό καμπανάκι, λίγους μήνες πριν την εκπνοή των προθεσμιών δέσμευσης και απορρόφησης των κοινοτικών κονδυλίων, καθώς και των δανείων που έχουν «δεσμευτεί» για την Ελλάδα στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ).
Ωστόσο, η απορρόφηση των κονδυλίων απαιτεί την αυστηρή τήρηση συγκεκριμένων διαδικασιών και προθεσμιών, τις οποίες, σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος, η κυβέρνηση φαίνεται να μην τηρεί, προκαλώντας την εύλογη ανησυχία της.
Ειδικότερα, η ΤτΕ αναλύει τα εξής:
Μετά την εκταμίευση της 6ης δόσης επιχορηγήσεων από την Κομισιόν τον Νοέμβριο του 2025, η Ελλάδα έχει λάβει συνολικά 23,4 δισ. ευρώ (65% των διαθέσιμων πόρων, έναντι 59% κατά μέσο όρο στην ΕΕ). Το ποσό αυτό κατανέμεται σε:
- 12 δισ. ευρώ σε επιχορηγήσεις (66% του συνόλου των επιχορηγήσεων)
- 11,4 δισ. ευρώ σε δάνεια (64% του συνόλου των δανείων)
Έχει ολοκληρωθεί το 46% των συμφωνημένων στόχων/οροσήμων (έναντι 45% κατά μέσο όρο στην ΕΕ).
Τον Δεκέμβριο του 2025, η Ελλάδα υπέβαλε διπλό αίτημα πληρωμής από τον RRF, ύψους 1,17 δισ. ευρώ, που αφορά το 7ο αίτημα επιχορηγήσεων (883,9 εκατ. ευρώ) και το 6ο αίτημα δανείων (293,8 εκατ. ευρώ). Το αίτημα αυτό εγκρίθηκε τον Μάρτιο του 2026 από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μετά την επιτυχή ολοκλήρωση 26 οροσήμων και στόχων.
Μετά την είσπραξη του εν λόγω ποσού, η Ελλάδα θα έχει απορροφήσει το 68,3% των διαθέσιμων πόρων, έχοντας ολοκληρώσει το 53% των συμφωνημένων στόχων/οροσήμων.
Λειψά και τα δάνεια
Όσον αφορά το δανειακό σκέλος του RRF, ο προϋπολογισμός των συμβασιοποιημένων δανείων παρακολουθείται ως προαπαιτούμενος στόχος κατά την υποβολή αιτημάτων είσπραξης.
Συγκεκριμένα, έως τα τέλη Φεβρουαρίου 2026, έχουν συμβασιοποιηθεί έργα προϋπολογισμού 9,5 δισ. ευρώ (86% των συνολικών εισπράξεων δανείων). Σύμφωνα με το αναθεωρημένο Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, δάνεια ύψους 13,3 δισ. ευρώ έπρεπε να είχαν συμβασιοποιηθεί ως προαπαιτούμενο για την κατάθεση όλων των αιτημάτων χρηματοδότησης από το δανειακό σκέλος.
Ωστόσο, κατόπιν συμφωνίας με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η 29η Μαΐου 2026 ορίστηκε ως καταληκτική ημερομηνία σύναψης δανειακών συμβάσεων. Δεδομένου του μέχρι τώρα ρυθμού υπογραφής συμβάσεων, ο στόχος αυτός κρίνεται εξαιρετικά φιλόδοξος.
Οι εκταμιεύσεις προς τις επιχειρήσεις αναμένεται να πραγματοποιούνται έως το 2029, καθώς τα δάνεια εκταμιεύονται τμηματικά, ανάλογα με την πορεία υλοποίησης των έργων.
Τι αναφέρει η ΤτΕ:
Μέχρι τα τέλη Φεβρουαρίου 2026, οι εκταμιεύσεις προς τις επιχειρήσεις ανέρχονταν σε 5,6 δισ. ευρώ. Ως προς το σκέλος των επιχορηγήσεων του RRF, οι εκταμιεύσεις προς τους τελικούς δικαιούχους επιταχύνθηκαν σημαντικά σε σχέση με το 2024.
Μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2025, είχε καταβληθεί ποσό ύψους 7,3 δισ. ευρώ (61% των εισπράξεων επιχορηγήσεων) στους τελικούς δικαιούχους. Μέχρι τον Φεβρουάριο του 2026, επιπλέον 6,6 δισ. ευρώ μεταβιβάστηκαν από τον Κρατικό Προϋπολογισμό προς τους φορείς, εντός και εκτός της γενικής κυβέρνησης.
Η ανησυχία
Η ΤτΕ υπογραμμίζει ότι η πλήρης απορρόφηση των σχετικών πόρων προϋποθέτει την είσπραξη εντός του 2026 ποσού ύψους 11,3 δισ. ευρώ (5,3 δισ. ευρώ για επιχορηγήσεις και 6 δισ. ευρώ για δάνεια), με την ταυτόχρονη επιτυχή εκπλήρωση 164 στόχων και οροσήμων. Αυτό κρίνεται εξαιρετικά φιλόδοξο.
Επιπλέον, η μη είσπραξη των ευρωπαϊκών πόρων για την ολοκλήρωση των συμβασιοποιημένων έργων στο σκέλος των επιχορηγήσεων ενδέχεται να οδηγήσει στην ένταξή τους στο εθνικό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων. Αυτό θα συνεπάγεται την ανάγκη χρηματοδότησής τους από εθνικούς πόρους, επηρεάζοντας αρνητικά τα δημοσιονομικά μεγέθη, καθώς θα αυξήσει τις δαπάνες και θα περιορίσει τα πλεονάσματα.
Οι προτάσεις
Δεδομένης της λήξης του ευρωπαϊκού μέσου ανάκαμψης NGEU τον Αύγουστο του 2026, η Τράπεζα της Ελλάδος τονίζει ότι η ολοκλήρωση των πιθανών υπολειπόμενων διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων και των επενδυτικών σχεδίων του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας πρέπει να συνεχιστεί μέσω εναλλακτικών διαύλων ευρωπαϊκής χρηματοδότησης την επόμενη περίοδο.