Οι αυξανόμενες αποδόσεις των κρατικών ομολόγων πιέζουν τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να περιορίσουν τα ελλείμματα και τον δανεισμό τους. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν οι αλλαγές πολιτικής θα είναι ουσιαστικές και διαρκείς, ή απλώς προσωρινές αντιδράσεις στις πιέσεις των αγορών. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αρχίζουν να υιοθετούν πιο σφιχτή δημοσιονομική πολιτική, καθώς η μεγάλη άνοδος των αποδόσεων των ομολόγων αυξάνει το κόστος δανεισμού και εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους. Από το Λονδίνο ώς το Παρίσι και τη Ρώμη, οι κυβερνήσεις φοβούνται τώρα ότι η διατήρηση υψηλών ελλειμμάτων και η ανεξέλεγκτη αύξηση των δαπανών, ενδέχεται να προκαλέσουν ισχυρότερες αντιδράσεις από τις χρηματοπιστωτικές αγορές, αναβιώνοντας μνήμες από την κρίση χρέους της Ευρωζώνης. Η άνοδος των αποδόσεων λειτουργεί ως προειδοποιητικό σήμα, καθώς οι επενδυτές απαιτούν υψηλότερες αποδόσεις για να χρηματοδοτήσουν κράτη με αυξημένες δανειακές ανάγκες. Αυτό μεταφράζεται σε ακριβότερο δανεισμό, μεγαλύτερη επιβάρυνση των κρατικών προϋπολογισμών και περιορισμένα περιθώρια για νέες δαπάνες. Υπό αυτές τις συνθήκες, η δημοσιονομική πειθαρχία επανέρχεται στο προσκήνιο, όχι μόνο ως πολιτική επιλογή, αλλά και ως αναγκαιότητα για τη διατήρηση της εμπιστοσύνης των αγορών. Στη Γαλλία, ο προϋπολογισμός θέτει ως στόχο τη μείωση του διογκωμένου ελλείμματος. Ακόμη και η Μαρίν Λεπέν αρχίζει να συναινεί σε δημοσιονομικά ζητήματα. Στη Μ. Βρετανία, η πρόταση του πρωθυπουργού Άντι Μπέρναμ για αλλαγές στο σύστημα εγγυημένων αυξήσεων των κρατικών συντάξεων, αναδεικνύει την πίεση για επανεξέταση δαπανηρών δεσμεύσεων. Αντίστοιχα, η Ιταλία επιδιώκει να περιορίσει τον πρόσθετο δανεισμό για αμυντικές δαπάνες. Οι κινήσεις αυτές δεν εγγυώνται ότι θα εκτονωθούν οι πιέσεις στα ομόλογα. Οι λεγόμενοι «τιμωροί των αγορών ομολόγων» (bond vigilantes) θα ανεβάσουν τις αποδόσεις – και το κόστος δανεισμού μιας χώρας, εάν κρίνουν ότι η δημοσιονομική πορεία της δεν είναι βιώσιμη. Παραμένει, επίσης, ανοιχτό το ερώτημα αν οι σημερινές προσαρμογές συνιστούν μόνιμη αλλαγή πολιτικής ή προσωρινή αντίδραση. Το βασικό μήνυμα, πάντως, γίνεται ολοένα σαφέστερο: η άνοδος των αποδόσεων περιορίζει τα περιθώρια δημοσιονομικών ελιγμών και ωθεί τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις προς τον περιορισμό των ελλειμμάτων και του δανεισμού. Σε αντίθεση με την Ευρώπη, στις ΗΠΑ η συγκράτηση της ταχείας αύξησης του δημόσιου χρέους φαίνεται να έχει χαμηλότερη πολιτική προτεραιότητα.
Επικαιρότητα