Κάθε χρόνο, η διεθνής επιστημονική κοινότητα αναλαμβάνει το κρίσιμο έργο της πρόβλεψης των στελεχών του ιού της γρίπης που είναι πιθανότερο να επικρατήσουν την επόμενη εποχική περίοδο. Στόχος είναι η έγκαιρη προσαρμογή των αντιγριπικών εμβολίων. Ο ιός της γρίπης υφίσταται συνεχείς μεταλλάξεις, μέσω μικρών γενετικών αλλαγών, γεγονός που του επιτρέπει να διαφεύγει εν μέρει την υπάρχουσα ανοσία και να προκαλεί νέες εξάρσεις. Για αυτόν τον λόγο, η σύνθεση του αντιγριπικού εμβολίου δεν παραμένει σταθερή, αλλά επικαιροποιείται ετησίως, ώστε να παρέχει την βέλτιστη δυνατή προστασία έναντι των ιών που αναμένεται να κυκλοφορήσουν.
Στις 27 Φεβρουαρίου 2026, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) ανακοίνωσε τις επίσημες συστάσεις του για τη σύνθεση των εμβολίων κατά της γρίπης για την περίοδο 2026 – 2027 στο βόρειο ημισφαίριο. Η απόφαση αυτή λήφθηκε μετά από τετραήμερη διεθνή διαβούλευση ειδικών, οι οποίοι ανέπτυξαν και ανέλυσαν δεδομένα επιτήρησης από όλο τον κόσμο. Οι σχετικές συναντήσεις πραγματοποιούνται δύο φορές ετησίως, μία για κάθε ημισφαίριο, με τη συμμετοχή επιστημόνων από τα Συνεργαζόμενα Κέντρα του ΠΟΥ και τα βασικά ρυθμιστικά εργαστήρια του Παγκόσμιου Συστήματος Επιτήρησης και Αντιμετώπισης της Γρίπης (GISRS). Το GISRS, που λειτουργεί από το 1952, αποτελεί τον παλαιότερο παγκόσμιο μηχανισμό συστηματικής επιτήρησης λοιμωδών νοσημάτων.
Οι συστάσεις του ΠΟΥ αποτελούν τη βάση για την ανάπτυξη και παραγωγή των εμβολίων επόμενης περιόδου από τις εθνικές ρυθμιστικές αρχές και τις φαρμακευτικές εταιρείες παγκοσμίως, με στόχο την επίτευξη της μέγιστης δυνατής προστασίας του πληθυσμού από σοβαρή νόσηση και θάνατο.
Στελέχη Γρίπης που θα Περιλαμβάνονται στα Εμβόλια 2026-2027
Για τα εμβόλια που παράγονται με την παραδοσιακή μέθοδο καλλιέργειας του ιού σε γονιμοποιημένα αυγά, ο ΠΟΥ, βάσει των παγκόσμιων δεδομένων επιτήρησης, προτείνει την ένταξη των ακόλουθων στελεχών:
- A/Missouri/11/2025 (H1N1)pdm09
- A/Darwin/1454/2025 (H3N2)
- B/Tokyo/EIS13-175/2025 (γενεαλογία B/Victoria)
Για τα εμβόλια που παράγονται με νεότερες τεχνολογίες, όπως η κυτταροκαλλιέργεια, η ανασυνδυασμένη πρωτεΐνη ή οι τεχνολογίες νουκλεϊκού οξέος (π.χ. mRNA), η σύσταση περιλαμβάνει:
- A/Missouri/11/2025 (H1N1)pdm09
- A/Darwin/1415/2025 (H3N2)
- B/Pennsylvania/14/2025 (γενεαλογία B/Victoria)
Η Εικόνα της Εποχικής Γρίπης το 2025
Οι ιοί γρίπης τύπου Α, και ιδιαίτερα ορισμένοι υποτύποι τους, κυριάρχησαν παγκοσμίως. Τον Αύγουστο του 2025, ταυτοποιήθηκε για πρώτη φορά από τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC) μια διαφοροποιημένη παραλλαγή του ιού A(H3N2), γνωστή ως «υποτύπος Κ». Αυτή η παραλλαγή αποδείχθηκε ιδιαίτερα μεταδοτική, εξαπλώθηκε γρήγορα σε πολλές χώρες, προκάλεσε ένα μεγάλο επιδημικό κύμα και συνέβαλε στην πρόωρη έναρξη της εποχικής γρίπης. Μέχρι τον Δεκέμβριο του 2025, το υποστέλεχος Κ αντιστοιχούσε περίπου στο 90% των κρουσμάτων γρίπης τύπου Α σε πολλές περιοχές του κόσμου. Η σεζόν γρίπης 2025-2026 χαρακτηρίστηκε ως μία από τις χειρότερες των τελευταίων δεκαετιών.
Αντίθετα, οι ιοί γρίπης τύπου Β κυκλοφόρησαν σε περιορισμένο βαθμό. Καταγράφηκαν αποκλειστικά στελέχη της γενετικής γραμμής B/Victoria, ενώ η γραμμή B/Yamagata δεν έχει ανιχνευθεί από τον Μάρτιο του 2020.
Παγκόσμια Προετοιμασία για Πιθανή Νέα Πανδημία
Στην ίδια διεθνή διαβούλευση του ΠΟΥ, οι ειδικοί εξέτασαν επίσης ιούς γρίπης που κυκλοφορούν σε ζώα, κυρίως πτηνά και χοίρους, και έχουν προκαλέσει ανθρώπινες λοιμώξεις. Οι λεγόμενοι ζωονοτικοί ιοί παρακολουθούνται στενά, καθώς η μετάδοσή τους από άνθρωπο σε άνθρωπο θα μπορούσε να εξελιχθεί σε πανδημική απειλή. Από τις 23 Σεπτεμβρίου 2025, έχουν αναφερθεί στον ΠΟΥ 25 περιπτώσεις ανθρώπινων λοιμώξεων από ζωονοτικούς ιούς γρίπης σε έξι χώρες. Στη συντριπτική τους πλειονότητα, τα περιστατικά συνδέονταν με επαφή με μολυσμένα ζώα ή μολυσμένα περιβάλλοντα, ενώ μέχρι στιγμής δεν έχει καταγραφεί μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Η παρακολούθηση αυτών των ιών αποτελεί βασικό μέρος της διεθνούς αξιολόγησης για τη γρίπη. Στο πλαίσιο αυτό, οι επιστήμονες επιλέγουν και τους λεγόμενους «υποψήφιους ιούς εμβολίου» (Candidate Vaccine Viruses – CVVs). Πρόκειται για στελέχη που διατηρούνται διαθέσιμα για άμεση χρήση ως βάση παραγωγής εμβολίου, εφόσον εμφανιστεί νέος ιός με πανδημική δυναμική. Στη φετινή συνάντηση προτάθηκε η ανάπτυξη ενός νέου υποψήφιου ιού εμβολίου για το στέλεχος A(H9N2), έναν υπότυπο του ιού της γρίπης των πτηνών που κυκλοφορεί κυρίως στα πουλερικά, αλλά έχει καταγραφεί ότι μπορεί να μολύνει και ανθρώπους.
Ένας Ιός που Θυμίζει Πόσο Συνδεδεμένος Είναι ο Κόσμος
Όπως σημειώνει ο γενικός διευθυντής του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους, η συνεχής εξέλιξη των ιών της γρίπης αποδεικνύει την αλληλεξάρτηση του σύγχρονου κόσμου. «Εποχή με εποχή, οι συνεχώς εξελισσόμενοι ιοί της γρίπης κυκλοφορούν παγκοσμίως και μας δείχνουν πόσο συνδεδεμένος είναι ο πλανήτης μας», δήλωσε. Οι κοινές απειλές απαιτούν κοινή δράση. Χάρη στο παγκόσμιο σύστημα επιτήρησης για τη γρίπη και στη συνεργασία επιστημόνων από δεκάδες χώρες, τα εμβόλια μπορούν να προσαρμόζονται εγκαίρως στα νεότερα στελέχη του ιού, ενισχύοντας την άμυνα της δημόσιας υγείας. Πηγή: iatropedia.gr