Ο Οικονομικός και Βιομηχανικός Ερευνητικός Οργανισμός (ΙΟΒΕ), ακολουθώντας τις εκτιμήσεις άλλων εγχώριων και διεθνών φορέων, όπως η Τράπεζα της Ελλάδος (ΤτΕ) και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), εκφράζει ανησυχία για τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας, καθώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή ρίχνει «γκρίζα σύννεφα». Το ΙΟΒΕ αναθεωρεί προς τα κάτω την πρόβλεψή του για τον ρυθμό ανάπτυξης στο 1,8%, επισημαίνοντας ότι οι πρώτες επιπτώσεις της κρίσης στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής έχουν ήδη αρχίσει να γίνονται αισθητές στην ελληνική οικονομία.
Επιπλέον, το οικονομικό κλίμα παρουσίασε επιδείνωση τον Μάρτιο, ενώ παράλληλα η καταναλωτική εμπιστοσύνη κινήθηκε πτωτικά, με τους Έλληνες καταναλωτές να εμφανίζονται ως οι πιο απαισιόδοξοι σε όλη την Ευρώπη.
Βασικό Σενάριο Ανάπτυξης για το 2026
Για το έτος 2026, το ΙΟΒΕ προβλέπει ρυθμό ανάπτυξης +1,8%, μια πρόβλεψη που έχει αναθεωρηθεί επί τα χείρω σύμφωνα με το βασικό σενάριο. Η συνολική κατανάλωση αναμένεται να παραμείνει ο κύριος μοχλός ανάπτυξης, αν και με ηπιότερο ρυθμό εξαιτίας του δυσμενούς διεθνούς περιβάλλοντος. Η εγχώρια ζήτηση θα υποστηριχθεί από παράγοντες όπως η αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος. Ωστόσο, ο βραδύτερος ρυθμός αποκλιμάκωσης της ανεργίας, το αρνητικό ποσοστό αποταμίευσης και η ενίσχυση των πληθωριστικών πιέσεων αναμένεται να λειτουργήσουν περιοριστικά.
Αναλυτικότερα, τόσο η ιδιωτική όσο και η δημόσια κατανάλωση αναμένεται να επιταχυνθούν με ηπιότερους ρυθμούς, συγκεκριμένα κατά +1,7% και +0,9% αντίστοιχα.
Οι πάγιες επενδύσεις προβλέπεται να επιταχυνθούν, ωθούμενες από την υλοποίηση της τελικής φάσης του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ), το υψηλό επίπεδο του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ), την αυξημένη πίστη προς τον ιδιωτικό τομέα και τις αυξημένες εισροές άμεσων ξένων επενδύσεων.
Ωστόσο, πιθανή αυστηροποίηση των χρηματοδοτικών συνθηκών και χαμηλότερη της αναμενόμενης απορρόφηση των πόρων του ΤΑΑ θα μπορούσαν να περιορίσουν αυτή τη θετική τάση. Οι ιδιωτικές επενδύσεις αναμένεται να συνεχίσουν να καταγράφουν υψηλές επιδόσεις, με ρυθμό αύξησης +14,0%. Το εξωτερικό έλλειμμα εκτιμάται ότι θα διευρυνθεί, λόγω της αύξησης των εισαγωγών (που οφείλεται στην ισχυρή εγχώρια ζήτηση), με τον ετήσιο ρυθμό μεταβολής των εξαγωγών να διαμορφώνεται στο +2,6% και των εισαγωγών στο +3,9%.
Εναλλακτικό Σενάριο για το 2026
Στο εναλλακτικό σενάριο, το ΙΟΒΕ εκτιμά σημαντική επιβράδυνση της μεγέθυνσης της ελληνικής οικονομίας στο +1,4% για το 2026. Αυτή η πιθανή εξέλιξη θα προέλθει κυρίως από την ηπιότερη επιτάχυνση της συνολικής κατανάλωσης, με πτώση της ιδιωτικής κατανάλωσης στο +1,4%, χωρίς όμως να επηρεάζεται η δημόσια κατανάλωση (διατήρηση της πρόβλεψης για μεγέθυνση +0,9%) και οι πάγιες επενδύσεις (+10,2%).
Μια ενδεχόμενη επιδείνωση του διεθνούς γεωπολιτικού κλίματος θα επιβαρύνει περαιτέρω το ήδη αρνητικό εμπορικό ισοζύγιο μιας μικρής ανοικτής οικονομίας όπως η Ελλάδα, υπονομεύοντας τον ρυθμό αύξησης τόσο των εξαγωγών (+1,5%) όσο και των εισαγωγών της (+3,4%).
Θετικό Σενάριο
Σε ένα θετικό σενάριο, το ΙΟΒΕ προβλέπει ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας το 2026 με ρυθμό ελαφρώς υψηλότερο του 2%, εφόσον οι τιμές ενέργειας ακολουθήσουν το βασικό σενάριο και επιπλέον τουρίστες επιλέξουν την Ελλάδα.
Πληθωρισμός και Ανεργία για το 2026
3,5% ο Πληθωρισμός το 2026
Σχετικά με την εξέλιξη του πληθωρισμού, το ΙΟΒΕ στο βασικό σενάριο εκτιμά ότι οι τιμές θα κινηθούν σε ανοδική τροχιά, με ρυθμό πληθωρισμού της τάξης του 3,5% το 2026, κυρίως λόγω της αύξησης της τιμής των ενεργειακών αγαθών εν μέσω των πολεμικών συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή. Σε περίπτωση που η ανακοινωθείσα εκεχειρία αποβεί βραχύβια και οι πολεμικές συγκρούσεις συνεχιστούν, με περαιτέρω αποκλεισμό του Στενού του Ορμούζ και επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις, ο Εναρμονισμένος Δείκτης Τιμών Καταναλωτή (ΕνΔΤΚ) στο εναλλακτικό/δυσμενές σενάριο αναμένεται να αυξηθεί με ρυθμό της τάξης του 4,5%.
8,5% η Ανεργία
Το ποσοστό ανεργίας, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΙΟΒΕ, αναμένεται να διαμορφωθεί το 2026 στην περιοχή του 8,5% (βασικό σενάριο) και 8,8% (εναλλακτικό σενάριο).
Ένα ειδικό πλαίσιο ανάλυσης στο τρέχον τεύχος αναδεικνύει την απόκλιση στο μερίδιο απασχόλησης σε τομείς έντασης γνώσης και τεχνολογίας μεταξύ Ελλάδας και Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Επιδείνωση Οικονομικού Κλίματος και Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης
Ο δείκτης οικονομικού κλίματος σημείωσε μικρή υποχώρηση τον Μάρτιο, διαμορφούμενος στις 106,8 μονάδες, από 107,6 μονάδες τον Φεβρουάριο. Η πτώση αυτή οφείλεται στην εξασθένιση των προσδοκιών σε όλους τους επιχειρηματικούς τομείς, καθώς και στην καταναλωτική εμπιστοσύνη.
- Στις κατασκευές, ανακόπτεται η ανοδική πορεία των τελευταίων μηνών για τα ιδιωτικά έργα.
- Στο λιανικό εμπόριο, σημειώνεται σημαντική εξασθένιση, λόγω κυρίως των απαισιόδοξων εκτιμήσεων για την τρέχουσα κατάσταση, αλλά και των προβλέψεων για τις παραγγελίες στο προσεχές διάστημα.
- Στις υπηρεσίες, καταγράφεται έντονη υποχώρηση, εξαιτίας αρνητικών εκτιμήσεων σε όλους τους επιμέρους παράγοντες.
- Στη βιομηχανία, η οποία επηρεάζει σε μεγαλύτερο βαθμό τη διαμόρφωση του οικονομικού κλίματος, οι προσδοκίες καταγράφουν ηπιότερη αρνητική μεταβολή.
Στην πλευρά των νοικοκυριών, οι Έλληνες καταναλωτές παραμένουν οι πιο απαισιόδοξοι στην ΕΕ. Οι προβλέψεις τους για τα οικονομικά των νοικοκυριών τους, καθώς και για τη γενικότερη οικονομική κατάσταση στη χώρα, είναι ακόμη πιο αρνητικές σε σύγκριση με τον προηγούμενο μήνα. Επίσης, εξασθενεί οριακά και η πρόθεσή τους για μείζονες αγορές.
Οι πρώτες επιπτώσεις από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή έχουν ήδη γίνει εμφανείς, με τις εξελίξεις του επόμενου διαστήματος να χαρακτηρίζονται από αυξημένη αβεβαιότητα. Η άνοδος και η έντονη μεταβλητότητα των τιμών στις αγορές ενέργειας, καθώς και οι πληθωριστικές πιέσεις, επηρεάζουν τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις. Η κυβέρνηση έχει ήδη δρομολογήσει τα πρώτα μέτρα στήριξης για την αντιμετώπιση του προβλήματος στο κόστος ενέργειας.
Ο χρονικός ορίζοντας της νέας αυτής κρίσης, και ιδίως εάν θα διαφανεί κάποια προοπτική εξομάλυνσης, θα είναι ο καθοριστικός παράγοντας για τη διαμόρφωση του οικονομικού κλίματος τους επόμενους μήνες.