Ένα ισχυρό μήνυμα υπέρ της πολυμερούς διπλωματίας και της τήρησης του διεθνούς δικαίου απηύθυνε ο Υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, τονίζοντας πως «οποιαδήποτε μονομερής δραστηριότητα που επιδιώκει να υλοποιήσει τις προθέσεις μιας χώρας είναι καταδικασμένη να αποτύχει». Ο Έλληνας Υπουργός Εξωτερικών μίλησε στο συνέδριο Energy Transition Summit, που διοργανώνεται από τους Financial Times και την εφημερίδα «Καθημερινή», σε συζήτηση που είχε με τον καθηγητή του American College of Greece και αρθρογράφο της εφημερίδας, Κωνσταντίνο Φίλη.
«Εάν κάποια χώρα επιλέξει να υιοθετήσει μονομερώς μέτρα, τα οποία, βάσει του διεθνούς δικαίου, θα έπρεπε να ρυθμίζονται σε πολυμερές ή διμερές επίπεδο, αυτά θα έχουν μόνο εσωτερική ισχύ και καμία διεθνή εφαρμογή», υπογράμμισε, απαντώντας σε ερωτήσεις σχετικά με δημοσιεύματα που κάνουν λόγο για ετοιμασία νομοσχεδίου από την Τουρκία, στο πλαίσιο του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας». «Για να επικρατήσει βιώσιμη ειρήνη, είναι απαραίτητη η συνεργασία», προσέθεσε. Αναφέρθηκε δε στο γεγονός ότι υπάρχουν πολλαπλοί τρόποι αντίδρασης για την Ελλάδα, επισήμανε όμως την προτίμηση της χώρας να δρα αντί να αντιδρά.
Ως μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και αλληλέγγυο μέλος των Ηνωμένων Εθνών, η Ελλάδα διαθέτει πολλούς θεσμικούς διαύλους για να εκφράσει τυχόν διαμαρτυρίες. «Έχουμε καταβάλει σημαντικές προσπάθειες με την Τουρκία και πιστεύω ότι έχουμε σημειώσει αξιοσημείωτη πρόοδο, και θα ήταν απόλυτη σπατάλη να οπισθοδρομήσουμε», δήλωσε. «Η Ελλάδα θα παραμείνει πάντα ένας σθεναρός και αφοσιωμένος υποστηρικτής της ειρήνης και της ευημερίας».
Σχολιάζοντας τη «Γαλάζια Πατρίδα»
Ο κ. Γεραπετρίτης επισήμανε πως «η νέα εποχή της εξωτερικής πολιτικής χαρακτηρίζεται από την αδυναμία μας να κάνουμε ουσιαστικές προβλέψεις, καθώς υπάρχουν τόσες πολλές ασαφείς και ευάλωτες παράμετροι. Αυτό που κάνουμε στην πραγματικότητα είναι να προετοιμάζουμε απαντήσεις για όλα τα πιθανά σενάρια. Και αυτό ακριβώς κάνουμε τώρα σχετικά με την τουρκική νομοθεσία για τη νομιμοποίηση της «Γαλάζιας Πατρίδας».
«Το διεθνές δίκαιο πρέπει να υπερισχύει των εσωτερικών μας προθέσεων, σκοπών ή οραμάτων. Έτσι λειτουργούν οι διμερείς μας σχέσεις. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να σεβόμαστε το δίκαιο της θάλασσας. Η Τουρκία έχει επιλέξει εσκεμμένα να μην υπογράψει και να μην κυρώσει την UNCLOS, αλλά οι διατάξεις της αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του διεθνούς δικαίου, πράγμα που σημαίνει ότι είναι δεσμευτικές για όλα τα κράτη, είτε είναι υπογράφοντα είτε όχι», τόνισε.
Υπογράμμισε τη σπουδαιότητα της διατήρησης σχέσεων καλής γειτονίας με όλους τους γείτονες, όχι μόνο με την Τουρκία, αλλά και με τη Λιβύη και τα Δυτικά Βαλκάνια. Η Ελλάδα, άλλωστε, αναλαμβάνει πρωτοβουλίες σε όλες αυτές τις περιοχές, τόσο ως μεσολαβητής όσο και ως ηγετική δύναμη στην Ανατολική Μεσόγειο.
Σχετικά με την Τουρκία, ανέφερε πως πριν από τρία χρόνια λήφθηκε μια θεμελιώδης απόφαση με τον Πρωθυπουργό να προσπαθήσουμε να επαναπροσδιορίσουμε τη σχέση μας με τη γειτονική χώρα. «Έχουμε παρατηρήσει χειροπιαστά αποτελέσματα, όπως τη σημαντική μείωση των παραβιάσεων του ελληνικού εναέριου χώρου, καθώς και τη δραστική μείωση του απόλυτου αριθμού των παράνομων μεταναστευτικών εισόδων στην Ελλάδα. Όλοι αντιλαμβανόμαστε ότι υπάρχει μια σημαντική διαφορά που περιπλέκει την κατάσταση, και αυτή είναι η οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών, ιδίως της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ. Πιστεύω ακράδαντα ότι, αν δεν επιλύσουμε αυτό το πρόβλημα, δεν μπορεί να υπάρξει πραγματική μακροπρόθεσμη και βιώσιμη ειρήνη και ευημερία. Γι’ αυτό, προσπαθούμε να εργαστούμε προς αυτή την κατεύθυνση». «Δεν έχουμε συμφωνήσει ως προς το πεδίο εφαρμογής αυτής της συζήτησης, αλλά πιστεύω ότι είναι ουσιαστικό να διατηρούμε ανοιχτούς τους διαύλους επικοινωνίας», πρόσθεσε.
«Το όραμά μου είναι μια γειτονιά ειρήνης και σταθερότητας», ανέφερε χαρακτηριστικά. «Το ίδιο ισχύει και για τη Λιβύη, όπου τα τελευταία δύο χρόνια, αντιμετωπίσαμε σημαντικές δυσκολίες στις σχέσεις μας, αλλά καταφέραμε να δημιουργήσουμε μια πολύ λειτουργική σχέση και με τις δύο πλευρές της Λιβύης».
Ταυτόχρονα, επισήμανε, η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά στη συζήτηση για τη φάση προ-ένταξης των Δυτικών Βαλκανίων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. «Αναλάβαμε μια σειρά πρωτοβουλιών, όπως η Διακήρυξη των Δελφών, μέσω της οποίας εκφράζουμε τη δέσμευσή μας στην ευρωπαϊκή πορεία των Δυτικών Βαλκανίων. Η Ελλάδα είναι πλέον παντού».
«Τώρα είναι η ώρα να υλοποιήσουμε την στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης»
Αναφερόμενος στις διεθνείς εξελίξεις, ο Έλληνας Υπουργός Εξωτερικών τόνισε πως «η αρχιτεκτονική της διεθνούς ασφάλειας, όπως την γνωρίζαμε, δεν υφίσταται πλέον και οφείλουμε να επανεξετάσουμε τις θεμελιώδεις παραδοχές μας», προσθέτοντας όμως ότι «η Ελλάδα αποτελεί τη γέφυρα μεταξύ Βορρά και Νότου, Ανατολής και Δύσης. Η γεωγραφική της θέση είναι εξαιρετικά κρίσιμη. Αλλά και ο ρόλος που καλούμαστε να διαδραματίσουμε είναι πράγματι ουσιαστικός». «Τα τελευταία τρία χρόνια, έχουμε εργαστεί εντατικά για την αναβάθμιση των διεθνών μας σχέσεων με τις γειτονικές δυνάμεις, αλλά και πέραν αυτών», σημείωσε. «Ακολουθούμε μια στρατηγική υψηλής πολιτικής στην διπλωματική μας παρουσία. Η Ελλάδα επιδιώκει να αποτελεί μέρος της λύσης και όχι μέρος του προβλήματος». Επισήμανε πως δεν είναι ένθερμος υποστηρικτής της πολιτικής εξισορρόπησης στις διεθνείς υποθέσεις, καθώς, ενώ μπορεί να αποφέρει προσωρινά θετικά αποτελέσματα, πρωτίστως σημασία έχει μια πολιτική βασισμένη σε κανόνες και μια συνεκτική στρατηγική.
«Όλοι αντιλαμβάνονται ότι το διεθνές σκηνικό έχει αλλάξει ριζικά, ιδίως μετά την ανάληψη της εξουσίας από τη νέα κυβέρνηση στις Ηνωμένες Πολιτείες, η οποία αναδιαμόρφωσε πλήρως την αντίληψη των διεθνών σχέσεων», επεσήμανε. «Παρατηρούμε έναν πολύ πιο ενεργό ρόλο των ΗΠΑ, με ταυτόχρονη υποβάθμιση της σημασίας των διεθνών οργανισμών». Από την άλλη πλευρά, ανέφερε, «οι αμερικανικές εκλογές λειτούργησαν ως αφύπνιση για τον κόσμο και την Ευρώπη, και πάντα επιθυμώ να βλέπω τη θετική πλευρά. Υπάρχει πολύ μεγαλύτερη συνειδητοποίηση ότι η Ευρώπη χρειάζεται πραγματικά μια αυτόνομη στρατηγική, η οποία, προφανώς, θα βασίζεται στην μεταπολεμική διεθνή αρχιτεκτονική και στις διατλαντικές σχέσεις. Αυτές εξακολουθούν να αποτελούν τη βάση, νομίζω, για την παγκόσμια ασφάλεια, αλλά παράλληλα πρέπει να αναπτυχθεί μια πιο ανεξάρτητη στάση. Συζητούμε για τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης εδώ και αρκετά χρόνια, αλλά τώρα είναι η ώρα να την υλοποιήσουμε στην πράξη».
Ο κ. Γεραπετρίτης τόνισε πως η Ελλάδα αποτελεί βασικό παράγοντα στη συζήτηση για το μέλλον της Ευρώπης. «Πιστεύουμε ακράδαντα ότι πρέπει να αναδιαμορφώσουμε την προσέγγιση στην κατανομή του αμυντικού βάρους που είχαμε μέχρι τώρα. Εμείς έχουμε το «αρνητικό» προνόμιο, θα έλεγα, να δαπανάμε μέρος του προϋπολογισμού μας για την άμυνα, οπότε για εμάς η προσαρμογή δεν θα είναι επώδυνη».
«Είναι σαφές ότι για την Ελλάδα, όπως και για την Ευρώπη, ανοίγει μια νέα εποχή, και είμαστε απολύτως έτοιμοι να διαδραματίσουμε έναν σημαντικό ρόλο σε αυτόν τον νέο κόσμο», κατέληξε.