Από τον Νοέμβριο, ένα νέο, κρίσιμο πλαίσιο αξιολόγησης των προεκλογικών δεσμεύσεων των κομμάτων τίθεται σε ισχύ. Το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο (ΕΔΣ) αναλαμβάνει, για πρώτη φορά, την ανεξάρτητη κοστολόγηση προτάσεων πολιτικής. Αυτή η πρωτοβουλία, θεσμοθετημένη από τον νόμο 4270/2014, επιτρέπει στα πολιτικά κόμματα να υποβάλλουν μέτρα προς αξιολόγηση. Το ΕΔΣ θα εξετάζει τόσο το δημοσιονομικό κόστος όσο και τις ευρύτερες οικονομικές επιπτώσεις που θα μπορούσαν να προκύψουν από την εφαρμογή τους.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση που δημοσιεύθηκε στον ιστότοπο hfisc.gr, από την 1η Νοεμβρίου 2026, κάθε πολιτικό κόμμα θα έχει τη δυνατότητα να υποβάλει άπαξ έως και 10 προτάσεις μέτρων προς κοστολόγηση. Η υποβολή των αιτημάτων πρέπει να γίνεται το αργότερο 120 ημέρες πριν την προβλεπόμενη ημερομηνία διεξαγωγής των εκλογών. Αιτήματα που κατατίθενται μετά την παρέλευση αυτής της προθεσμίας, ενδέχεται να μην προλάβουν να ολοκληρωθούν πριν από την εκλογική διαδικασία. Η συμμετοχή και η υποβολή προτάσεων είναι προαιρετική και δεν αποτελεί υποχρέωση για τα πολιτικά κόμματα. Η διαδικασία αυτή αφορά όλα τα κόμματα που δικαιούνται να συμμετάσχουν στις βουλευτικές εκλογές.
«Για πρώτη φορά στη χώρα μας θεσμοθετείται η κοστολόγηση προτάσεων πολιτικών κομμάτων από Ανεξάρτητη Αρχή»
Αναστασία Μιαούλη, Πρόεδρος του ΕΔΣ
Η Πρόεδρος του ΕΔΣ, Ομότιμη Καθηγήτρια του ΟΠΑ, Αναστασία Μιαούλη, υπογραμμίζει σε δήλωσή της τη σημασία της νέας αυτής θεσμοθέτησης: «Μεθοδολογικά συνεπείς και ανεξάρτητες ποσοτικοποιήσεις επιτρέπουν καλύτερη αξιολόγηση των πολιτικών προγραμμάτων. Βοηθούν τους πολίτες να κατανοήσουν τις πιθανές δημοσιονομικές συνέπειες προεκλογικών προτάσεων και αναβαθμίζουν την ποιότητα του δημοκρατικού διαλόγου. Η ανάθεση αυτής της αποστολής στο ΕΔΣ αντανακλά τη θεσμική του ανεξαρτησία και την τεχνική του εξειδίκευση».
Η επιτυχής εφαρμογή του νέου συστήματος απαιτεί στενή συνεργασία με φορείς όπως η ΑΑΔΕ, το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, ο e-ΕΦΚΑ, η ΕΛΣΤΑΤ, κ.ά. Αυτοί οι φορείς θα παρέχουν στο ΕΔΣ τα απαραίτητα στοιχεία και ποσοτικά δεδομένα, τα οποία θα αποτελέσουν τη βάση για τον υπολογισμό και την εκτίμηση των επιπτώσεων των προτεινόμενων μέτρων.
Η Πρόεδρος του ΕΔΣ, Αναστασία Μιαούλη, τονίζει εμφατικά ότι ο νέος θεσμός «προϋποθέτει, πάνω απ’ όλα, την ίδια τη στήριξη των πολιτικών κομμάτων, καθώς η συμμετοχή στη διαδικασία είναι απολύτως εθελοντική».
Το Τεχνικό Υπόμνημα, διαθέσιμο στον ιστότοπο του ΕΔΣ, αποτελεί το «κλειδί» για την ορθή εφαρμογή του νέου συστήματος. Θέτει το πλαίσιο, τις διαδικαστικές προδιαγραφές και τη μεθοδολογία για την υποβολή, αξιολόγηση και δημοσίευση των προτάσεων, με στόχο τη διασφάλιση της διαφάνειας, της ίσης μεταχείρισης των πολιτικών κομμάτων και την ενίσχυση της εμπιστοσύνης του κοινού στη διαδικασία.
Βασικοί κανόνες και προδιαγραφές της διαδικασίας κοστολόγησης:
- Εθελοντική συμμετοχή: Κάθε πολιτικό κόμμα συμμετέχει προαιρετικά, ορίζοντας έναν εξουσιοδοτημένο εκπρόσωπο για τη συνεργασία με το ΕΔΣ.
- Περιορισμένος αριθμός προτάσεων: Αρχικά, λόγω περιορισμένων πόρων, το ΕΔΣ θα δέχεται έως 10 προτάσεις ανά πολιτικό φορέα.
- Σαφής διατύπωση μέτρων: Τα προτεινόμενα μέτρα πρέπει να είναι σαφή, αναλυτικά, με συγκεκριμένο δημοσιονομικό αποτύπωμα και να συμμορφώνονται με το Σύνταγμα, το ευρωπαϊκό δίκαιο και τις διεθνείς υποχρεώσεις της χώρας.
- Προτεραιότητα σε σημαντικά μέτρα: Προτεραιότητα δίνεται σε μέτρα με δημοσιονομικό αποτύπωμα άνω των 50 εκατ. ευρώ ετησίως.
- Εξαιρέσεις: Μπορούν να εξαιρεθούν (ή να εξεταστούν κατ’ εξαίρεση) προτάσεις που αφορούν αμυντικές προμήθειες, μεγάλα έργα υποδομών, πολύπλοκες παρεμβάσεις με υψηλή αβεβαιότητα, ή προτάσεις με κυρίως έμμεσες μακροοικονομικές επιδράσεις, ανάλογα με τη διαθεσιμότητα δεδομένων και μεθοδολογίας.
- Εμπιστευτικότητα: Το αίτημα κοστολόγησης και ο αριθμός των προτάσεων παραμένουν εμπιστευτικά. Το ΕΔΣ δημοσιοποιεί μόνο τον αριθμό των προτάσεων και το κόμμα που τις υπέβαλε, χωρίς περιεχόμενο.
- Ρόλος του ΕΔΣ: Ως ανεξάρτητος θεσμός, το ΕΔΣ δύναται να σχολιάζει τη διαδικασία, όχι όμως συγκεκριμένες κοστολογήσεις ή προτάσεις. Μπορεί να παρέμβει αν ένα κόμμα παραποιεί το έργο του.
- Αποκλειστική ευθύνη: Το ΕΔΣ φέρει αποκλειστική ευθύνη για τη μεθοδολογία, τις παραδοχές, την αξιολόγηση και τις δημοσιευόμενες εκτιμήσεις του, ακολουθώντας τον ορισμό του δημοσιονομικού κόστους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Η ανάπτυξη αυτού του πλαισίου έγινε με τεχνική βοήθεια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ενσωματώνοντας βέλτιστες πρακτικές από διεθνείς δημοσιονομικές αρχές. Αυτή η προσέγγιση ευθυγραμμίζει τη μεθοδολογία του ΕΔΣ με τα ευρωπαϊκά πρότυπα και τις καλύτερες διεθνείς πρακτικές.