Ο Έλληνας πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, κατέστησε σαφές ότι η Ελλάδα δεν προτίθεται να αναγνωρίσει ξένη ιδιοκτησία επί των Γλυπτών του Παρθενώνα, ούτε να προχωρήσει σε δανεισμό εθνικών θησαυρών. Τις δηλώσεις αυτές έκανε κατά την τελετή υπογραφής των πρωτοκόλλων για την αμοιβαία παράδοση και παραλαβή ιστορικών κειμηλίων και ανθρωπολογικού υλικού μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας, που πραγματοποιήθηκε στη Θεσσαλονίκη.
«Τα Γλυπτά του Παρθενώνα δεν είναι απλώς αντικείμενα του παρελθόντος. Όταν αποσπώνται από το περιβάλλον που τους γέννησε, ακρωτηριάζεται η ιστορία τους», δήλωσε ο κ. Μητσοτάκης.
Επεσήμανε ότι η ελληνική θέση δεν πηγάζει από μια αόριστη εθνική διεκδίκηση, ούτε αμφισβητεί τον ρόλο των μουσείων παγκοσμίως. Αντίθετα, όπως εξήγησε, ο Παρθενώνας αποτελεί μια μοναδική και αυτοτελή περίπτωση, που αφορά την αποκατάσταση ενός οικουμενικού μνημείου που παραμένει βίαια διαμελισμένο. «Η πατρίδα μου δεν πρόκειται να δεχθεί συμφωνίες που δηλώνουν ξένη κυριαρχία ή δανεισμό. Ήρθε η ώρα της αλήθειας και της δικαιοσύνης», πρόσθεσε.
Η τελετή επισφράγισε το Μνημόνιο Κατανόησης που είχαν υπογράψει πρόσφατα οι υπουργοί Πολιτισμού των δύο χωρών, η Λίνα Μενδώνη και ο Εφτίμ Μιλόσεφ, μετά από πολυετείς και συστηματικές διαπραγματεύσεις από πλευράς του ελληνικού Υπουργείου Πολιτισμού.
Τα κειμήλια που επιστρέφουν στην Ελλάδα είχαν αφαιρεθεί το 1917, κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, και φυλάσσονταν ή εκτίθεντο έκτοτε στο Εθνικό Μουσείο Ιστορίας της Βουλγαρίας στη Σόφια. Προέρχονται από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοινίσσης, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης.
Τα αντικείμενα αυτά θα παραμείνουν και θα εκτίθενται στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού έως τις 5 Νοεμβρίου 2026, προτού παραδοθούν οριστικά στις Μονές και τη Μητρόπολη προέλευσής τους.
Η συμφωνία περιλαμβάνει και ανταλλαγή. Η Ελλάδα θα παραδώσει στη Βουλγαρία τα λείψανα που ταυτοποιήθηκαν ως του Τσάρου Σαμουήλ (997-1014), καθώς και το υπόλοιπο ανθρωπολογικό υλικό από τις τέσσερις σαρκοφάγους της Βασιλικής του Αγίου Αχιλλείου στις Πρέσπες. Τα ευρήματα αυτά είχαν ανακαλυφθεί το 1965 από τον καθηγητή Νικόλαο Μουτσόπουλο και τα τελευταία χρόνια φυλάσσονταν στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού.
Η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος εξέφρασε την ικανοποίησή της και χαιρέτισε την επιστροφή των 48 κειμηλίων «ύστερα από έναν και πλέον αιώνα» και πολυετείς διαπραγματεύσεις. Χαρακτήρισε τη συμφωνία επιτυχία για την πατρίδα, που αντανακλά τη συνεργασία Πολιτείας και Εκκλησίας για την επίτευξη εθνικών στόχων. Εξέφρασε, παράλληλα, την ελπίδα ότι το Μνημόνιο θα αποτελέσει «μόνον την καλή αρχή» και θα ακολουθήσουν συμφωνίες για την επιστροφή και άλλων εκκλησιαστικών κειμηλίων από την Ανατολική Μακεδονία και τη Θράκη.
Θερμά συγχαρητήρια απονεμήθηκαν στους Μητροπολίτες Σερρών και Νιγρίτης Θεολόγο και Δράμας Δωρόθεο για τις επίμονες προσπάθειές τους. Με συγκίνηση μνημονεύθηκε ο αείμνηστος Μητροπολίτης Δράμας Παύλος, ως «αρχιτέκτονας και πρωτεργάτης» του εγχειρήματος.
Το Υπουργείο Πολιτισμού τονίζει ότι η σημερινή υπογραφή δεν είναι το τέλος της διαδικασίας. Οι δύο πλευρές συμφώνησαν να συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις για την ταυτοποίηση και ένταξη σε μελλοντική συμφωνία και άλλων ιστορικών αντικειμένων αμοιβαίου ενδιαφέροντος.
«Η Πατρίδα μου δεν πρόκειται να δεχθεί διευθετήσεις που να δηλώνουν ξένη κυριαρχία ή να δανειστεί. Ήρθε η ώρα της αλήθειας και της δικαιοσύνης.»
Κυριάκος Μητσοτάκης
Για να λαμβάνετε καθημερινά το newsletter του webreporter στο inbox σας, κάντε εγγραφή εδώ.