Η Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ) της ΑΑΔΕ ξεκαθαρίζει ένα σημαντικό ζήτημα που αφορά τις χρηματικές δωρεές και τις γονικές παροχές: ενώ τα ποσά που δωρίστηκαν μπορούν να ανακληθούν και να επιστραφούν στους δωρητές, ο φόρος που έχει ήδη καταβληθεί δεν επιστρέφεται. Αυτό συμβαίνει σε περιπτώσεις όπου η αρχική διαδικασία δωρεάς δεν τηρήθηκε ή οι εμπλεκόμενοι άλλαξαν γνώμη εκ των υστέρων.
Σύμφωνα με τη νομοθεσία και τις αποφάσεις της ΔΕΔ, τα πιο συνηθισμένα προβλήματα εντοπίζονται σε διάφορα σενάρια:
- Δωρεές από γονείς σε τέκνα ή από παππούδες σε εγγόνια (και αντίστροφα): Συχνά, λόγω λάθους στη διαδικασία, όπως η μη τραπεζική μεταφορά των χρημάτων, χάνεται το αφορολόγητο όριο. Αυτό οδηγεί στην επιβολή φόρου 10% ή ακόμα και προστίμου 50% επί του οφειλόμενου φόρου.
- Χρηματικές δωρεές μεταξύ αδελφών: Όταν οι αδελφοί επιχειρούν να ανακαλέσουν μια δωρεά, αντιμετωπίζουν τον φόρο 20% επί του ποσού που δόθηκε.
- «Τριγωνικές συναλλαγές»: Πρόκειται για περιπτώσεις όπου επιχειρείται η μεταφορά χρημάτων από έναν αδελφό σε άλλον, με ενδιάμεσο έναν γονέα. Για παράδειγμα, ο αδελφός Α δωρίζει στον πατέρα, και ο πατέρας μεταφέρει το ποσό στον αδελφό Β. Εάν οι δύο αυτές συναλλαγές πραγματοποιηθούν εντός εξαμήνου, η Εφορία τις θεωρεί τεχνητές συναλλαγές που αποσκοπούν στην αποφυγή του φόρου 20% και επιβάλλει τον φόρο μαζί με πρόστιμο.
- Δωρεές από μη έχοντες γονείς: Όταν μία μητέρα δωρίζει ένα ποσό στο τέκνο της, αλλά τα δικά της εισοδήματα δεν δικαιολογούν τη δωρεά, τίθενται ερωτήματα.
- Δωρεές συγγενών Β’ βαθμού: Οι δωρεές από γαμπρό σε πεθερικά ή από νύφη σε πεθερικά (και αντίστροφα) συχνά παρεξηγούνται. Ενώ υπάρχει η εντύπωση ότι είναι αφορολόγητες έως 800.000 ευρώ, στην πραγματικότητα φορολογούνται με 20%, καθώς ανήκουν στην κατηγορία συγγένειας Β’.
Μετά την ανακοίνωση του φόρου και του προστίμου, πολλοί σπεύδουν να ανακαλέσουν τη δωρεά, όμως οι φόροι που έχουν ήδη βεβαιωθεί δεν «σβήνονται».
Η ΔΕΔ, μέσα από τις αποφάσεις της, διευκρινίζει πώς αντιμετωπίζονται οι ανακλήσεις δωρεών εν ζωή και γονικών παροχών:
- Εντός πενταετίας από τη σύστασή τους: Οι δωρεές φορολογούνται για τη σύστασή τους. Η ανάκληση, ωστόσο, δεν συνεπάγεται νέα φορολόγηση για τον αρχικό δωρητή ή γονέα, καθώς τα περιουσιακά στοιχεία επανέρχονται σε αυτόν.
- Μετά την πάροδο πενταετίας: Τόσο η σύσταση όσο και η ανάκληση αντιμετωπίζονται ως νέες δωρεές, με τον τέως δωρεοδόχο ή τέκνο να φορολογείται εκ νέου για την επανείσοδο των περιουσιακών στοιχείων στον αρχικό δωρητή ή γονέα.
- Ανάκληση με συμφωνία: Ακόμη και αν η ανάκληση γίνει με συμφωνία των συμβαλλομένων, η σύσταση της δωρεάς εξακολουθεί να υπόκειται σε φόρο και να παράγει τα έννομα αποτελέσματά της, συμπεριλαμβανομένης της υποχρέωσης καταβολής του σχετικού φόρου.
- Τροποποιητικές δηλώσεις: Η υποβολή τροποποιητικής δήλωσης με την οποία «ανακαλείται» μια αρχική δήλωση γονικής παροχής/δωρεάς, επικαλούμενη πλάνη (π.χ. δήλωση έγινε πριν την πραγματική σύσταση ή η δωρεά προοριζόταν για αγορά ακινήτου που τελικά δεν έγινε), δεν γίνεται δεκτή.
Συνοψίζοντας, για τις δωρεές που ανακαλούνται, ο φόρος που βεβαιώθηκε κατά τη σύνταξη της πράξης δεν διαγράφεται εάν έχει ήδη βεβαιωθεί και, κυρίως, δεν επιστρέφεται αν έχει ήδη καταβληθεί.