Η ελληνική βιομηχανία τροφίμων αναγνωρίζεται ως δομικό στοιχείο εθνικής ασφάλειας, και ως εκ τούτου, πρέπει να αντιμετωπίζεται με την ανάλογη στρατηγική βαρύτητα. Αυτό υπογράμμισε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, κατά την ομιλία του στην ετήσια γενική συνέλευση του Συνδέσμου Βιομηχανιών Τροφίμων (ΣΕΒΤ). Το κεντρικό θέμα της φετινής συνέλευσης, «Βιομηχανία τροφίμων και ποτών: Ανθεκτικότητα και παραγωγικότητα σε ένα περιβάλλον παγκόσμιας αβεβαιότητας», ανέδειξε τη σημασία και τη δυναμική του κλάδου, όπως αποτυπώνεται στον κύκλο εργασιών, στις εξαγωγές και στην απασχόληση.
Ο υπουργός έκανε ιδιαίτερη αναφορά στην ανάγκη για αναβάθμιση της προσέλκυσης και διατήρησης ταλέντων, προτείνοντας τρεις βασικούς άξονες: Πρώτον, την ενίσχυση της σύνδεσης της εκπαίδευσης (πανεπιστημίων, ΕΠΑΛ, δομών επαγγελματικής κατάρτισης) με τις πραγματικές ανάγκες της παραγωγής. Δεύτερον, την καλύτερη αξιοποίηση του υφιστάμενου ανθρώπινου δυναμικού, συμπεριλαμβανομένων των Ελλήνων επιστημόνων και επαγγελματιών που διαπρέπουν στο εξωτερικό. Τρίτον, την προβολή της σύγχρονης εικόνας της βιομηχανίας τροφίμων, η οποία συσχετίζεται ολοένα και περισσότερο με την τεχνολογία, την καινοτομία, τη βιωσιμότητα και την εξωστρέφεια.
Τονίστηκε επίσης η άρρηκτη σύνδεση της βιομηχανίας τροφίμων με τον πρωτογενή τομέα, γεγονός που καθιστά επιτακτική την υποστήριξη της ελληνικής γεωργίας και κτηνοτροφίας. Μια ισχυρή βιομηχανία τροφίμων, εξήγησε, προϋποθέτει έναν ισχυρό πρωτογενή τομέα, ο οποίος αποτελεί τη βάση για την ποιότητα, την ταυτότητα και την προστιθέμενη αξία του ελληνικού προϊόντος.
Αναλυτικότερα, η ομιλία του υπουργού περιλάμβανε τα εξής σημεία:
Σημασία και Δυναμική του Κλάδου
Ο κ. Πιερρακάκης εστίασε στα εντυπωσιακά μεγέθη του κλάδου:
- 26,2 δισεκατομμύρια ευρώ κύκλος εργασιών
- 7,4 δισεκατομμύρια ευρώ εξαγωγές
- 376.000 εργαζόμενοι (άμεσα ή έμμεσα)
- Επενδύσεις άνω των 7 δισεκατομμυρίων ευρώ (περίπου 30% των συνολικών επενδύσεων της ελληνικής μεταποίησης)
- Διπλάσιες εξαγωγές την τελευταία δεκαετία
Η Πρόκληση της Ανταγωνιστικότητας
Η ανταγωνιστικότητα, τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, χαρακτηρίστηκε ως η «μεγάλη πρόκληση της γενιάς μας», καθοριστική για την ευημερία, την κοινωνική συνοχή και την παραγωγική ισχύ της Ευρώπης, καθώς και για τη συνεχή άνοδο της Ελλάδας σε ένα μοντέλο υψηλής προστιθέμενης αξίας.
Διαρθρωτικές Πιέσεις στην Ευρωπαϊκή Ανταγωνιστικότητα
Αναλύθηκαν τα κύρια «σημεία συμφόρησης» που επιβαρύνουν την παραγωγική βάση της Ευρώπης:
- Ενέργεια: Το υψηλότερο ενεργειακό κόστος για τις ευρωπαϊκές βιομηχανίες, σε σύγκριση με ανταγωνιστές σε ΗΠΑ και άλλες μεγάλες οικονομίες, απαιτεί μια ολοκληρωμένη ευρωπαϊκή απάντηση (διασυνδέσεις, συντονισμός, παραγωγή καθαρής ενέργειας, ενοποίηση αγοράς).
- Πρώτες Ύλες και Κρίσιμες Αλυσίδες Αξίας: Η ανάγκη ενίσχυσης της ανθεκτικότητας και της στρατηγικής αυτονομίας σε κρίσιμους τομείς, λόγω της ευαλωτότητας των αλυσίδων εφοδιασμού που αποκάλυψαν η πανδημία και οι γεωπολιτικές εντάσεις.
- Απλοποίηση Ρυθμιστικού Περιβάλλοντος: Η ανάγκη εξισορρόπησης των φιλόδοξων ευρωπαϊκών στόχων με τη μείωση του συνολικού βάρους συμμόρφωσης για τις επιχειρήσεις, ιδίως τις μεσαίες.
- Πρόσβαση σε Κεφάλαια: Η πρόκληση της αποτελεσματικής κατεύθυνσης επενδυτικών κεφαλαίων προς την πραγματική οικονομία και τις παραγωγικές επιχειρήσεις, μέσω της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων.
Η Ελλάδα στην Ευρωπαϊκή Στρατηγική
Υπογραμμίστηκε ότι η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά στις ευρωπαϊκές συζητήσεις, έχοντας ανακτήσει σημαντικό βάρος και επιρροή.
Η Βιομηχανία Τροφίμων ως Ζήτημα Στρατηγικής Ασφάλειας
Σε μια εποχή όπου τα τρόφιμα έχουν πάψει να είναι απλώς εμπορικό αγαθό, αλλά αποτελούν ζήτημα στρατηγικής ασφάλειας και γεωπολιτικό θέμα, η ευρωπαϊκή επισιτιστική επάρκεια καθίσταται κρίσιμη. Η ελληνική βιομηχανία τροφίμων, με τον ισχυρό παραγωγικό της κλάδο, μπορεί να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο.
Ελλάδα: Από την Ανάκαμψη στην Παραγωγικότητα
Η Ελλάδα βρίσκεται σε ισχυρή θέση, έχοντας ανακτήσει την επενδυτική βαθμίδα, διατηρώντας υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης και μειώνοντας ταχύτατα το χρέος. Ωστόσο, το «πραγματικό στοίχημα» παραμένει η αύξηση της παραγωγικότητας.
Ανάγκη για Κλίμακα και Συνέργειες
Για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, τονίζεται η ανάγκη για μεγαλύτερη κλίμακα και περισσότερες συνεργασίες στον κλάδο, ώστε να επιτευχθούν επενδύσεις σε Έρευνα & Ανάπτυξη, αυτοματισμό, δίκτυα διανομής και διεθνές branding.
Χρηματοδοτικά Εργαλεία και Εξωστρέφεια
Υπάρχει ένα πιο ώριμο επενδυτικό οικοσύστημα, αλλά απαιτείται περαιτέρω ανάπτυξη λύσεων για τις μεσαίες επιχειρήσεις. Για την ουσιαστική παρουσία στα διεθνή ράφια, πέραν της ποιότητας, χρειάζονται συνέπεια, επάρκεια, επενδύσεις στο branding και ισχυρή εμπορική παρουσία.
Σταθερότητα και Προβλεψιμότητα από την Πολιτεία
Η παροχή σταθερότητας και προβλεψιμότητας μέσω ενός σταθερού φορολογικού πλαισίου και ξεκάθαρων κανόνων είναι ζωτικής σημασίας για τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό των επιχειρήσεων.
Ψηφιακός Μετασχηματισμός: Κινητήριος Δύναμη Ανταγωνιστικότητας
Ο ψηφιακός μετασχηματισμός, ο αυτοματισμός, η αξιοποίηση δεδομένων και η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι πλέον βασικά στοιχεία ανταγωνιστικότητας. Εφαρμογές όπως το predictive maintenance, το computer vision, το AI-driven forecasting, η ψηφιακή ιχνηλασιμότητα και οι ευέλικτες μορφές παραγωγής αναμένεται να ενισχύσουν την αποδοτικότητα και τη βιωσιμότητα.
Ανθρώπινο Κεφάλαιο: Επένδυση στο Μέλλον
Η έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού (μηχανικοί τροφίμων, food scientists, αυτοματιστές κ.ά.) αποτελεί πρόκληση. Η αλλαγή στην προσέλκυση και διατήρηση ταλέντων περιλαμβάνει:
- Εκπαίδευση: Στενότερη σύνδεση εκπαίδευσης και παραγωγής.
- Αξιοποίηση Δυναμικού: Δημιουργία ευκαιριών για την επιστροφή Ελλήνων επιστημόνων και επαγγελματιών.
- Σύγχρονη Εικόνα: Ανάδειξη του κλάδου ως χώρου τεχνολογίας, καινοτομίας και προοπτικής για τη νέα γενιά.
Ο Πρωτογενής Τομέας ως Θεμέλιο
Η στήριξη της ελληνικής γεωργίας και κτηνοτροφίας είναι απαραίτητη για την ποιότητα, την ταυτότητα και την προστιθέμενη αξία των ελληνικών προϊόντων, τα οποία, χάρη στα μοναδικά χαρακτηριστικά του ελληνικού κλίματος και εδάφους, διαθέτουν ιδιαίτερη ταυτότητα.
Ο Τουρισμός ως Μοχλός Προβολής
Ο ελληνικός τουρισμός λειτουργεί ως ένας τεράστιος μηχανισμός προβολής, δίνοντας τη δυνατότητα σε εκατομμύρια επισκέπτες να γνωρίσουν τα ελληνικά προϊόντα και τη μεσογειακή διατροφή, δημιουργώντας έτσι μια μοναδική «αγορά» για αυτά.
Το Μεγάλο Στοίχημα
Το ελληνικό τρόφιμο έχει τη δυνατότητα να γίνει κορυφαίο παγκοσμίως, αξιοποιώντας το προϊόν, την ιστορία, το κλίμα, τη γη, το brand «Ελλάδα» και τον τουρισμό. Το επόμενο βήμα είναι ο επαρκής συντονισμός και η παροχή κεφαλαίων για την απελευθέρωση αυτού του δυναμικού.
Δέσμευση για Συνεργασία
Ο κλάδος έχει αποδείξει την ανταγωνιστικότητά του. Η δέσμευση της πολιτείας είναι η συνέχιση της συνεργασίας με σταθερότητα, επενδύσεις, τεχνολογία, υψηλής ποιότητας ανθρώπινο δυναμικό και με σαφή ευρωπαϊκή προοπτική για την ελληνική παραγωγή.