Πλασματικά Έτη: Πότε Συμφέρει η Εξαγορά και Πόσο Κοστίζει – Παραδείγματα
Η αναγνώριση πλασματικών ετών μπορεί να αποτελέσει ένα σημαντικό εργαλείο για τους ασφαλισμένους που πλησιάζουν στη συνταξιοδότηση. Σε πολλές περιπτώσεις, παρέχεται η δυνατότητα είτε να συμπληρωθεί ο απαραίτητος χρόνος για τη θεμελίωση του συνταξιοδοτικού δικαιώματος, είτε να επιτευχθεί αύξηση στο τελικό ποσό της σύνταξης.
Ωστόσο, η εξαγορά πλασματικού χρόνου δεν αποτελεί πάντα την ιδανική λύση. Το κόστος μπορεί να ποικίλλει σημαντικά, ανάλογα με το ασφαλιστικό καθεστώς, τον τύπο του χρόνου που αναγνωρίζεται, αλλά κυρίως την ημερομηνία υποβολής της σχετικής αίτησης. Όπως επισημαίνει η εργατολόγος Άσπα Παπαθανασοπούλου στην εκπομπή «Συνδέσεις» της ΕΡΤ, είναι απαραίτητο πριν από κάθε απόφαση να εξετάζεται αν ο συγκεκριμένος χρόνος είναι όντως αναγκαίος για τη συνταξιοδότηση και αν η αύξηση της σύνταξης δικαιολογεί το κόστος της εξαγοράς.
Ποιοι Χρόνοι Μπορούν να Αναγνωριστούν
Οι βασικές κατηγορίες πλασματικού χρόνου που μπορούν να αναγνωριστούν περιλαμβάνουν:
- Τον χρόνο για τα παιδιά.
- Τον χρόνο σπουδών για την απόκτηση πτυχίου.
- Τα κενά ασφάλισης.
- Τον χρόνο στρατιωτικής υπηρεσίας για τους άνδρες.
Για τους ασφαλισμένους του ιδιωτικού τομέα και τους ελεύθερους επαγγελματίες, το ανώτατο όριο αναγνώρισης πλασματικού χρόνου ανέρχεται συνολικά σε επτά έτη.
Ειδικότερα για τον χρόνο λόγω τέκνων, προβλέπεται αναγνώριση ενός έτους για ένα παιδί, τριών ετών για δύο παιδιά και πέντε ετών για τρία παιδιά και άνω.
Διαφορετική είναι η μεταχείριση για τους δημοσίους υπαλλήλους. Ο πλασματικός χρόνος λόγω τέκνων δεν συνυπολογίζεται στο ανώτατο αυτό όριο, με αποτέλεσμα σε ορισμένες περιπτώσεις ο συνολικός αναγνωριζόμενος χρόνος να μπορεί να φτάσει ακόμη και τα 12 έτη.
Πώς Υπολογίζεται το Κόστος της Εξαγοράς
Το ποσό που καλείται να καταβάλει ο ασφαλισμένος εξαρτάται από την ιδιότητά του και την ημερομηνία υποβολής της αίτησης αναγνώρισης.
Για τους μισθωτούς του ιδιωτικού τομέα, στις αιτήσεις που υποβάλλονται από τις 13 Μαΐου 2016 και έπειτα, το κόστος ισούται με το 20% των αποδοχών του τελευταίου μήνα πριν από την αίτηση.
Για τους ελεύθερους επαγγελματίες, ο υπολογισμός βασίζεται στην εισφορά του κλάδου κύριας ασφάλισης της ασφαλιστικής κατηγορίας στην οποία ανήκει ο ασφαλισμένος.
Η εξόφληση μπορεί να γίνει εφάπαξ ή τμηματικά. Στην περίπτωση εφάπαξ καταβολής, παρέχεται έκπτωση 2% για κάθε πλήρες έτος που εξαγοράζεται. Αντίθετα, στην τμηματική καταβολή, συμπεριλαμβανομένης της παρακράτησης από τη σύνταξη, δεν παρέχεται η εν λόγω έκπτωση.
Γιατί Έχει Σημασία η Ημερομηνία Υποβολής της Αίτησης
Η ημερομηνία υποβολής της αίτησης είναι κρίσιμος παράγοντας για το τελικό κόστος, καθώς παλαιότερες αιτήσεις επέτρεπαν σημαντικά χαμηλότερη δαπάνη.
Για αιτήσεις ασφαλισμένων του ιδιωτικού τομέα που υποβλήθηκαν έως τον Μάιο του 2016, το κόστος ανερχόταν σε 167,85 ευρώ μηνιαίως.
Αντίστοιχα, στο Δημόσιο, όσοι υπέβαλαν αίτηση έως τις 31 Δεκεμβρίου 2016 είχαν εξασφαλίσει χαμηλότερο κόστος, που υπολογιζόταν με βάση το 6,67% του βασικού μισθού του Οκτωβρίου 2011.
Στη συνέχεια, το ποσοστό αυξήθηκε σταδιακά: διαμορφώθηκε στο 10% για τις αιτήσεις του 2017, στο 13,3% το 2018, περίπου στο 16,67% το 2019 και από το 2020 και μετά στο 20%, όπως ισχύει και στον ιδιωτικό τομέα.
Ενδεικτικά Παραδείγματα Κόστους
Η διαφορά στο ποσό της εξαγοράς γίνεται πιο κατανοητή μέσω συγκεκριμένων παραδειγμάτων:
- Για μισθωτό του ιδιωτικού τομέα με μικτό μισθό 1.000 ευρώ, η εξαγορά δύο ετών κοστίζει περίπου 4.800 ευρώ.
- Με μικτό μισθό 1.700 ευρώ, η αναγνώριση τεσσάρων ετών μπορεί να φτάσει τα 16.320 ευρώ, ενώ για μισθό 2.200 ευρώ το κόστος τριών ετών διαμορφώνεται περίπου στις 15.840 ευρώ.
- Στους ελεύθερους επαγγελματίες, το κόστος ποικίλλει ανάλογα με την ασφαλιστική κατηγορία. Ενδεικτικά, για τρία έτη στην πρώτη κατηγορία πλησιάζει τα 4.500 ευρώ, ενώ στην τρίτη κατηγορία ξεπερνά τα 10.000 ευρώ. Στην έκτη κατηγορία, η εξαγορά πέντε ετών μπορεί να φτάσει ακόμη και τις 36.000 ευρώ.
Πότε Πραγματικά Συμφέρει
Το κύριο ερώτημα για τον ασφαλισμένο δεν είναι απλώς πόσα πλασματικά έτη μπορεί να εξαγοράσει, αλλά εάν τα χρειάζεται πραγματικά.
Η αναγνώριση έχει ιδιαίτερη σημασία όταν ο πλασματικός χρόνος είναι απαραίτητος για τη συμπλήρωση των προϋποθέσεων και, κατ’ επέκταση, για τη θεμελίωση δικαιώματος συνταξιοδότησης.
Σε αντίθετη περίπτωση, θα πρέπει να υπολογιστεί αν η αύξηση της σύνταξης δικαιολογεί το κόστος της εξαγοράς.
Παράλληλα, το ποσό που καταβάλλεται για την αναγνώριση του πλασματικού χρόνου επηρεάζει και τις συντάξιμες αποδοχές. Όσο υψηλότερη είναι η βάση υπολογισμού, τόσο μεγαλύτερη μπορεί να είναι η επίδραση στον τελικό υπολογισμό της σύνταξης.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ασφαλισμένος με αποδοχές 1.500 ευρώ, ο οποίος είχε υποβάλει αίτηση έως το 2016. Για την εξαγορά τριών ετών, θα μπορούσε να καταβάλει περίπου 3.600 ευρώ. Για μεταγενέστερες αιτήσεις, το αντίστοιχο κόστος αυξήθηκε σημαντικά.
Τι Ισχύει στη Διαδοχική Ασφάλιση
Η αξιοποίηση πλασματικού χρόνου μπορεί να εξεταστεί και σε περιπτώσεις διαδοχικής ασφάλισης, δηλαδή όταν ο ασφαλισμένος έχει εργαστεί σε διαφορετικά ασφαλιστικά ταμεία.
Για παράδειγμα, ασφαλισμένος με προηγούμενο χρόνο ασφάλισης στον πρώην ΟΑΕΕ και στη συνέχεια ασφάλιση ως μισθωτός στο πρώην ΙΚΑ, μπορεί να συνυπολογίσει τον συνολικό ασφαλιστικό του χρόνο και, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις, να εξετάσει και την αναγνώριση πλασματικού χρόνου.