Καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν δείχνουν να επιζητούν διέξοδο από τη σύγκρουση που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου, οι ενέργειες του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ σηματοδοτούν μια βαθιά και μόνιμη αλλαγή στην παγκόσμια τάξη πραγμάτων: τη διάβρωση των σχέσεων με τους παραδοσιακούς συμμάχους.
LIVE – 71η ημέρα πολέμου ΗΠΑ – Ισραήλ με Ιράν – Όλες οι εξελίξεις
Σύμφωνα με ανάλυση του Reuters, από την απόφαση αποχώρησης στρατευμάτων από τη Γερμανία έως την υποβάθμιση των επιθέσεων εναντίον στρατηγικών εταίρων στον Περσικό Κόλπο, η πολιτική του Τραμπ επανέφερε τους φόβους για την αναξιοπιστία των ΗΠΑ σε μελλοντικές κρίσεις. Αυτό οδηγεί πολλές χώρες, παραδοσιακούς συμμάχους, να επαναξιολογούν τις στρατηγικές σχέσεις τους με την Ουάσινγκτον, ενώ αντίπαλοι όπως η Κίνα και η Ρωσία εκμεταλλεύονται τα κενά που δημιουργούνται.
«Η αξιοπιστία των ΗΠΑ τίθεται υπό αμφισβήτηση»
Παρόλο που παραμένει αβέβαιο εάν ο πόλεμος με το Ιράν θα αποτελέσει οριστικό σημείο καμπής στις διεθνείς σχέσεις των ΗΠΑ, οι περισσότεροι αναλυτές συμφωνούν ότι η απρόβλεπτη συμπεριφορά του Τραμπ, από την επιστροφή του στην εξουσία, επιδεινώνει τη διάβρωση των αμερικανικών συμμαχιών. Ο Μπρετ Μπρούεν, πρώην σύμβουλος της κυβέρνησης Ομπάμα και επικεφαλής της στρατηγικής εταιρείας Situation Room, δήλωσε χαρακτηριστικά: «Η απερισκεψία του Τραμπ σε σχέση με το Ιράν προκαλεί δραματικές αλλαγές. Η αξιοπιστία των ΗΠΑ τίθεται υπό αμφισβήτηση».
Οι εντάσεις μεταξύ Τραμπ και Ευρωπαίων συμμάχων κορυφώθηκαν μετά τα πλήγματα των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου. Ο Αμερικανός Πρόεδρος, χωρίς να παρουσιάσει αποδείξεις, υποστήριξε ότι η Τεχεράνη πλησίαζε στην ανάπτυξη πυρηνικού όπλου.
Η αντίδραση του Ιράν, μέσω του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ, προκάλεσε πρωτοφανές παγκόσμιο ενεργειακό σοκ. Οι ευρωπαϊκές χώρες βρέθηκαν μεταξύ των μεγαλύτερων οικονομικών θυμάτων μιας σύγκρουσης που, όπως επισημαίνεται, «δεν ήταν δική τους».
ΣΥΝΕΧΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ
Το αίνιγμα της Θείας Κωμωδίας: Πώς ο Δάντης περιέγραψε την πρόσκρουση αστεροειδή 500 χρόνια πριν από τους αστροφυσικούς, σύμφωνα με μελέτη
Πόσο πιθανό είναι «να πέσει» ο ουρανός στο κεφάλι μας; – Τι αποκαλύπτει ο Δρ Patrick Michel του ESA
Πανσερραϊκός – Κηφισιά 1-2: Ανατροπή παραμονής στις Σέρρες
Καιρός: Έρχεται νέο ενισχυμένο κύμα αφρικανικής σκόνης – Ποιες περιοχές θα επηρεαστούν περισσότερο
Διαβάστε όλα τα τελευταία νέα στη ροή ειδήσεων του enikos.gr
Μέτωπο με την Ευρώπη και το ΝΑΤΟ
Το ρήγμα βάθυνε περαιτέρω με την ανακοίνωση του Τραμπ για την απόσυρση 5.000 στρατιωτών από τη Γερμανία, μετά από δριμεία κριτική του Γερμανού καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς, ο οποίος ανέφερε ότι οι Ιρανοί «ταπεινώνουν» τις ΗΠΑ. Ακολούθως, το Πεντάγωνο ακύρωσε την προγραμματισμένη ανάπτυξη πυραύλων cruise Tomahawk στη Γερμανία.
«Ο Πρόεδρος Τραμπ έχει καταστήσει σαφή την απογοήτευσή του με το ΝΑΤΟ και άλλους συμμάχους. […] Δεν θα επιτρέψει ποτέ στις ΗΠΑ να αντιμετωπίζονται άδικα και να γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης από τους λεγόμενους “συμμάχους”», δήλωσε η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Άννα Κέλι. Σημείωσε επίσης ότι κάποιες αιτήσεις των ΗΠΑ για χρήση στρατιωτικών βάσεων στην Ευρώπη κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν απορρίφθηκαν από τις κυβερνήσεις που τις φιλοξενούν.
Ο Τραμπ δεν δίστασε να επιτεθεί στον Βρετανό πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ, λέγοντας πως «δεν είναι ο Ουίνστον Τσόρτσιλ». Παράλληλα, το Πεντάγωνο άφησε να εννοηθεί ότι θα μπορούσε να αναστείλει τη συμμετοχή της Ισπανίας στο ΝΑΤΟ ή να επανεξετάσει την αναγνώριση της κυριαρχίας της Βρετανίας στα νησιά Φώκλαντ ως «τιμωρία» για την ελλιπή υποστήριξη στον πόλεμο.
Η Ευρώπη αναζητά μεγαλύτερη αυτονομία
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αντιδρούν ενισχύοντας τη συνεργασία τους, αναλαμβάνοντας μεγαλύτερο μέρος της αμυντικής τους ευθύνης και αναπτύσσοντας από κοινού οπλικά συστήματα, με στόχο τη μείωση της εξάρτησής τους από τις ΗΠΑ. Ένας Ευρωπαίος διπλωμάτης χαρακτήρισε τις απειλές του Τραμπ «ξεκάθαρο μήνυμα» ότι η Ευρώπη πρέπει να επενδύσει περισσότερο στην ασφάλειά της, αν και παραδέχθηκε ότι οι ηγέτες της ηπείρου είναι προς το παρόν αναγκασμένοι να «αντέξουν τα χτυπήματα».
Ωστόσο, όπως επισημαίνουν αναλυτές, οι Ευρωπαίοι έχουν περιορισμένες επιλογές ως «μεσαίες δυνάμεις», ιδίως λόγω της εξάρτησής τους από την αμερικανική στρατηγική αποτροπή απέναντι σε μια πιθανή ρωσική απειλή. Σύμφωνα με αναλυτές, πολλοί Ευρωπαίοι ηγέτες, που στο παρελθόν χρησιμοποιούσαν κολακεία για να διαχειριστούν κρίσεις με τον Τραμπ, τώρα κατανοούν καλύτερα τις διαπραγματευτικές του τακτικές και εμφανίζονται πιο πρόθυμοι να του αντισταθούν.
Παρόλο που αρκετοί Ευρωπαίοι ηγέτες εκφράζουν ανησυχία για το μέλλον του ΝΑΤΟ, ο Πολωνός υπουργός Εξωτερικών Ράντοσλαβ Σικόρσκι υποστήριξε σε συνέδριο στη Βαρσοβία ότι δεν υπάρχει λόγος πανικού, εφόσον η Ευρώπη τηρήσει τις δεσμεύσεις της για αυξημένες στρατιωτικές δαπάνες, κάτι που ο Τραμπ ζητά εδώ και χρόνια.
Ανησυχία στον Κόλπο και την Ασία
Η δυσπιστία επεκτείνεται πέρα από τον Ατλαντικό. Όταν το Ιράν εξαπέλυσε πυραυλικές επιθέσεις εναντίον των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, ο Τραμπ υποβάθμισε το περιστατικό, προκαλώντας αναστάτωση στα κράτη του Κόλπου. Ταυτόχρονα, στην Ασία, η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα ανησυχούν ότι η ευαλωτότητα του Τραμπ στις εγχώριες οικονομικές πιέσεις, όπως οι τιμές της βενζίνης, μπορεί να τον οδηγήσει σε δισταγμό παρέμβασης σε μια πιθανή σύγκρουση με την Κίνα, όπως μια κινεζική εισβολή στην Ταϊβάν.
Ο Τακέσι Ιουάγια, πρώην Υπουργός Εξωτερικών της Ιαπωνίας, δήλωσε στο Reuters: «Αυτό που μας ανησυχεί περισσότερο είναι ότι η εμπιστοσύνη, ο σεβασμός και οι προσδοκίες προς τις ΗΠΑ -τον βασικό εταίρο στη συμμαχία που η Ιαπωνία εκτιμά περισσότερο- συρρικνώνονται. Θα μπορούσε να ρίξει μια βαριά σκιά πάνω από ολόκληρη την περιοχή». Ο πρώην Ιάπωνας υπουργός Εμπορίου Γιασουτόσι Νισιμούρα υποστήριξε ότι γίνεται ολοένα και πιο σημαντικό για το Τόκιο να ενισχύσει τις σχέσεις του με «ομοϊδεάτες μεσαίες δυνάμεις» όπως η Βρετανία, ο Καναδάς, η Αυστραλία και οι ευρωπαϊκές χώρες.
Στρατηγικό κενό για Ρωσία και Κίνα
Αναλυτές προειδοποιούν ότι η άσκηση ωμής βίας από τον Τραμπ μπορεί να ενθαρρύνει τη Ρωσία και την Κίνα να εντείνουν τις πιέσεις προς τους γείτονές τους. Η Ρωσία επωφελείται ήδη από τις υψηλές τιμές ενέργειας και την απόσπαση της προσοχής της Δύσης από την Ουκρανία. Η Κίνα, από την πλευρά της, προσπαθεί να παρουσιαστεί ως ο πιο «σταθερός» παγκόσμιος εταίρος, αν και η Βικτόρια Κόουτς, πρώην αναπληρώτρια σύμβουλος εθνικής ασφάλειας του Τραμπ, διαφωνεί. «[Η Κίνα] Δεν έχει υπάρξει ακριβώς ισχυρός σύμμαχος για το Ιράν σε όλη αυτή την υπόθεση», σχολίασε.
Με τον Τραμπ να μην έχει δικαίωμα επανεκλογής, οι Ευρωπαίοι διπλωμάτες εκφράζουν φόβους ότι μέχρι τον Ιανουάριο του 2029 θα αισθάνεται ελεύθερος «να κάνει ό,τι θέλει» στη διεθνή σκηνή, χωρίς κανέναν περιορισμό.