Νέα Ρήτρα Διαφυγής για Αμυντικές Δαπάνες στην ΕΕ
Μέχρι το τέλος του Απριλίου,όλα τα κράτη-μέλη που επιθυμούν να ενεργοποιήσουν τη νέα ρήτρα διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες θα πρέπει να υποβάλουν τα σχετικά αιτήματα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η Κομισιόν θα αξιολογήσει αυτά τα αιτήματα και θα εκδώσει προτάσεις τον Ιούνιο, με το Συμβούλιο της ΕΕ να παίρνει την τελική απόφαση τον Ιούλιο, έπειτα από εκτενείς συζητήσεις.
Η συγκεκριμένη ρήτρα, η οποία θα ισχύει για τέσσερα χρόνια (2025-2028), με πιθανότητα παράτασης μετά το 2028, προσφέρει στα κράτη-μέλη μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία στην αύξηση των αμυντικών τους δαπανών χωρίς να παραβιάζουν τους αυστηρούς κανόνες του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Σύμφωνα με κυβερνητικούς αξιωματούχους, η εφαρμογή αυτής της ρύθμισης αναμένεται να είναι θετική για την Ελλάδα, καθώς η χώρα μας έχει παραδοσιακά υψηλότερο ποσοστό δαπανών άμυνας σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες λόγω της γεωπολιτικής της θέσης.
Το 2022 οι αμυντικές δαπάνες ανήλθαν στο 2,6% του ΑΕΠ της Ελλάδας, υπερβαίνοντας έτσι τον στόχο του ΝΑΤΟ που ορίζει ότι οι δαπάνες πρέπει να είναι τουλάχιστον στο 2% του ΑΕΠ. Σε σύγκριση με τον μέσο όρο των χωρών της Ευρώπης που ήταν μόλις στο 1,3%, αυτό αποτελεί σημαντική διαφοροποίηση.
Δημοσιονομική Ευελιξία
Η νέα αυτή διάταξη παρέχει ευελιξία τόσο σε επενδύσεις όσο και σε τρέχουσες δαπάνες σχετιζόμενες με την άμυνα. Αυτό σημαίνει ότι οι κυβερνήσεις μπορούν πλέον πιο εύκολα να προσλαμβάνουν και να εκπαιδεύουν στρατιωτικό προσωπικό (στρατιώτες και αξιωματικούς). Επιπλέον,υπάρχει ένα «παράθυρο» ώστε στις αυξανόμενες αμυντικές δαπάνες περιλαμβάνονται και οι μισθοί των ενστόλων.
Ο νέος μηχανισμός διαφυγής («Λευκή Βίβλος») επιτρέπει στα κράτη μέλη να ενισχύουν τις δημόσιες δαπάνες κατά τη διάρκεια κρίσιμων περιόδων χωρίς παραβάσεις στους δημοσιονομικούς κανόνες της ΕΕ. Σε αυτήν την περίπτωση ενεργοποιείται αποκλειστικά για τις ανάγκες άμυνας.
Ποιους Τομείς Καλύπτει
- Aγορές στρατιωτικού εξοπλισμού (ναυτικά πλοία, πολεμόπλοια κλπ.)
- Aναβάθμιση στρατιωτικών υποδομών (βάσεις κτλ.)
- Pρόσληψη στρατιωτικού προσωπικού (στρατεύματα κτλ.)
- Eρευνα στον τομέας άμυνας (νέοι τεχνολογικοί τομές)
Σημαντικό: Οι χώρες καλούνται επίσης να προμηθεύονται εξοπλισμό από ευρωπαϊκές εταιρείες ώστε η ανταγωνιστικότητα στη βιομηχανία άμυνας στην ΕΕ να ενισχυθεί.
Mετά τη λήξη αυτής της διαδικασίας διαφυγής το 2028 ή εφόσον υπάρξει ανάγκη παράτασης λόγω γεωπολιτικών συνθηκών θα εξεταστεί ξανά η κατάσταση σχετικά με τις χρηματοδοτήσεις των κρατών στις αµυντικές τους δραστηριότητες μέσω ετήσιων προϋπολογισμών.
Ωφελήματα και Προκλήσεις μπροστά μας
Sυγχρόνως αναμένονται ωφελήματα κυρίως για χώρες όπως η Γερμανία που είναι οικονομικά ισχυρότερη εντός ΕΕ ενώ αντίθετα χώρες όπως Γαλλία ή Ιταλία μπορεί ν’ αντιμετωπίσουν δυσκολίες λόγω ελλειμματικών καταστάσεων.