Μια Πολιτική Σχολή: Ο Ιδιότυπος Νεοφιλελευθερισμός και Οι Πρωταθλητές Του
Μία ολόκληρη πολιτική σχολή, ένας ιδιότυπος νεοφιλελευθερισμός, ασπάστηκαν μόλις τρεις-τέσσερις πολιτικοί: ο παλιός Μητσοτάκης, ο Στέφανος Μάνος, ο Ανδρέας Ανδριανόπουλος και, κατά κάποιον τρόπο, ο Αλέκος Παπαδόπουλος. Κανείς τους, όμως, δεν μακροημέρευσε στο πεδίο που επέλεξε να σταδιοδρομήσει.
Το newsletter του webreporter καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ.
Στέφανος Μάνος: Ο Θρύλος της Πολιτικής Σκηνής
Ο Μάνος, όμως, έγινε θρύλος. Η προστασία της Πλάκας, η εισαγωγή των πεζοδρομήσεων, η αύξηση των συνενώσεων αρτιότητας σε είκοσι στρέμματα στην αδόμητη Αττική του 1978, τα δημόσια έργα με αυτοχρηματοδότηση, ο άκρατος αντικρατισμός, η εναντίωση στον συνδικαλισμό και σε κάθε μορφή λαϊκής συμμετοχής, και άλλα τολμηρά και παράδοξα για την εποχή του, χαρακτηρίζουν την πορεία του. «Ό,τι μεγάλο άλλαζε τη ζωή των ανθρώπων με τη ΝΔ έχει την υπογραφή μου», είχε δηλώσει, μια φράση εξίσου εντυπωσιακή με την εμφάνισή του σε δελτίο ειδήσεων με Playmobil και την επίδειξη ζαχαροπλαστικής από την τηλεόραση.
Ετοιμαζόταν για τις ευρωεκλογές του 1999 με δικό του κόμμα. Του πρότεινα τότε να βάλει επικεφαλής στο ψηφοδέλτιο έναν νέο καλλιτέχνη που είχε μαζί του. Το σημείωσε με ενδιαφέρον, αλλά τελικά έβαλε τον εαυτό του.
Η Εκλογική Αποτυχία στην Α’ Αθήνας και η Υπόθεση «Αλλατίνη»
Ο ίδιος μου θύμισε μια παλιά ιστορία. Το καλοκαίρι του 1989, δέχτηκα – με ευπρέπεια και αυτοσαρκασμό, είναι αλήθεια – την οργή του, καθώς με θεώρησε υπεύθυνο για την εκλογική του αποτυχία στην Α’ Αθήνας, την οποία δεν ξέχασε ποτέ. Άγνωστο αν το εννοούσε πραγματικά, αλλά την απέδιδε σε εκτενές ρεπορτάζ μου για το «Βήμα» σχετικά με μια υπόθεση που θεωρήθηκε σκάνδαλο της εποχής.
Πριν μετακομίσει στην πολιτική, διοικούσε την οικογενειακή «Αλλατίνη». Η υπόθεση συνδέθηκε με δικαστική απόφαση για τη γιγαντιαία μεταφορά συντελεστή δόμησης για 70.350 τ.μ. Μια καλή «μπίζνα» για μια επιχείρηση που, για πολλούς, είχε χρεοκοπήσει εξαιτίας του.
Παρένθεση: Παρά τη διαμαρτυρία του εκείνη την περίοδο, στο Συγκρότημα ίσχυε ο κανόνας που έχω συναντήσει σε δύσκολους καιρούς και εφαρμόζεται στο site που φιλοξενεί τη στήλη: Διεύθυνση και ιδιοκτησία καλύπτουν πάντα τον συντάκτη και ποτέ τον ενιστάμενο πολιτικό. Οτιδήποτε έχει να πει, με επιστολή υπογεγραμμένη και όχι τηλεφωνικά.
Από τον Παλαιό Καραμανλή στο Πρότζεκτ του Ελληνικού
Πάντως, στις εκλογές του Νοεμβρίου, οι ψηφοφόροι τον επανέφεραν. Μετά την επικράτηση του Μητσοτάκη το 1990, έδρασε ως υπουργός του. Αρχικά, υπήρξε άτεγκτος προστάτης του περιβάλλοντος, αλλά στη συνέχεια δέχθηκε ως υφυπουργό τον πρόεδρο του Συλλόγου καταπατητών, Χρήστο Κατσιγιάννη.
Ειρήσθω εν παρόδω, τα δοξαστικά που – ορθώς – αποδίδονται στον πράγματι πρωτοποριακό Έλληνα αστό πολιτικό, αφορούν τη θητεία του στις κυβερνήσεις του παλαιού Καραμανλή.
Με τον νεότερο Μητσοτάκη δεν πρόλαβε να συνεργαστεί στενά, αφού τον απομάκρυνε νωρίς. Ένας αστικός μύθος ανέφερε ότι εναντιώθηκε στον επί θύραις πρωθυπουργό το 1998, επειδή δεν του υποσχέθηκε το «πρότζεκτ» του Ελληνικού. Είχε εμπνευσμένα σχέδια με τη μεταφορά συντελεστή δόμησης σε μπετοναρισμένες γειτονιές της Αθήνας. Υπήρχε, όμως, και άλλος ισχυρός παράγοντας της ίδιας κυβέρνησης: ο Γιώργος Σουφλιάς, ο οποίος ήθελε να γράψει ιστορία δημιουργώντας το «μεγαλύτερο πάρκο της Ευρώπης». Τελικά, και οι δύο έχασαν την ευκαιρία. Παρεμπιπτόντως, και τα δύο σχέδια παρέκαμπταν ένα κρίσιμο στοιχείο που οι επόμενοι δεν εξέτασαν καν: την απορρύπανση του εδάφους που για εξήντα χρόνια φιλοξενούσε αεροδρόμιο.
Ιδιωτικοποιήσεις, Μεγάλα Έργα και η Πτώση του 1993
Με τον νεότερο Μητσοτάκη, δεν είχε στενή σχέση, αν κρίνουμε από τη μεταθανάτια «αποδοκιμασία» του για «κάποιες πολιτικές επιλογές». Αναφέρομαι στους πολιτικούς «έρωτες» με τον νεότερο Παπανδρέου, παρότι μοιράζονταν τον ίδιο θαυμασμό για τον Σημίτη. Με τον πατέρα, όμως, συγκυβέρνησε, και για εκείνον ουδέποτε ακούστηκε κάποια επίκριση για διαφθορά ή παρόμοιο θέμα. Το σκάνδαλο της πώλησης της ΑΓΕΤ στον «μαφιόζο» Παντσαβόλτα της ιταλικής «Καλτσεστρούτσι» βάρυνε τους Παλαιοκρασσά και Ανδριανόπουλο.
Δεν ήταν ποτέ σαφές ποιος επηρέαζε ποιον στο κεφάλαιο των ιδιωτικοποιήσεων, που έφτασε στην πιο περίεργη εκδοχή της: δωρεάν εκχώρηση των λεωφορείων στους οδηγούς τους. Ή στην πιο βάρβαρη δημοσιονομική σταθεροποίηση, με το «50άρικο» στη βενζίνη που υπερδιπλασίασε το βάρος στα νοικοκυριά.
Στα μεγάλα πλάνα του Μάνου περιλαμβάνονταν η πλήρως ιδιωτική κινητή τηλεφωνία με απόσυρση από τον ΟΤΕ, το Μετρό, η Γέφυρα Ρίου-Αντιρρίου, η Αττική Οδός, το αεροδρόμιο των Σπάτων, και άλλα.
Ως υπουργός του Σημίτη, ο Λαλιώτης τόνιζε – στην ουσία κατήγγειλε – ότι, σχετικά με το αεροδρόμιο, με την επαναδιαπραγμάτευση της σύμβασης που έκανε ο ίδιος, το Δημόσιο κέρδισε εκατό δισ. δραχμές, κάτι που ο Μάνος απέρριπτε και αντέστρεφε.
Εκ των πραγμάτων, πάντως, ο εκλιπών ήταν παρών στα γεγονότα που – μάλλον με πρόσχημα το Μακεδονικό – οδήγησαν τον Σαμαρά στην ανατροπή του Μητσοτάκη το 1993 από τα «διαπλεκόμενα συμφέροντα», συμβάσεις με τα οποία ο Μάνος υπέγραψε κατά την πτώση!
Λαμπροί Επικήδειοι για τον Βιομήχανο που Έγινε Πολιτικός
Με τον θάνατό του, η επικαιρότητα τον φώτισε ως οραματιστή, πρωτοπόρο, συγκρουσιακό, ασυμβίβαστο, αντισυμβατικό, μεταρρυθμιστή… Αναβίωσε η πολιτική του διαδρομή με μιντιακή ομοφωνία για υπόδειγμα πολιτικού. Η πληρέστερη παρουσίασή του έγινε από την – ομοϊδεάτισσά του – Μιράντα Ξαφά στο ieidiseis.gr.
Ο βιομήχανος που έγινε πολιτικός, μπορεί να μην πέτυχε όσα επιδίωξε στην πολιτική. Αλλά εξασφάλισε αυτό που ο Γεώργιος Παπανδρέου θεωρούσε το σημαντικότερο: λαμπρούς επικήδειους. Τι άλλο τελικά είναι η μνήμη στον δημόσιο χώρο;