Συντάξεις Χηρείας: Πολιτική Στασιμότητα και Νομικά Διλήμματα
Το ζήτημα των συντάξεων χηρείας παραμένει «παγωμένο» ενόψει των εκλογών, καθώς οποιαδήποτε παρέμβαση από την κυβέρνηση θα μπορούσε να έχει πολιτικές συνέπειες και να οδηγήσει σε σειρά δικαστικών προσφυγών.
Σύμφωνα με τον νόμο 4387/2016, γνωστό ως νόμο Κατρούγκαλου, η κυβέρνηση της ΝΔ είχε υποσχεθεί την κατάργησή του αλλά συνεχίζει να τον εφαρμόζει. Ο συγκεκριμένος νόμος προβλέπει μείωση κατά 50% στις συντάξεις χηρείας για όλους τους συνταξιούχους τόσο του δημόσιου όσο και του ιδιωτικού τομέα. Ο επιζών σύζυγος δικαιούται το 70% της σύνταξης που λάμβανε ή θα ελάμβανε ο θανών για τρία χρόνια. Μετά τη λήξη αυτής της περιόδου,αν ο επιζών εργάζεται ή λαμβάνει άλλη σύνταξη,η σύνταξη χηρείας περιορίζεται στο 35%.
Ωστόσο, η εφαρμογή της περικοπής ξεκίνησε το 2019 μόνο για τις συντάξεις του δημόσιου τομέα και αυτές του ΟΓΑ (ΟΠΕΚΑ), ενώ οι συντάξεις χηρείας στον ιδιωτικό τομέα παρέμειναν ανέπαφες. Η απουσία κατάλληλου λογισμικού ήταν αρχικά η αιτία αυτής της εξαίρεσης, αλλά στη συνέχεια οι εκλογικές αναμετρήσεις ανάγκασαν την κυβέρνηση να αποφύγει νέες αντιπαραθέσεις.
Με βάση τη σημερινή νομοθεσία, η κυβέρνηση αντιμετωπίζει δύο επιλογές: είτε να επεκτείνει την περικοπή στις συντάξεις χηρείας του ιδιωτικού τομέα αναδρομικά από το 2019 είτε να καταργήσει τις μειώσεις στον δημόσιο τομέα. Κάθε επιλογή φέρνει σοβαρές συνέπειες:
- Pερικοπή κατά 50%: Αν αυτή εφαρμοστεί αναδρομικά στους δικαιούχους των ιδιωτικών συντάξεων θα κληθούν να επιστρέψουν τα ποσά που έλαβαν τα προηγούμενα χρόνια.
- Pερικοπή από τώρα: Αν ισχύσει μόνο για τις τρέχουσες πληρωμές χωρίς αναδρομές μπορεί οι δημόσιοι υπάλληλοι να προσφύγουν στα δικαστήρια ζητώντας αποζημίωση.
- Mη περικοπή: Αυτή η κίνηση πιθανόν θα προκαλέσει αντιδράσεις από τους δημοσίους υπαλλήλους που επίσης μπορεί να προσφύγουν στη δικαιοσύνη.
- Kατάργηση όλων των περικοπών: Αυτή είναι μια λύση με υψηλό κόστος για τον προϋπολογισμό του ΕΦΚΑ και ενδέχεται επίσης οι δημόσιοι υπάλληλοι να απαιτήσουν επιστροφή μειώσεων από το 2019.
Λόγω της πολυπλοκότητας αυτού του ζητήματος φαίνεται ότι οποιαδήποτε λύση μετατίθεται μετά τις εκλογές ώστε ν’ αποφευχθεί πολιτικό κόστος τώρα.
Το Ζήτημα με τις Συντάξεις ΟΓΑ
Η παροιμία «ενός κακού μύρια έπονται» ισχύει πλήρως εδώ καθώς οι αλλαγές στις συντάξεις χηρείας έχουν αντίκτυπο και στις παροχές του ΟΓΑ. Με τον ν.4499/2017 καθορίστηκε κατώτερο όριο σύνταξης λόγω θανάτου που ανέρχεται σε πλήρες ποσό εθνικής σύνταξης μετά από είκοσι χρόνια ασφάλισης – αυτό πλέον διαμορφώνεται στα 436,40 ευρώ από την αρχή του έτους 2025.
Aλλά στην περίπτωση των συνεντεύξεων στο πλαίσιο λειτουργιών όπως ο ΟΓΑ υπάρχει σημαντική πτώση αυτού του ποσού γεγονός που ανάγκασε βουλευτές της ΝΔ ν’ απευθύνουν ερώτηση στη Βουλή σχετικά με αυτόν τον αποκλεισμό όσον αφορά τους πρώην ασφαλισμένους πριν τις 13/05/2016 όπου οι επιζώντες σύζυγοι λαμβάνουν μόλις μισό ποσοστό επί της κύριας σύνταξης.
Για παράδειγμα αν ένας θανόντας σύζυγος λάβαινε συνολικά €300 (200€ βασική +100€ ανταποδοτική), τότε ο επιβιώσας σύζυγος λαμβάνει μόνο €50 ως σύνταξη χηρείας.
Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο ζητείται ειδική νομοθεσία ώστε όλες αυτές οι περιπτώσεις ν’ εξισωθούν με νεότερες διαρθρώσεις στους κανόνες περί στήριξης μέσω των παροχών κοινωνικής ασφάλειας στον πρώην οργανισμό Ασφαλίσεων Γεωργικών Εργατών (ΟΓΑ).