Ερώτηση «κρίσεως», όπως συνηθίζαμε να λέμε παλαιότερα: Από ποιον απειλείται ο Κυριάκος Μητσοτάκης στην προσπάθειά του να παραμείνει πρωθυπουργός; Από τον Τσίπρα; Φαίνεται απίθανο, καθώς αν τον φοβόταν, δεν θα τον «προτιμούσε» ως αντίπαλο. Από τον Ανδρουλάκη; Αποκλείεται. Και η πρόσφατη φασαρία γύρω από την «Καρυστιανού» έχει ήδη ξεχαστεί, μαζί με την πρωταγωνίστριά της.
Μένει λοιπόν ο Σαμαράς. Μπορεί ο πρώην πρωθυπουργός και πρώην πρόεδρος της Ν.Δ., που ο νυν πρωθυπουργός «πέταξε» εν ψυχρώ έξω από το κόμμα, να απειλήσει τον διάδοχό του; Τον διάδοχο που υπήρξε βουλευτής εκεί, όταν οι Μητσοτάκηδες δεν τολμούσαν καν να πλησιάσουν την πόρτα της Ν.Δ.;
Το αίνιγμα Καραμανλή και οι πολιτικές δυναστείες
Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα συνδέεται με μια ιστορική παρατήρηση που αφορά σε ένα «τρίτο μέρος»: τους Καραμανλήδες. Ακριβώς μισό αιώνα αφότου ο ιδρυτής της Ν.Δ. υποδέχθηκε στο κόμμα του τον «αποσυνάγωγο» του 1974, η οικογένεια Μητσοτάκη θα κυριαρχεί απόλυτα, ενώ κανένας από την οικογένεια Καραμανλή δεν θα βρίσκεται πλέον στη Βουλή. Παιχνίδια της πολιτικής: Οι απόγονοι του προδικτατορικού «αποστάτη» του 1965, που προερχόταν από άλλο κόμμα, συλλέγουν δόξα και δύναμη. Αντίθετα, από τους τρεις ανεψιούς του Καραμανλή, ο ένας είχε ένα εξευτελιστικό τέλος, ο δεύτερος αντιμετωπίζει τη Δικαιοσύνη, και ο τρίτος – με το βάρος του πρώην πρωθυπουργού και μακροβιότερου προέδρου του κόμματος – υφίσταται την ειρωνεία του νεότερου Μητσοτάκη. Χαρακτηριστική είναι η μπηχτή που αναφέρει η Δήμητρα Κρουστάλλη στο «Βήμα»: «Κώστα, πώς πάνε τα καπνά;».
Την ίδια στιγμή, η πορεία της πολιτικής, αφού οδηγεί ξανά τον Σαμαρά σε αναμέτρηση «ζωής ή θανάτου» με τους Μητσοτάκηδες – των οποίων ακύρωσε την πρώτη προσπάθεια κατάληψης της Ν.Δ., συνέτριψε τη δεύτερη, αλλά τους παρέδωσε την τρίτη στο πιάτο – μπορεί να οδηγήσει και τον νεότερο Καραμανλή στο πλευρό του. Το διακύβευμα, όμως, θα είναι διαφορετικό: η αποκατάσταση, τουλάχιστον του κύρους, της δυναστείας Καραμανλή, η οποία χάνεται επτά δεκαετίες μετά τη θεμελίωσή της, λόγω του «μίσους» της δυναστείας Μητσοτάκη. Η οποία, παράλληλα, εκδικείται και τη δυναστεία Παπανδρέου, που σβήνει.
Από αυτή την οπτική γωνία, η Ελληνική Κληρονομική Δημοκρατία επιφυλάσσει εκπλήξεις: οι «καλοί» εξαφανίζονται και οι «κακοί» θριαμβεύουν!
Το κόμμα Σαμαρά και ο παράγοντας Καραμανλής
Σε αυτό το πλαίσιο τοποθετούν οι πιο παρατηρητικοί αναλυτές τη νέα αναμέτρηση Σαμαρά με την οικογένεια Μητσοτάκη.
Αν για τον Μεσσήνιο «ιντριγκαδόρο» που έπεσε στην παγίδα το 2015, «ηγετοποιώντας» αυτόν που αργότερα τον διέγραψε, το κίνητρο είναι το «γινάτι» για την εξευτελιστική μεταχείριση που υπέστη από τον γιο του πρωθυπουργού που ανέτρεψε το 1993, για τον τελευταίο των Καραμανλήδων υπάρχουν πιο ευγενή κίνητρα. Αυτά ενδέχεται να αποδειχθούν για το νεοσύστατο «κόμμα Σαμαρά» σαν ένα θεϊκό δώρο – το «θείο» από την προσωνυμία «Θεός» που συνόδευε τον παλαιό Καραμανλή.
Οι ψύχραιμες εκτιμήσεις δεν είναι ιδιαίτερα ευνοϊκές για τον 75χρονο πρώην πρωθυπουργό της συγκυβέρνησης Ν.Δ. – ΠΑΣΟΚ – ΔΗΜΑΡ του 2012. Έχει «βαρύνει» ο ίδιος, η στελέχωση που θα εμφανίσει – κυρίως στα ψηφοδέλτιά του – δεν θα είναι η αφρόκρεμα της συντηρητικής παράταξης, και η δεξαμενή της Ακροδεξιάς δεν είναι ιδιαίτερα πρόσφορη, αφού υπάρχουν νεότεροι ανταγωνιστές. Είναι αποφασισμένος να δώσει τη μάχη, απέναντι στον πολιτικό που ο ίδιος ανέδειξε. Ωστόσο, κατά τους γνώστες, η επιρροή του στη Δεξιά αγγίζει τα όρια του «μπαίνει-δεν μπαίνει» στη Βουλή. Το ποτήρι της εκδίκησης για τη διαγραφή του μπορεί να αποδειχθεί πικρό και για τον ίδιο.
Η σχέση Σαμαρά – Μητσοτάκη, από την ανάδειξη στη ρήξη
Τον στοιχειώνουν, όμως, οι προηγούμενοι υπολογισμοί του: Για να τιμωρήσει περισσότερο το «Μητσοτακέικο», ενέταξε τον Κυριάκο στην κυβέρνησή του. Ήταν και μια βολική δικαιολογία για να παραλείψει την Ντόρα και να αφήσει ανενεργό τον «γερό» Μητσοτάκη.
Τον ώθησε αψήφιστα προς την ηγεσία, όταν ούτε καν η αδελφή του δεν τον υποστήριζε, και οι άνθρωποί του ακύρωσαν την πρώτη ψηφοφορία που κέρδισε ο Μεϊμαράκης. Το κίνητρο είχε και ιδιοτέλεια: τον θεωρούσε «παρένθεση» για να κρατάει ζεστή την επιστροφή του. Αλλά όταν κέρδισε και τις εθνικές εκλογές, επήλθε η ρήξη. Ως πρωθυπουργός, ο Μητσοτάκης άρχισε να μην ανέχεται τον «πατερναλισμό» που του ασκούσε το πρώην αφεντικό του. Και τον οδήγησε σχεδιασμένα στην έξοδο, υπερβαίνοντας το ανώτερο «επιτρεπτό» όριο: την απλή απομάκρυνση από την Κ.Ο., όπως είχε κάνει ο Γ. Παπανδρέου με τον Σημίτη. Τον πέταξε και από το κόμμα. Για πολλούς, ήταν ένα μήνυμα και προς τον έτερο πρώην πρωθυπουργό, που αποχώρησε αυτοβούλως από τη Βουλή, χωρίς όμως να παραιτηθεί από μέλος της Ν.Δ., και συνεχίζει να τον «πυροβολεί» για τα ελληνοτουρκικά και τις υποκλοπές, σε κοινές εμφανίσεις με τον Σαμαρά.
Σενάριο να στηρίξει ανοικτά ο Καραμανλής το κόμμα Σαμαρά
Η προοπτική μιας νέας «Πολιτικής Άνοιξης» δεν ανησυχεί ιδιαίτερα τον Μητσοτάκη, εκτός από μία περίπτωση: Να την υποστηρίξει ανοιχτά ο Καραμανλής, οδηγώντας τα πράγματα σε σφοδρή σύγκρουση μεταξύ τους. Για τον Σαμαρά, αυτό είναι φυσιολογικό και ευπρόσδεκτο από τους «πραγματικούς» Νεοδημοκράτες. Όταν ο ίδιος ανέτρεψε τον πατέρα Μητσοτάκη ως φορέα της λαϊκής εντολής, στην αναμέτρησή του με την πρωτότοκη κόρη του, η κομματική βάση πήρε το μέρος του.
Αν υπάρξει τέτοια σύγκρουση, με φόντο την υπεράσπιση του «Καραμανλισμού» από τον Καραμανλή, επικαλούμενος το «χρέος» του απέναντι στη Ν.Δ. και τη χώρα, το πρόβλημα για τον απερχόμενο πρωθυπουργό θα είναι διπλό: Θα έχει πλέον ως αντίπαλο κάποιον που ζητούσε την υπερψήφισή του στις εκλογές του 2019 και του 2023, και αυτό θα λειτουργεί ως άνεμος στα πανιά του Σαμαρά.
Στο περιβάλλον Μητσοτάκη ισχυρίζονται ότι μπορεί να αντέξει παρασκηνιακές συστάσεις Καραμανλή, του τύπου «να βοηθήσουμε τον Αντώνη». Αλλά με δημόσια τοποθέτηση – όπως άλλωστε αρμόζει στον χαρακτήρα του Καραμανλή – που δεν θα στρέφεται κατά της Ν.Δ., ούτε καν θα συστήνει υπερψήφιση του Σαμαρά, αλλά απλώς θα «βάλλει» κατά του Μητσοτάκη, τα πράγματα αλλάζουν. Πρώτη η Ντόρα το «ξόρκισε» δημόσια με την – απειλητική – δήλωση «ο Καραμανλής είναι βαθιά παραταξιακός και, παρά τις όποιες διαφωνίες ή αποστασιοποιήσεις, δεν πρόκειται ποτέ να κινηθεί εναντίον της Ν.Δ.». Μετά ο Μαρινάκης, ως «πορτ παρόλ» του πρωθυπουργού, μετέφερε τον «σεβασμό» του στον προκάτοχό του, ως «μία από τις πιο εμβληματικές μορφές της παράταξης», υποδηλώνοντας όμως την προϋπόθεση να «βρίσκεται στην πρώτη γραμμή» – και πάντως όχι εναντίον του.
Τι μπορεί να κάνει ο Κώστας Καραμανλής
Οι γνώστες εκτιμούν ότι είναι δύσκολο να υπάρξει ευθεία εναντίωση του Καραμανλή στην οκταετή πολιτεία του Μητσοτάκη – και στις συνέπειές της στη Ν.Δ. και στη χώρα – θέτοντας σε άλλη βάση ολόκληρη την προεκλογική περίοδο.
Ο προβληματισμός προκύπτει από τη διαπίστωση ότι ο πρώην πρωθυπουργός δεν έχει λόγο να φοβάται τις αναμενόμενες σκληρές αντιδράσεις από το «Μητσοτακέικο» και, επειδή έχει λόγους να «βγει απέναντι», θεωρείται απρόβλεπτος. Ιδίως αν αναλογιστεί κανείς ότι ο πόλεμος των δύο οικογενειών είχε εξελίξεις που δεν φαντάστηκε ποτέ ο ιδρυτής της Ν.Δ., αλλά ούτε και ο ίδιος, όσο διατηρούσε ρόλο – ή την ψευδαίσθηση – εγγυητή του καραμανλικού χαρακτήρα της Ν.Δ. Παρέδωσε το κόμμα, χωρίς πίεση, στο 34%, διαχειρίστηκε με ευπρέπεια τις επιθέσεις των απογόνων του ιδρυτή της δυναστείας Μητσοτάκη για τον έλεγχό του. Δεν πήρε στα σοβαρά την πικρία της Ντόρας που του επιτέθηκε μετά την ήττα της και δεν αμφισβήτησε τον Κυριάκο. «Αυτόν βγάλατε, με αυτόν θα πάμε» ήταν η συμβουλή του σε όσους δυσανασχετούσαν και υπήρξε ειλικρινής μαζί του, στις λίγες περιπτώσεις που ζήτησε τη γνώμη του. Με ευγένεια επίσης δέχθηκε και τουλάχιστον μία πρόσκληση σε δείπνο μετά συζύγων, στην πρωθυπουργική κατοικία στον Λυκαβηττό.
Η «καραμανλική ρεβάνς» και τα όρια της σύγκρουσης
Στα 70 του, πλέον, ο Καραμανλής δεν ενδιαφέρεται να επιστρέψει στην ενεργό πολιτική ή «σ’ αυτό που είναι σήμερα η πολιτική». Αλλά όσοι τον «ψυχολογούν», αναγνωρίζουν ότι – υπό το βάρος του ονόματος – η ήττα στον «πόλεμο των δύο Οίκων» παραμένει ένα ανοιχτό κεφάλαιο εντός του. Σαν κάτι να «αιμορραγεί», ιδίως όταν φίλοι του επισημαίνουν την «υποχρέωση» να «κάνει κάτι ώστε τα κόκαλα του εθνάρχη και ιδρυτή της Ν.Δ. να σταματήσουν να τρίζουν».
Σε ευθεία αναμέτρηση με τους Μητσοτάκηδες για μια «καραμανλική ρεβάνς» είναι καταδικασμένος, λόγω της υπεροπλίας που διαθέτουν. Μπορεί μόνο να μιλήσει για την «κατάσταση της παράταξης» και το είδος του κόμματος που είναι σήμερα η Ν.Δ. λόγω της «επιμειξίας» με τα «άκρα» του ΛΑΟΣ και τους «Σημιτικούς». Ή να σχολιάσει πιο αυστηρά την πορεία των «εθνικών θεμάτων», τις θεσμικές παρεκτροπές του συστήματος Μητσοτάκη, τις ακρότητες των πρωτοπαλίκαρων του Νεομητσοτακισμού, αλλά και την κυβερνητική οικονομική και την κοινωνική πολιτική, που δεν έχει σχέση με τον ιδρυτικό «ριζοσπαστικό νεοφιλελευθερισμό». Ο «Θεός» θα «κατεβάζει καντήλια» εκεί που βρίσκεται…
Η κρίσιμη ερώτηση για τις τελικές αποφάσιες Καραμανλή
Η κρίσιμη ερώτηση είναι: Γίνονται αυτά τα πράγματα;
Η αβίαστη απάντηση είναι: Όχι!
Παρότι πολλοί Νεοδημοκράτες παραπονούνται στον Παναγή Κυριακού ότι «αυτό δεν είναι το κόμμα μας» και δηλώνουν αδυναμία να υποστηρίξουν τα έργα και τις ημέρες του «συστήματος Μητσοτάκη», άμεσοι συνομιλητές του Καραμανλή μεταφέρουν ότι η θέση του είναι σαφής: «Ό,τι είχε να πει ο ίδιος το είπε, ας κάνουν και οι άλλοι κάτι». Άρα, ούτε προεκλογικό θέμα θα γίνει, ούτε το αποτέλεσμα του πολέμου ανάμεσα στις δυναστείες θα επιχειρήσει να αλλάξει. Αν μη τι άλλο, είναι ρεαλισμός που δεν μπορεί να επηρεάσει ο Σαμαράς προς όφελός του.
Οι ίδιοι, όμως, συνομιλητές του υποψιάζονται ότι η κατάσταση των πραγμάτων «τον τρώει» και στις τελικές αποφάσεις του δεν θα βαρύνουν τα πολιτικά και κομματικά δεδομένα, αλλά η συνείδησή του, ίσως και κάποια «νεύματα» από το υπερπέραν.