Εκρηκτική άνοδο αναμένεται να γνωρίσει το πετρέλαιο θέρμανσης στην επερχόμενη χειμερινή περίοδο, με τις εκτιμήσεις της αγοράς καυσίμων να κάνουν λόγο για τιμή-σοκ που θα φτάσει στο 1,9 ευρώ και ενδεχομένως να πλησιάσει τα 2 ευρώ ανά λίτρο. Πρόκειται για μια δυσάρεστη εξέλιξη που προκαλεί ανησυχία σε νοικοκυριά και κυβέρνηση, φέρνοντας στο προσκήνιο ένα σύνθετο ενεργειακό πρόβλημα.
Για τα νοικοκυριά που βασίζονται στο πετρέλαιο για τη θέρμανση των κατοικιών τους, η σχεδόν διπλάσια αύξηση του κόστους αποτελεί μεγάλο «πονοκέφαλο», ειδικά σε μια περίοδο που η ακρίβεια μαστίζει την αγορά και απορροφά ήδη μεγάλο μέρος του εισοδήματός τους.
Στο μεταξύ, η κυβέρνηση αντιμετωπίζει ένα «αδιέξοδο» λόγω της διατήρησης σε υψηλά επίπεδα της φορολογίας του πετρελαίου θέρμανσης, μια πρακτική που παραμένει αμετάβλητη από την εποχή των μνημονίων.
Οι διεθνείς γεωπολιτικές εξελίξεις, όπως η σύγκρουση ΗΠΑ-Ιράν και ο πόλεμος Ρωσίας-Ουκρανίας, έχουν επιδεινώσει την κατάσταση, οδηγώντας σε μείωση των παγκόσμιων ροών πετρελαίου. Αναλυτές εκτιμούν ότι οι ροές από τα Στενά του Ορμούζ έχουν μειωθεί κατά 2 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, ενώ επιπλέον 2 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως «λείπουν» από τη Ρωσία λόγω ζημιών σε διυλιστήρια.
Αυτές οι εξελίξεις εξηγούν εν μέρει την εκτόξευση της τιμής του Brent πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, για πρώτη φορά από τον Ιούλιο του 2026, αλλά και την άνοδο της τιμής του φυσικού αερίου στα 80 ευρώ ανά μεγαβατώρα, το υψηλότερο επίπεδο από τον Ιανουάριο του 2023.
Ο ενεργειακός εφιάλτης του χειμώνα
Η κατάσταση αυτή δημιουργεί έναν «ενεργειακό εφιάλτη» για τα νοικοκυριά τον φετινό χειμώνα. Η κυβέρνηση, αν και ετοιμάζει «ημίμετρα» για την αντιμετώπιση της κρίσης, αρνείται πεισματικά να μειώσει τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης (ΕΦΚ) στο ντίζελ θέρμανσης. Ο ΕΦΚ, που παραμένει σε υψηλά επίπεδα από την εποχή των μνημονίων, ανέρχεται σε 280 ευρώ ανά χιλιόλιτρο, ενώ με την προσθήκη του ΦΠΑ 24%, η συνολική φορολογική επιβάρυνση φτάνει τα 347,20 ευρώ ανά χιλιόλιτρο.
Συγκριτικά, το 2010, την αρχή των μνημονίων, ο ΕΦΚ στο πετρέλαιο θέρμανσης ήταν 21 ευρώ ανά χιλιόλιτρο και ο ΦΠΑ 19%, με τη συνολική επιβάρυνση να ανέρχεται μόλις σε 24,99 ευρώ.
Τα σενάρια των μέτρων
Παρά το γεγονός ότι υπάρχουν περιθώρια μείωσης της φορολογίας, το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης εξετάζει μέτρα που ενδέχεται να μην έχουν ουσιαστικό αποτέλεσμα. Μεταξύ των μέτρων που βρίσκονται στο τραπέζι περιλαμβάνονται:
- Επιδότηση στην «αντλία» για το πετρέλαιο θέρμανσης, παρόμοια με αυτήν του πετρελαίου κίνησης. Ωστόσο, το εύρος της επιδότησης και τα αναμενόμενα οφέλη εκτιμάται ότι θα είναι περιορισμένα.
- Ενίσχυση του επιδόματος θέρμανσης για τους καταναλωτές πετρελαίου, με πιθανή αύξηση του ποσού, αλλά με αυστηρά εισοδηματικά κριτήρια.
- Διερεύνηση απορρόφησης μέρους των ανατιμήσεων του πετρελαίου από τα διυλιστήρια, μέσω κρατικής επιδότησης.