Για 25 ημέρες ο Αλέξανδρος Γιωτόπουλος, ο «εγκέφαλος» της 17 Νοέμβρη, παρέμεινε εκτός φυλακής, αξιοποιώντας το βούλευμα του Συμβουλίου Εφετών Πειραιά που ενέκρινε το πέμπτο κατά σειρά αίτημα αποφυλάκισής του υπό όρους. Ωστόσο, οι έντονες κοινωνικοπολιτικές αντιδράσεις, συμπεριλαμβανομένων εκείνων από το State Department και το Τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών, για την αποφυλάκιση του βαρύτερα καταδικασμένου για τη δράση της 17 Νοέμβρη, προκάλεσαν αλυσιδωτές δικαστικές εξελίξεις, οι οποίες κατέληξαν στην αναίρεση του βουλεύματος του Πειραιά.
Το χρονικό των καταιγιστικών δικαστικών εξελίξεων
- 21 Μαΐου: Έγινε γνωστή η αποφυλάκιση του πολυισοβίτη τρομοκράτη.
- 22 Μαΐου: Ο Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου, κ. Κωνσταντίνος Τζαβέλλας, παρήγγειλε στον Αντεισαγγελέα του Ανωτάτου Ποινικού Δικαστηρίου, κ. Σοφοκλή Λογοθέτη, τη μελέτη του φακέλου με το αίτημα αποφυλάκισης και το σχετικό βούλευμα.
- 25 Μαΐου: Ο κ. Λογοθέτης άσκησε αναίρεση κατά του βουλεύματος του Συμβουλίου Εφετών Πειραιά, με τη συζήτηση της εισαγγελικής πρότασης να ορίζεται για τις 5 Ιουνίου στο Ε’ Ποινικό Τμήμα του Αρείου Πάγου.
- 5 Ιουνίου – 15 Ιουνίου: Τρεις ανώτατοι δικαστές συνεδρίασαν επί πολλές ημέρες για να εξετάσουν εάν η εισαγγελική αναίρεση ήταν νόμιμη.
- 15 Ιουνίου: Η διάσκεψη ολοκληρώθηκε με τους Αρεοπαγίτες να κάνουν δεκτή την εισαγγελική αναίρεση, κρίνοντας πως το σκεπτικό του Αντεισαγγελέα ήταν ορθό.
Το σκεπτικό των δικαστών
Οι ανώτατοι δικαστικοί λειτουργοί αποφάσισαν τα εξής:
- Παραβίαση νέου νόμου: Στην περίπτωση του Γιωτόπουλου, ο οποίος έχει καταδικαστεί σε 17 φορές ισόβια για ηθική αυτουργία σε ισάριθμες δολοφονίες, παραβιάστηκε ο νόμος του 2021 για τους πολυισοβίτες, ο οποίος ορίζει ότι πρέπει να εκτίονται τουλάχιστον 25 έτη κάθειρξης.
- Ελλιπής αιτιολογία: Η απόφαση του Συμβουλίου Εφετών Πειραιά κρίθηκε ότι είχε ελλιπή αιτιολογία, στερούμενη των τυπικών προϋποθέσεων του νόμου για την υφ’ όρων απόλυση (μεταμέλεια, καλή διαγωγή κ.λπ.).
Τι προβλέπει ο νέος Νόμος
Ο νόμος του 2021, ο πρώτος για πολυισοβίτες, ορίζει ότι τα 25 έτη έκτισης ποινής δεν συνεπάγονται αυτοδικαίως την απελευθέρωση. Η λέξη-κλειδί είναι το «δύναται» ο κρατούμενος να απολυθεί υπό όρους, εφόσον πληροί συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Ακόμη και μετά τα 25 έτη, η αποφυλάκιση δεν είναι βέβαιη. Για να επιτευχθεί, απαιτείται επίδειξη μεταμέλειας και καλής διαγωγής, κάτι που ο αρχηγός της 17Ν δεν έχει αποδεχθεί ποτέ. Η πιθανότερη ημερομηνία για μια τέτοια αποφυλάκιση, εφόσον συμπληρωθούν οι προϋποθέσεις, είναι ο Ιούλιος του 2027.
Το αλαλούμ με την επιστροφή του στη φυλακή
Η έξοδος του Αλέξανδρου Γιωτόπουλου από το διαμέρισμά του στο Βύρωνα, περικυκλωμένος από αστυνομικούς και κάμερες, και η επιβίβασή του σε ταξί, όπου τον περίμενε η συνήγορός του, προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων. Το ταξί κατευθύνθηκε προς τον Κορυδαλλό, ενώ τον ακολουθούσαν αστυνομικές δυνάμεις. Αργότερα, ο Γιωτόπουλος αποβιβάστηκε από το ταξί, μετεπιβιβάστηκε σε όχημα της αστυνομίας και οδηγήθηκε στις φυλακές. Η αστυνομία εξήγησε ότι προέβη σε αυτή την ενέργεια για να αποφευχθεί η «φιέστα» και η επιβίβαση σε περιπολικό. Ωστόσο, το αλαλούμ συνεχίστηκε, καθώς κατά την άφιξή του στις γυναικείες φυλακές Κορυδαλλού, δεν έγινε δεκτός λόγω έλλειψης δικαστικών εγγράφων. Μετά από τηλεφωνικές συνεννοήσεις, αποφασίστηκε η μεταφορά του στη ΓΑΔΑ και η πρωινή μεταγωγή του στις φυλακές.
Οι πέντε προηγούμενες αποτυχημένες προσπάθειες να αποφυλακιστεί
Ο 82χρονος, γνωστός ως «Λάμπρος», είχε υποβάλει πέντε προηγούμενες φορές αίτημα αποφυλάκισης, τα οποία είχαν απορριφθεί. Η τελευταία απόρριψη αφορούσε αίτημα στις 23 Οκτωβρίου 2025. Το Συμβούλιο Πλημμελειοδικών Πειραιά απέρριψε το αίτημα, αλλά ο Αλέξανδρος Γιωτόπουλος άσκησε ένσταση στο Συμβούλιο Εφετών Πειραιά. Παρά την αρνητική εισαγγελική πρόταση, οι τρεις δικαστές του Συμβουλίου Εφετών έδωσαν το «πράσινο φως» για την αποφυλάκιση. Από το 2022, έχοντας συμπληρώσει 19 χρόνια έκτισης ποινής, λάμβανε τακτικές άδειες με περιοριστικούς όρους (απαγόρευση εξόδου από τη χώρα, εμφάνιση στο ΑΤ, μετακίνηση εντός του δήμου Βύρωνα).
Βγήκε πρώτος παρά τη βαρύτερη ποινή
Ως αρχηγός της 17Ν, ο Αλέξανδρος Γιωτόπουλος είχε λάβει τη βαρύτερη ποινή: πρωτόδικα 21 φορές ισόβια και 25 χρόνια κάθειρξη, τελεσίδικα 17 φορές ισόβια και 25 χρόνια κάθειρξη για ηθική αυτουργία σε ισάριθμες δολοφονίες και τρομοκρατικές πράξεις. Μεταξύ των θυμάτων του ήταν ο Νίκος Μομφεράτος, ο Νίκος Αγγελόπουλος, ο Αλέξανδρος Αθανασιάδης Μποδοσάκης, ο Παύλος Μπακογιάννης, ο Κωστής Περατικός και ο Βρετανός Ταξίαρχος Στίβεν Σόντερς. Ο Δημήτρης Κουφοντίνας εκτίει 11 φορές ισόβια, ενώ οι Σάββας και Χριστόδουλος Ξηρός, πέντε και έξι φορές ισόβια αντίστοιχα. Παρόλα αυτά, ο Γιωτόπουλος αποφυλακίστηκε πρώτος, ενώ η 17 Νοέμβρη, σε 25 χρόνια, δολοφόνησε 23 ανθρώπους.
Ποιος είναι
Γεννημένος στο Παρίσι το 1944, ο Αλέξανδρος Γιωτόπουλος είναι Έλληνας τρομοκράτης και ιδρυτικό στέλεχος της 17 Νοέμβρη, γνωστός με το ψευδώνυμο «Λάμπρος». Έχει καταδικαστεί σε 17 φορές ισόβια και 25 χρόνια κάθειρξης για ηθική αυτουργία σε δεκαεπτά δολοφονίες, εκρήξεις και ληστείες, κατηγορίες που αρνείται. Συνελήφθη το 2002 στους Λειψούς και κατηγορήθηκε για ηθική αυτουργία και συμμετοχή στην οργάνωση, βάσει μαρτυριών και στοιχείων. Υποστήριξε ότι τον ενέπλεξαν συγκατηγορούμενοί του. Με βούλευμα παραπέμφθηκε σε δίκη ως ηγέτης και καθοδηγητής της οργάνωσης. Η αίτηση ακύρωσης κατά του βουλεύματος απορρίφθηκε. Πρωτόδικα καταδικάστηκε σε 21 φορές ισόβια, ενώ σε δεύτερο βαθμό, στο Πενταμελές Εφετείο Κακουργημάτων, η ποινή μειώθηκε σε 17 φορές ισόβια. Η αίτηση αναίρεσης κατά της εφετειακής απόφασης απορρίφθηκε από τον Άρειο Πάγο. Το 2011 προσέφυγε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.