Θετική Αντίδραση του Υπουργείου Οικονομικών στην Πρόταση της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν
Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών υποδέχεται με ενθουσιασμό την πρόταση της προεδρεύουσας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, που αφορά την ενεργοποίηση της ρήτρας διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών δημοσιονομικών κανόνων. Συγκεκριμένα, προτείνεται οι αμυντικές δαπάνες να μην συνυπολογίζονται στον προσδιορισμό του χρέους και του ελλείμματος, αποφεύγοντας έτσι την ανάγκη τροποποίησης της Συνθήκης.
Ο υπουργός Κωστής Χατζηδάκης δήλωσε πρόσφατα από τις Βρυξέλλες ότι «οι πρωτοβουλίες αυτές θωρακίζουν την αμυντική μας ικανότητα και στέλνουν ένα ξεκάθαρο μήνυμα σε όσους απειλούν την ασφάλειά μας. Και πρέπει να υιοθετηθούν χωρίς καθυστέρηση».
Ωστόσο,σύμφωνα με πληροφορίες από το ΑΠΕ-ΜΠΕ που παρέχουν αρμόδιοι παράγοντες του υπουργείου,η εφαρμογή μιας τέτοιας πρότασης δεν θα δημιουργήσει επιπλέον δημοσιονομικό χώρο για άλλες κοινωνικές παροχές. «Στην περίπτωση που οι αμυντικές δαπάνες αυξηθούν το 2024 από 1,1 δισ. ευρώ σε 1,4 δισ. ευρώ», αναφέρουν χαρακτηριστικά «η αύξηση αυτή μπορεί να γίνει αποδεκτή χωρίς περικοπή άλλων εξόδων». Ωστόσο τονίζουν ότι θα είναι μια προσωρινή “ανάσα” στον προϋπολογισμό με τη διασφάλιση ότι δεν θα επηρεαστούν αρνητικά οι δείκτες όπως το πρωτογενές πλεόνασμα και το χρέος.
Άλλοι κυβερνητικοί αξιωματούχοι σημειώνουν πως η χώρα μπορεί να επωφεληθεί σημαντικά από αυτήν την πρόταση λόγω της στρατηγικής γεωπολιτικής θέσης που κατέχει καθώς και των αναγκών για ενίσχυση των εξοπλισμών.
Ένα σημείο που παραμένει ασαφές στην ανακοίνωση της φον ντερ Λάιεν είναι οι όροι υπό τους οποίους ένα κράτος-μέλος μπορεί να υπερβεί τα όρια στις αμυντικές δαπάνες. Για τον καθορισμό αυτών των όρων αναμένονται πιθανώς εκτενή διαπραγματεύσεις είτε στο Eurogroup είτε μέσω διμερών συναντήσεων μεταξύ ηγετών. Το θέμα αυτό σχεδιάζεται να συζητηθεί κατά τη διάρκεια της εαρινής συνόδου κορυφής τον Μάρτιο ώστε τελικά να αποφασιστεί αν οι νέοι κανόνες θα ισχύσουν ανά κράτος μέλος ή κατά ομάδες κρατών.
Aυτή τη στιγμή οι δημοσιονομικοί κανόνες επικεντρώνονται στη χρονική αύξηση των καθαρών (μετά τις συγχρηματοδοτήσεις) πρωτογενών (χωρίς τους τόκους εξυπηρέτησης του χρέους) δαπανών ανά έτος.Στην περίπτωση ειδικά της Ελλάδας ο προβλεπόμενος ρυθμός αύξησης είναι: 3,7% για το 2025 (περίπου 3,5 δισ. ευρώ), ενώ μειώνονται σταδιακά σε ποσοστά όπως 3% μέχρι το έτος 2028.
Με τα τρέχοντα δεδομένα αν η χώρα επιθυμήσει επιπλέον έξοδο πχ., ενός δις ευρώ πάνω από τα όρια των τριών μισθών τότε αυτό απαιτεί: Είτε νέους φόρους ή αύξηση υφισταμένων είτε σταθερά έσοδα ίδιου μεγέθους μέσω ανάπτυξης ή καταπολέμησης φοροδιαφυγής. Δεδομένου ότι μια μικρή αύξηση εσόδων απαιτεί σημαντική ανάπτυξη ΑΕΠ περίπου στο επίπεδο του +5%, όπως έχει δηλώσει ο κος Χατζηδάκης επανειλημμένα η κύρια προσπάθεια επικεντρώνεται στην αποκάλυψη φορολογητέας ύλης καθώς και στη μάχη κατά φοροδιαφυγής.